Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Badanie cytologiczne szyjki macicy

Badanie cytologiczne, określane kolokwialnie mianem „cytologii”, jest badaniem przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy – w zasadzie jedynego badania przesiewowego w kierunku choroby nowotworowej we współczesnej medycynie. Odkąd badanie cytologiczne szyjki macicy według Papanicolau pojawiło się w latach czterdziestych wśród badań diagnostycznych po raz pierwszy, odsetek zgonów z powodu raka szyjki macicy zmalał o 70%. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, przeczytaj nasz artykuł.

1. Badanie cytologiczne u osób dorosłych

Bóle ginekologiczne

Ból w dole brzucha u kobiety jest najczęściej spowodowany wystąpieniem miesiączki lub owulacji. W takiej sytuacji lekarz zleca podawanie leków rozkurczowych i przeciwbólowych w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych. Niestety, czasami ból ginekologiczny może być przyczyną pow...

Badania te powinny być rutynowo wykonywane u każdej kobiety po inicjacji seksualnej: początkowo raz w roku przez pierwsze 3–4 lata, a następnie powtarzane nie rzadziej niż co 3 lata. Biorąc pod uwagę wieloletni zwykle rozwój choroby, zapewnia to wykrycie jej na etapie przednowotworowym lub wczesnego, w pełni wyleczalnego, stadium. Zalecenia powtarzania badania co 3 lata u każdej kobiety po 25. roku życia, zwykle do 65. roku życia, dotyczą masowych badań przesiewowych, czyli tzw. skryningu raka szyjki macicy. U kobiet ze zidentyfikowanymi czynnikami wysokiego ryzyka wystąpienia raka szyjki macicy badania należy powtarzać częściej (np. w przypadku obniżonej odporności imunnologicznej – infekcja HIV, przeszczepy, dializy, immunosupresja lub infekcje wirusowe typami HPV o wysokiej onkogenności).

2. Odpowiedni czas na cytologię

Badanie cytologiczne polega na mikroskopowej ocenie rozmazu pobranego z tarczy i kanału szyjki macicy. Badanie nie jest bolesne. Cytologia nie powinna być wykonywana wcześniej niż w 4. dniu po miesiączce i nie później niż 4 dni przed następną miesiączką. Najlepszym czasem na wykonanie badania cytologicznego jest okres między 10. a 18. dniem cyklu miesiączkowego.

W dzisiejszych czasach badanie to jest rutynowym, wykonywanym przez wszystkich lekarzy ginekologów, dla niektórych grup zawodowych wręcz obowiązkowe. Profilaktyczne badanie cytologiczne powinien zlecić lekarz ginekolog przynajmniej raz w roku.

3. Skuteczność badań cytologiczych

Klasyfikacja Papanicolau powstała w początkach rozwoju cytologii klinicznej i obecnie jest niestety uważana za niewystarczającą w przekazywaniu istotnych z klinicznego punktu widzenia informacji pomiędzy cytologiem a ginekologiem. Nie odzwierciedla ona bowiem współczesnych poglądów na nowotwory szyjki macicy, a także nie uwzględnia licznych zmian nienowotworowych tego narządu. Dlatego też w miejsce klasyfikacji Papanicolau zaproponowano klasyfikację, którą określa się jako system Bethesda. Przy podawaniu wyniku cytologicznego system Bethesda zaleca: określenie, czy rozmaz zawiera odpowiedni materiał do oceny (świadczy o tym ilość materiału oraz obecność komórek z kanału szyjki macicy, gdzie najczęściej podstępnie rozwija się 70% raków szyjki macicy), ogólne stwierdzenie, czy obraz cytologiczny jest prawidłowy czy nie oraz dokładny opis stwierdzanych zmian zgodnie z obowiązującą terminologią (określenie rodzaju zakażenia, zmian reparacyjnych, obecności nieprawidłowych komórek nabłonkowych, komórek innych nowotworów oraz ocenę stanu hormonalnego pacjentki).

4. Interpretacja badania cytologicznego wg Papanicolau

  • Grupa I – w rozmazie stwierdza się prawidłowe komórki powierzchownych warstw nabłonka wielowarstwowego płaskiego tarczy szyjki macicy, komórki gruczołowe z kanału szyjki oraz pojedyncze komórki zapalne.
  • Grupa II – w rozmazie obok komórek stwierdzanych w grupie I widać liczne komórki zapalne, komórki nabłonkowe wykazujące zmiany zwyrodnieniowe oraz komórki pochodzące z procesów regeneracyjnych. Grupa ta obejmuje bardzo szerokie spektrum zmian i dlatego winno się określić charakter zmiany na podstawie stwierdzonego obrazu morfologicznego, np. zapalenie czy proces regeneracyjny (reparacyjny). W przypadku zapalenia wprawny cytolog potrafi określić czynnik wywołujący zapalenie. W większości takich przypadków należy zaproponować badanie kontrolne po przeprowadzeniu leczenia przeciwzapalnego. W grupie II nie stwierdza się komórek dysplastycznych czy nowotworowych. Grupa II bardzo często występuje u pacjentek z nadżerką.
  • Grupa III – w rozmazie widać komórki z cechami dysplazji. Ponieważ określenie to obejmuje szerokie spektrum zmian, a ponadto w zależności od ich nasilenia i wieku pacjentki postępowanie lecznicze jest zróżnicowane, cytolog powinien każdorazowo określić, jakiemu nasileniu dysplazji odpowiada stwierdzony obraz cytologiczny – małemu, średniemu czy dużemu. Jest to istotne między innymi dlatego, że zmiany o charakterze dysplazji małego stopnia są niekiedy wynikiem silnego odczynu zapalnego i mogą się cofnąć bez śladu po leczeniu przeciwzapalnym. Dalsze postępowanie diagnostyczne (np. pobranie wycinków z szyjki macicy) i lecznicze (np. elektrokonizacja szyjki) wdraża się wówczas, gdy zmiany utrzymują się przez kilka miesięcy mimo zastosowanego leczenia.
  • Grupa IV – w rozmazie stwierdza się komórki o cechach raka płaskonabłonkowego przedinwazyjnego.
  • Grupa V – w rozmazie stwierdza się komórki nowotworowe odpowiadające rakowi płaskonabłonkowemu naciekającemu szyjki macicy lub innemu nowotworowi złośliwemu szyjki lub trzonu macicy.

Aby mieć absolutną pewność, że badanie cytologiczne zostało wykonane w sposób prawidłowy, powinnyśmy znać niektóre wymogi stosowane w cytologii. Idealne badanie cytologiczne powinno być poprzedzone dokładnym wywiadem lekarskim zebranym przez ginekologa. Lekarz powinien zapytać o wiek, datę ostatniej miesiączki, regularność i długość krwawień menstruacyjnych, przebyte choroby, istniejące objawy, przebyte ciąże i porody, stosowane leki oraz powinien zebrać dokładny wywiad rodzinny (szczególnie w kierunku chorób nowotworowych). Wszystkie te informacje powinny zostać przesłane do cytologa.

Materiału cytologicznego nie powinno się pobierać od kobiet dość obficie krwawiących, a pacjentka w ciągu 48 godzin poprzedzających pobranie materiału powinna zaniechać współżycia oraz nie wykonywać irygacji pochwy. W przypadku stosowania preparatów dopochwowych materiał należy pobrać dopiero 3–4 dni po zakończeniu stosowania leku.

Bibliografia

  • Leśkow E., Lipiński A. Atlas cytopatologii szyjki macicy, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 979-83-7522-053-7
  • Florczak K., Malarewicz A. Cytologia fazowo-kontrastowa w diagnostyce ginekologicznej, DMITF, Gdańsk 2006, ISBN 83-60679-01-2
  • Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
  • Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6
Lekarz Aleksandra Katarzyńska,
Komentarze

Zdrowie

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia) - najnowsze pytania

Artykuły Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)
Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Cytologia w Polsce

W okresie od stycznia do marca 2011 roku w Polsce przeprowadzono sondaż, w którym udział wzięło 1231 kobiet. Wynika z niego, iż jedynie 58% kobiet regularnie robi cytologię. Kto robi cytologię? Cytologia to proste badanie ginekologiczne, umożliwiające...

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Cytologia - dlaczego warto się badać?

Cytologia - dlaczego warto się badać?

Polska jest jednym z krajów o największej zachorowalności i śmiertelności na raka szyjki macicy. Ten niechlubny wynik rodzi się z lęku Polek przed badaniem cytologicznym i unikania go przez kilka, a nawet kilkanaście lat. Tymczasem większość wcześnie...

Badania

Badanie cytologiczne w dermatologii

Badanie cytologiczne jest wykorzystywane w dermatologii, aby rozpoznać komórki patologiczne w skórze. Polega na pobraniu materiału biologicznego z miejsc chorobowych poprzez wymaz z dna pęcherza. Badanie pęcherza jest poprzedzone biopsją w celu zrobienia...

Badanie cytologiczne w dermatologii

Badanie cytologiczne w diagnostyce pęcherzyc

By wykonać badanie cytologiczne w dermatologii, należy pobrać materiał z miejsc na skórze zmienionych chorobowo. Polega ono na pobraniu: wymazu (z dna pęcherza), rozmazu (z zaaspir

Badania

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Badanie cytologiczne (cytologia) jest jednym z elementarnych badań w ginekologii. Pozwala na ocenę mikroskopijną komórek nabłonka pokrywającego część szyjki macicy pod względem stopnia zagrożenia rozwoju nowotworu. Cytologia może być wykonywana bez zlecenia...

Zabiegi

Elektrokonizacja szyjki macicy

Elektrokonizacja szyjki macicy polega na wycięciu elektrochirurgicznym za pomocą pętli elektrycznej fragmentu szyjki macicy w kształcie stożka o wysokości 1,5 cm. Jako wskazania do zabiegu wymienia się przede wszystkim ektopię szyjkową (tzw. nadżerki...

Indukcja porodu

Masaż szyjki macicy

Masaż szyjki macicy pomaga uelastycznić i rozciągnąć mięśnie, które podczas porodu nie chcą się otworzyć. Ten bolesny zabieg zapewnia uzyskanie właściwego rozwarcia. Normalnie jest

Badania

Wymaz z szyjki macicy

Wymaz z szyjki macicy, inaczej zwany cytologią, to badanie ginekologiczne, pozwalające na sprawdzenie prawidłowości strukturalnych wyścielających ją komórek. Badanie cytologiczne umożliwia wykrycie komórek rakowych lub stanów przedrakowych w szyjce macicy....

Ginekologia

Nadżerka szyjki macicy

Nadżerka to pojawienie się w pochwie żywoczerwonego nabłonka gruczołowego zamiast występującego tam normalnie nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Powstaje, gdy stany zapalne dróg rodnych nie są leczone i w wyniku zaburzeń hormonalnych. Nadżerka może...

Ginekologia

Niewydolność szyjki macicy

Schorzenie to polega na przedwczesnym rozszerzeniu się szyjki macicy. Niewydolność szyjki macicy jest dolegliwością, którą stwierdza się na podstawie badania ginekologicznego i badania USG. Niewydolność szyjki macicy należy do głównych przyczyn poronienia....