Choroba XXI wieku

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...

Jaka jest choroba XXI wieku? Do tego „tytułu” może pretendować m.in. otyłość, depresja, cukrzyca, choroba wieńcowa, bezsenność albo zaburzenia lękowe. Okazuje się, że „plagą XXI wieku” jest stres. W świecie medycznym uznaje się nawet reakcje stresowe za jednostkę chorobową. Jeżeli jesteś permanentnie zmęczony, poirytowany, wyprany z energii, jeśli właśnie sięgasz po trzecią lub czwartą kawę, to prawdopodobnie cierpisz na chorobę zwaną syndromem XXI wieku. Skąd wynika długotrwały stres? Czy osobowość wpływa na odczuwanie stresu? Co generuje sytuacje stresowe, a co determinuje odporność na stres?

Spis treści

Stres a osobowość

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała syndrom XXI wieku jako wielkowymiarową chorobę, która objawia się stresem, zmęczeniem, lękiem, depresją, nerwowością, brakiem energii i ochoty na seks.

Jak uodpornić się na stres - sposoby

Jeśli chodzi o sposoby na radzenie sobie ze stresem to jednym z nich są... »

Główną przyczyną dolegliwości składających się na syndrom XXI wieku jest styl życia, czyli codzienne zmaganie się z wcale nie łatwymi realiami i stresem. Wydaje się, że rzeczywistość, w której przyszło nam żyć, sprzyja generowaniu reakcji stresowych – ciągły pośpiech, brak czasu na odpoczynek, presja na robienie kariery zawodowej, dewaluacja życia rodzinnego i konieczność udowadniania własnej wartości jako osoby wpływają na fakt, że ludzie emocjonalnie nie radzą sobie z wyzwaniami życiowymi, doświadczając skrajnego stresu i szukając mało konstruktywnych sposobów odreagowania frustracji, np. popadając w różnego rodzaju uzależnienia.

Czy cechy osobowości mogą wpływać na doświadczanie stresu? Owszem, osobowość może sprzyjać powstawaniu wewnętrznych i zewnętrznych konfliktów oraz determinować określone zachowania w sytuacjach konfliktowych. Pod koniec lat 50. XX wieku dwóch kalifornijskich kardiologów – Mayer Friedman i Roy Rosenman – sformułowali koncepcję wzoru zachowania A (WZA), który sprzyja zachorowaniu na zawał serca, a jest silnie skontaminowany z odczuwaniem stresu w ciągu życia. Na wzór zachowania A składają się m.in.:

bezpardonowa walka o osiągnięcia,
ambicja,
ekspansywność,
poczucie kompetencji,
zaabsorbowanie pracą,
chęć zdobycia prestiżu i uznania,
głęboko zakorzenione tendencje rywalizacyjne,
psychiczna i fizyczna hipergotowość,
skłonność do nieustannego angażowania się w stopniu ekstremalnym w różnego rodzaju aktywności.

Do czego może doprowadzić WZA, oprócz permanentnego stresu?

Stan emocjonalny u osób z WZA	Charakterystyka reakcji emocjonalnych
Stan Supermana	bardzo wysoki standard osiągnięć, hiperaktywność, superproduktywność, zaangażowanie w pracę, rywalizacja, agresja, ignorowanie objawów wyczerpania organizmu, stosowanie używek, wypalenie
Stan depresji	zwątpienie, negatywna ocena siebie, skrajny samokrytycyzm, fatalizm, katastroficzne wizje swojej przyszłości, poczucie bezwartościowości, zły nastrój, pesymizm
Stan gniewu	agresja słowna i fizyczna, napady gniewu, deprecjonowanie innych, obwinianie innych za porażkę, obciążanie odpowiedzialnością

WZA to tak naprawdę produkt specyficznych warunków społeczno-ekonomicznych i kulturowych, a jednocześnie model, do urzeczywistnienia którego konsekwentnie zmierza socjalizacja. W psychologii społecznej wzór zachowania A definiuje się jako złożony kompleks behawioralno-emocjonalny o dynamicznym charakterze, ukierunkowany na osiąganie i utrzymanie kontroli nad otoczeniem, a w warstwie zewnętrznej – charakteryzujący ludzi dążących za wszelką cenę do osiągnięcia sukcesu rozumianego w kategoriach kulturowych jako wysoka pozycja i status społeczny.

Profilaktyka stresu

Już pod koniec minionego wieku, w 1998 roku, doktor James Wilson przypominał, że pod wpływem codziennego stresu przemęczony organizm przestaje wytwarzać odpowiednią dawkę kortyzolu – hormonu stresu. Nieodpowiedni poziom kortyzolu (zbyt wysoki) może wywołać spadek masy ciała, osłabienie mięśni, zmęczenie, niskie ciśnienie albo ból brzucha. Według lekarzy, największy problem tkwi w tym, że ludzie nie są w stanie zmienić stylu życia. Każdy dzień traktują jak walkę, eksploatują organizm do granic wytrzymałości, nie oszczędzają nerwów i przez to zaburzają pracę przysadki mózgowej, produkującej hormony, które wpływają na harmonijne funkcjonowanie całego organizmu. Następują wahania wydzielania nie tylko kortyzolu, ale i estrogenu, progesteronu czy testosteronu. Co ciekawe, na syndrom XXI wieku częściej cierpią kobiety niż mężczyźni, ale nie udało się precyzyjnie określić, z czego wynikają te dysproporcje płciowe, jeśli chodzi o podatność na syndrom XXI wieku.

Zdaniem ekspertów, duży wpływ na kondycję organizmu ma recesja. Długi i problemy z pracą przyczyniają się do tego, że z każdym dniem stajemy się coraz bardziej nerwowi i przemęczeni. Ratowanie się kawą i cukrem może przynieść poprawę nastroju, ale tylko na krótki czas. W perspektywie długofalowej taka dieta odbije się na zdrowiu. Na szczęście zdrowym odżywianiem się i odpowiednią dawką witamin można nieco złagodzić objawy syndromu XXI wieku. Dieta z przewagą ryb, owoców, warzyw i zbóż uzupełnia niedobory magnezu, witaminy B5, C i B12. Dodatkowo ćwiczenia relaksacyjne, odpoczynek i dbałość o zdrowie nie tylko fizyczne, ale i psychiczne, mogą pomóc w walce ze zmęczeniem i stresem.

Słowa kluczowe dla artykułu

27 czerwiec 17:45, Joanna Biszewska

Artykuły Stres

Sposoby na dobre samopoczucie!

Chcesz zadbać o swoje zdrowie i polepszyć samopoczucie? Nie ma problemu. Musisz zastosować się jedynie do kilku prostych zasad.

Bakterie probiotyczne zwalczają stres!

Flora bakteryjna występująca w układzie pokarmowym ułatwia trawienie, chroni przed chorobami i uczestniczy w przemianie cholesterolu. Według ostatnich badań te same bakterie mogą zwalczać stres.

Jak uniknąć nadmiaru czynników stresujących?

Codziennie jesteśmy zalewani morzem czynników stresujących. Na wiele z nich nie mamy wpływu, jednak wiele stresorów tworzymy sami i dlatego możemy na nie wpływać.

Stres

Stres jest negatywnym odczuciem, które towarzyszy człowiekowi od zawsze. Życie w ciągłym stresie przestaje być czymś wyjątkowym. Staje się normą. Niestety wyniki badań epidemiologicznych ...

Bo-tau na stres!

Jeśli często się stresujesz, możesz skorzystać ze zbawiennego działania Bo-tau. Jest to technika oddechu, która ma na celu maksymalną koncentrację i wyzbycie się nieprzyjemnych wspomnień.

Stres nie musi być problemem!

Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia. Towarzyszy nam w pracy, w domu, na wakacjach. Mimo że stresu nie można całkowicie wyeliminować, można go znacznie zredukować. Oto kilka sposobów.

Jak przetrwać lot samolotem?

Podróżowanie samolotem może być dla niektórych powodem do stresu. Warto znaleźć sposoby na zrelaksowanie i wyciszenie się podczas lotu, szczególnie jeśli będzie on trwał więcej niż 2 godziny.

Wyruszając w daleką wakacyjną podróż, najprawdopodobniej wybierasz samolot jako środek lokomocji. Nieważne, czy pierwszy, czy kolejny raz – latanie często bywa stresujące, tym bardziej jeśli zapowiada się długi lot. Właśnie dlatego musimy dołożyć wszelkich starań, żeby pokonać stres i poczuć się swobodnie i bezpiecznie.

Zapobieganie stresowi

Stres to uczucie, które powstaje w reakcji na określone zdarzenia. Reakcja na stres mobilizuje organizm do sprostania trudnej sytuacji. Stresory, a więc przyczyny stresu , obejmują całą gamę ...

Stres jest integralną częścią ludzkiego życia. Większość ludzi radzi sobie doskonale ze stresem, jednak są takie osoby, które może wyprowadzić z równowagi nawet błahe stwierdzenie.<br />
<br />
Stres powoduje rozdrażnienie, zmęczenie i jest przyczyną wielu chorób i dolegliwości. W świecie, w którym jesteśmy nieustannie narażeni na stres, warto poznać skuteczne metody radzenia sobie z nim na co dzień. Najlepszą formą walki ze stresem jest aktywność fizyczna. Wysiłek i sporty ekstremale pozwalają odreagować złe emocje i pozbyć się wewnętrznego napięcia. Ponadto jednym ze sposobów na odstresowanie jest ruch w różnej postaci: bieganie, rower i gimnastyka.<br />
<br />
Niewskazane jest odstresowanie się w formie picia alkoholu, ponieważ bardzo łatwo popaść w uzależnienie w sytuacji napięcia. Podstawową formą walki ze stresem są techniki relaksacyjne oraz zmiana trybu życia. Warto spotykać się z przyjaciółmi, przeczytać ulubioną książkę lub pójść na dyskotekę.<br />
<br />
W jaki sposób można uodpornić się  na stres?

Stres w ciąży

Stres jest zjawiskiem subiektywnym i może być definiowany jako fizyczne oraz psychiczne reakcje na sytuację, w których ciężko poradzić sobie z danym problemem. Jedną z trudniejszych sytuacji, a ...

Metody na stres

Jutro wielki dzień, a ty zamiast porządnie się wyspać, przewracasz się z boku na bok, boli cię brzuch i pocą się dłonie. Stres cię nie mobilizuje. Sprawia, że nie jesteś w stanie wydusić słowa, a ...

Wzloty i upadki są nieodzownym elementem życia ludzkiego. Kiedy jesteśmy szczęśliwi, wydaje się, że świat należy do nas. Jednak w sytuacji kryzysu, człowiek często załamuje ręce. Niektóre sytuacje okazują się dużym zaskoczeniem, nie zawsze jesteśmy w stanie sobie poradzić, potrzebujemy pomocy bliskich i przyjaciół. Najważniejsze jest to, aby się nie poddawać i umiejętnie radzić. Użalenie się nad sobą i zamknięcie w domu nie rozwiąże problemów, a jedynie pogorszy samopoczucie i może być przyczyną poważnych schorzeń a nawet depresji. Warto przystosować się do nowej sytuacji, nie można się poddawać i przestać realizować cele i marzenia. Wręcz przeciwnie, należy stawiać sobie nowe zadania, zająć ręce i ewentualnie zapisać się na kursy i szkolenia. Zwycięstwo w takiej sytuacji daje większą pewność siebie i daje poczucie satysfakcji. Przezwyciężenie słabości wzmacnia osobowość i wpływa na postrzeganie świata.

Jak się relaksować?

Relaks jest niezwykle potrzebny organizmowi. Większość z nas nie potrafi funkcjonować na wysokich obrotach przez cały dzień. W ciągu doby nasze ciało ma fazy, w których jest bardziej i mniej ...

Psychoneuroimmunologia

Psychoneuroimmunologia to interdyscyplinarny kierunek badań, który powstał w latach 80. XX wieku. Dzięki współpracy psychologów, biochemików, mikrobiologów, endokrynologów i neurofizjologów, ...

Układ odpornościowy stanowi w naszym organizmie rodzaj bariery ochronnej, która odpowiada za zachowanie integralności i spójności ustroju. To jeden  z najbardziej skomplikowanych i jednocześnie zagadkowych systemów człowieka. Jego badaniem, funkcjami i patologią zajmuje się immunologia kliniczna. Na czym polega sekret jego działania? I gdzie znajdują się komórki immunologiczne?<br />
<br />
Otóż ich umiejscowienie w organizmie jest dość rozległe. Komórki układu immunologicznego znaleźć można w : grasicy, śledzionie, szpiku kostnym, układzie oddechowym. Większość z nich jednak występuje w przewodzie pokarmowym. Jest ich tak aż 80%!<br />
<br />
Odporność jest uzyskiwana dzięki procesom zapewniającym rozpoznawanie, identyfikację, neutralizację i usuwanie obcych dla organizmu związków oraz patogenów, tj. toksyn, bakterii, wirusów, pasożytów, grzybów oraz pierwotniaków. Dzięki takiemu mechanizmowi działania sprawnie działający układ odpornościowy jest w stanie odróżnić własną tkankę od obcej. Do tego zapobiega rozwojowi poważnych chorób i uszkodzeń narządów ciała ludzkiego, a także jego funkcją jest to, że  chroni on przed szkodliwym działaniem wymienionych patogenów.<br />
<br />
Więcej na ten temat powie – prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Cukrzyca a stres

Cukrzyca i stres to podwójny dyskomfort i napięcie emocjonalne. Choroba stanowi bowiem naturalne źródło zagrożenia i powoduje spadek samopoczucia . Konieczność ciągłego monitorowania poziomu ...

<p>
Prawidłowo leczona cukrzyca nie ma wpływu na codzienną aktywność. Osoby chore na cukrzycę nie mogą zamykać się w domu, wręcz przeciwnie – wskazana jest aktywność fizyczna i zmiana trybu życia. Największym problemem cukrzyka jest możliwość wystąpienia hipoglikemii w trakcie insulinoterapii. Taki stan zagraża życiu chorego, może przyczynić się do zaburzenia świadomości. Zatem osoby mające tendencję do hipoglikemii nie powinny uprawiać niektórych zawodów, jak np. kierowca, pilot, maszynista, nurek czy strażak.</p>
<p>
Warto unikać stresującej pracy, ponieważ niepokój może powodować hiperglikemię u ludzi z cukrzycą typu 1, jak i typu 2. Stres psychiczny może wpływać na wzrost poziomu glukozy u diabetyków z cukrzycą typu 2. Jak cukrzyca wpływa na aktywność zawodową?</p>

Myślenie pozytywne

Pozytywne myślenie razem ze stabilnym poczuciem własnej wartości i proaktywnym nastawieniem do życia to konglomerat cech, które pomagają wykorzystać swój potencjał, uwierzyć we własne możliwości i ...

Użalanie się nad sobą do niczego dobrego nie prowadzi, natomiast spojrzenie na trudną sytuację z innej perspektywy może wiele zmienić.

Stres pozytywny

Stres pozytywny – czy to w ogóle możliwe? Przecież stres wiąże się z lękiem, niepokojem, napięciem emocjonalnym i obniżonym samopoczuciem . W potocznym rozumieniu stres kojarzy się z sytuacją ...

Stres u dzieci

Stres u dzieci może objawiać się w bardzo różny sposób. Jedne będą płakać, inne – krzyczeć, niektórzy – bić się, awanturować, chodzić na wagary, pozostali – zamkną się w sobie i będą unikać ...

Dziecko obiera bodźce ze świata zewnętrznego zupełnie inaczej niż jego zdrowi rówieśnicy. Do tego często ma problemy z komunikacją. Wszystko to sprawia, że często zamyka się ono w swoim własnym świecie, do którego dorosłym bardzo trudno jest dotrzeć. To zaburzenie rozwojowe wywołuje także agresję wobec otoczenia lub siebie samego i szereg innych negatywnych zachowań. Wpływa to więc na całe funkcjonowanie takiego dziecka.<br />
<br />
Warto wiedzieć, że takie objawy autyzmu nie pojawiają się bez powodu. Dziecko cierpiące na to zaburzenie jest często lękliwe. Do tego nie lubi zmian, które wywołują u niego gniew. Aby więc nawiązać lepszy kontakt z pociechą należy podjąć wszelkie starania zmierzające do lepszego poznania jego świata i widzenia rzeczywistości. Jego sposób pojmowania tego, co go otacza może być bowiem diametralnie inny od tego, co widzą osoby zdrowe. Dlatego by zapewnić dziecko bezpieczeństwo i komfort należy wcześniej zgłębić wiedzę na temat czynników, które mogą wywoływać agresję. Pozwoli to osiągnąć kontrole nad jego zachowaniem.

Stres szkolny

Stres szkolny to podstawowy rodzaj napięcia emocjonalnego, jaki towarzyszy niejednemu dziecku czy nastolatkowi. Wiąże się z koniecznością adaptacji do nowego środowiska (podstawówki, gimnazjum, ...

Dziecko, które cierpi na ADHD jest zwykle bardziej ruchliwe od innych, co przejawia się tym, że nie potrafi ono wysiedzieć na jednym miejscu czy skupić uwagę na zajęciach szkolnych. Do tego może być także rozkojarzone, co często sprawia, że osiąga ono gorsze wyniki w nauce niż jego rówieśnicy. Nie obserwuje się natomiast różnic w ilorazie inteligencji.<br />
<br />
Jeśli chodzi o rozwój tego zaburzenia, to pierwsze symptomy zaburzenia obserwuje się już u 6-7 latków.  W tym okresie wiele osób niesprawiedliwie ocenia takie dzieci jako niegrzeczne. Do tego dochodzi fakt, że rówieśnicy często nie akceptują takiego kolegi/koleżanki. Dziecko z ADHD może więc mieć zniżoną samoocenę, a szkoła staje się dla niego źródłem porażek i negatywnych bodźców. Cierpienie z powodu braku akceptacji  powoduje, że chęć przynależenia do grupy, powoduje podejmowanie przez dzieci z ADHD ryzykownych zachowań. Mają więc one do czynienia z alkoholem, papierosami czy zażywają narkotyki. Ich odmienność powoduje bowiem, że czują się one nieszczęśliwe i bardzo z tego powodu cierpią.<br />
<br />
Co robić, kiedy w zachowaniu dziecka zaobserwuje się coś niepokojącego? Na to pytanie postara się odpowiedzieć doktor Małgorzata Święcicka, psycholog dziecięcy.

Ciągły stres

Ciągły stres i życie w napięciu to syndrom naszych czasów. Bezustannie się czymś stresujemy: korkiem na ulicy, egzaminem, kłótnią z partnerem, brakiem czasu albo pieniędzy. Dzieci stresują się ...

Stres jest integralną częścią ludzkiego życia. Około 60% osób odczuwa dolegliwości związane ze stresem, stany depresyjne i lęki. Zaś sytuacje stresogenne mają miejsce każdego dnia, podczas codziennej pracy, wychowywania dzieci czy w domu. Długotrwały stres jest przyczyną chronicznego zmęczenia i wyczerpania organizmu. Może mieć negatywny wpływ na zdrowie i wyzwalać zaburzenia psychiczne. Stres jest czynnikiem wyzwalającym zaburzenia nerwicowe oraz zaburzenia depresyjne. Zbyt duża dawka stresu jest przyczyną zespołu stresu pourazowego.<br />
<br />
<br />
Ważne jest, aby potrafić skutecznie radzić sobie ze stresem.Kluczem do rozładowania stresu jest zrozumienie prostych mechanizmów powstania stresu. Należy określić źródło napięcia nerwowego i poszukać wsparcia u znajomych i rodziny. Warto sobie uzmysłowić, że wszystkich problemów nie da się rozwiązać na raz.

Przyczyny stresu

Przyczyny stresu są najróżniejsze. Stresujemy się prawie wszystkim: wydarzeniami na świecie, bezrobociem, korkiem na ulicy, chorobą, egzaminem, rozwodem itd. Stres towarzyszy człowiekowi od ...

Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony jest ze zmianami w psychologicznych mechanizmach regulacyjnych, takich jak ...

Objawy stresu

Przyspieszone bicie serca, spocone dłonie, „gęsia skórka”, pojawiające się pod wpływem silnych emocji. Któż z nas tego nie odczuł? Postęp cywilizacji czy też zmieniające się warunki codziennej ...

Skutki stresu

Wzrost poziomu adrenaliny pod wpływem chwilowego stresu dostarcza nam wielu niezapomnianych przeżyć, mobilizując organizm do działania i wpływając na niego pozytywnie. Jednak mało kto zdaje sobie ...

Stres wykazuje negatywne działanie na organizm człowieka – odbiera chęci do życia, obniża poczucie własnej wartości i wpływa na postrzeganie świata w czarnych kolorach. Czasami może być przyczyną poważnych zaburzeń psychicznych oraz depresji.<br />
<br />
Niska samoocena, huśtawki nastrojów, brak poczucia własnej wartości i wiary we własne siły – to tylko niektóre objawy nastrojów depresyjnych. Jeżeli wszystkie te objawy mają kilkutygodniowy przebieg, konieczne okazuje się leczenie i wsparcie najbliższych.<br />
<br />
Na szczęście, depresja spowodowana permanentnym stresem jest uleczalna. Jeżeli objawy zostaną szybko rozpoznane, stosuje się psychoterapię i leki antydepresyjne. Nieoceniona w leczeniu depresji jest fototerapia. Leczenie kolorami pomaga wielu osobom w okresie jesienno-zimowym, kiedy brakuje światła słonecznego i człowiek jest bardziej podatny na obniżenie nastroju. Jakie są skutki przewlekłego stresu?

Pytania do eksperta

Bóle w klatce piersiowej i podwyższone tętno z powodu stresu

Dzień dobry! W maju wpadłam w poważne tarapaty finansowe, nie z mojej winy wzięłam udział w projekcie, w którym uczyło się angielskiego. Nic nie zarobiłam a muszę jeszcze ludziom zwrócić pieniądze. Są to ogromne sumy. Od tego czasu podupadłam na zdrowiu. Jestem nauczycielem. To też stresująca praca. Mam często bóle w klatce piersiowej, raz jest mi ciężko na sercu, raz te bóle są kłujące, ...

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Syndrom jelita nadwrażliwego i objawy psychosomatyczne jako reakcja na stres

Odpowiada: mgr Kamila Krocz

Biegunka ze stresu

Odpowiada: mgr Kamila Krocz

Co oznaczają drżenie rąk i problemy z oddychaniem?

Odpowiada: mgr Arleta Balcerek

Jak przestać rozładowywać stres na rodzinie?

Odpowiada: mgr Magdalena Brudzyńska

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin