Jak radzić sobie z ADHD?

Nie ma leku, który pozwoliłby wyleczyć ADHD. Nie istnieją także metody psychoterapeutyczne, dzięki którym można by w pełni pozbyć się objawów nadpobudliwości. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy całkowicie bezsilni.

Spis treści:
  1. 1. Dzieci z ADHD
  2. 2. Nadruchliwość w ADHD
  3. 3. Nadmierna impulsywność
  4. 4. Zaburzenia uwagi w ADHD

1. Dzieci z ADHD

Możemy pomóc dziecku z ADHD jak najskuteczniej radzić sobie z trudnościami, które wynikają z zaburzeń w różnych obszarach jego funkcjonowania. To, co z pewnością ułatwia funkcjonowanie dziecku z ADHD, to przejrzysty system norm i zasad komunikowany za pomocą konkretnych, jasnych poleceń, konsekwencja w ich egzekwowaniu oraz koncentrowanie się na pozytywach i wzmacnianie pożądanych zachowań. Poszczególne objawy nadruchliwości,nadmiernej impulsywności i zaburzeń uwagi wymagają jednak zastosowania dodatkowych, specyficznych strategii, które ułatwią dziecku radzenie sobie z nimi. 

2. Nadruchliwość w ADHD

W radzeniu sobie z nadruchliwością dziecka bardzo ważne jest... stworzenie mu odpowiednich warunków do tej nadruchliwości. Innymi słowy, należy z jednej strony zadbać o przestrzeń do realizowania nadmiernej potrzeby ruchu, z drugiej – nadać jej jasne ramy, czyli określić, gdzie i kiedy jest dopuszczalna, a w jakich okolicznościach nie. Ramy te powinny być jednak konstruowane adekwatnie do realnych możliwości dziecka. Czasem należy pozwolić mu na nadruchliwość np. w postaci machania nogą podczas odrabiania lekcji, bo w innym wypadku nie będzie potrafiło się w ogóle skoncentrować na zadaniu.

Często pomysłem rodziców na umożliwienie dziecku „wybiegania się”, a więc wykorzystania jego nadruchliwości w akceptowalnej formie, jest sport. Rzeczywiście, sport pomaga zaspokoić potrzebę ruchu. Dyscyplina powinna być jednak dobrze dobrana do preferencji i możliwości dziecka – np. nie każde dziecko z ADHD będzie potrafiło dostosować się do reguł gry zespołowej, co może tylko pogłębiać jego frustrację.

3. Nadmierna impulsywność

Życie z osobą nadmiernie impulsywną nie należy do najłatwiejszych. Trudno jest jednak osobie z ADHD zapanować nad wzmożoną impulsywnością, bo jej istotą jest właśnie trudność w panowaniu nad swoimi impulsami. W związku z tym potrzeba pewnej interwencji z zewnątrz, czyli pomocy drugiej osoby. Jej zadaniem jest przypominanie o zasadach, o których dziecko – pomimo ich znajomości – nie pamięta w danym momencie. Aby takie przypomnienie miało szansę być skuteczne, warto trzymać się pewnych zasad i kolejności działania.

Najpierw osoba przypominająca powinna przyciągnąć uwagę dziecka np. poprzez dotyk czy nawiązanie kontaktu wzrokowego. Następnie w jasny, zwięzły sposób przypomnieć zasadę, w razie potrzeby powtarzając ją kilkakrotnie. Można takie komunikaty też prezentować w formie graficznej (np. jako piktogram) czy za pomocą zapisanego, krótkiego tekstu. Kolejnym krokiem jest zweryfikowanie zastosowania danej zasady przez dziecko w określonej sytuacji. Jeśli nie zachowało się ono w pożądany przez nas sposób, natychmiast stosujemy odpowiednie, wcześniej określone konsekwencje.

Może się tak zdarzyć, że przy szczególnienasilonej impulsywności potrzebne będzie stawianie realnych granic, w postaci chociażby granic „architektonicznych”, takich jak zamknięte drzwi do jakiegoś pomieszczenia. Wtedy kierujemy się przede wszystkim bezpieczeństwem dziecka.

Jednym z trudniejszych przejawów nadmiernej impulsywnościdziecka jest nieumiejętność przewidywania konsekwencji swoich działań przy jednoczesnym niedoszacowaniu ryzyka niebezpiecznych zachowań. Rolą drugiej osoby jest więc przewidywanie „za dziecko” wystąpienia ryzykownego zachowania i jego konsekwencji (np. wejścia na szafę) i zapobieganie takiemu zachowaniu. Tutaj znowu ważne jest przypomnienie o konkretnej zasadzie, zanim dziecko zdąży się w dany sposób zachować – trochę tak, jakby próbować być zawsze o krok przed dzieckiem. Aby zminimalizować niebezpieczeństwo wynikające z niedoszacowania ryzyka, potrzebna jest maksymalna konsekwencja.

To, co jest często kojarzone z nadmierną impulsywnością, to trudności, jakie dziecku sprawia czekanie na cokolwiek. Taka niecierpliwość może być widoczna np. w przerywaniu przez dziecko konwersacji innych osób i wtrącanie się do rozmowy. Pomocne może być wtedy ustalenie znaku, który będzie oznaczał „nie przerywaj!” i – poprzez jego użycie –  przypominanie dziecku o tej regule. Aby nie wdawać się z dzieckiem w wieczne, karkołomne dyskusje, można – w dużej mierze także dla własnego komfortu – próbować ucinać rozmowę za pomocą zwięzłych, jasnych i spójnych komunikatów.

Niestety opisane strategie, chociaż w wielu przypadkach pomocne, nie gwarantują sukcesu w każdych okolicznościach i w stosunku do każdego dziecka. Czasem trzeba się po prostu pogodzić z jego naturą...

4. Zaburzenia uwagi w ADHD

Pomoc dziecku z zaburzeniami uwagi dobrze zacząć od organizacji przestrzeni w taki sposób, żeby nie pełniła ona funkcji dystraktora, czyli kolejnego elementu rozpraszającego dziecko podczas np. odrabiania lekcji. Ograniczeniem działania konkurencyjnych bodźców może być wtedy „puste biurko”, na którym znajdują się jedynie niezbędne przedmioty, oraz zasłonięcie okna, półek z zabawkami czy wyciszenie pomieszczenia.

Kolejną trudnością dziecka z ADHD, wynikającą z deficytów uwagi, będzie nieumiejętność selekcji różnych fragmentów materiału i wyboru tych, które są faktycznie istotne. Na pewno pomoże mu wtedy wskazywanie przez drugą osobę tego, co jest ważne i na czym powinno skupić swoją uwagę. Skuteczne okazują się często także strategie, które pomagają skrócić zakres przewidzianych zadań i czas potrzebny do ich wykonania. Innymi słowy, chodzi o podzielenie zadania i wskazywanie po kolei – w miarę przebiegu pracy – kolejnych jego części. 

Stosowanie wymienionych strategii wymaga nierzadko lat żmudnej pracy, dającej efekty dopiero po dłuższym czasie. Wymaga także – co ważne – szerokiego zaangażowania środowiska rodzinnego i szkolnego dziecka. Mimo tych kosztów warto podjąć ryzyko. Jeśli się uda, pomożemy dziecku lepiej radzić sobie z objawami zaburzenia. Damy mu tym samym szansę na bardziej komfortowe życie z ADHD. I sobie również.

Bibliografia

  • Baranowska W., ADHD - prawie normalne życie, WSH-E, Łódź 2008, ISBN 978-83-7405-234-4
  • Hallowel E., Ratey J., W świecie ADHD. Nadpobudliwość psychoruchowa z zaburzeniami uwagi u dzieci i dorosłych, Media Rodzina, Poznań 2004, ISBN 83-7278-111-7
  • Neuhaus C., Dziecko nadpobudliwe, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3143-5
  • Hanć T., Dzieciństwo i dorastanie z ADHD, Impuls, Kraków 2009, ISBN 978-83-7587-151-7
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Dziecko z ADHD - jak sobie z nim radzić?

Witam serdecznie, mój syn ma 7 lat i chodzi do 1 klasy. Ma stwierdzone adhd. Od początku roku w szkole daje w kość, w domu zresztą też. Ciągłe skargi doprowadzają mnie do depresji, próbowałam po dobroci, karą i nie wiem jak jeszcze można i nic. Najgorsza...

Odpowiada: Mgr Kamila Krocz Mgr Kamila Krocz
Czym zająć dziecko z adhd?

Jestem mamą trójki dzieci i mój syn Sebastian, który ma 11 lat ma ADHD. Jest trudnym dzieckiem, niespokojnym, ma trudności w szkole, nie usiedzi w jednym miejscu. Jak nie idzie mu coś po jego myśli to krzyczy, wyzywa, bierze leki, jest spokojniejszy....

Odpowiada: Mgr Kamila Krocz Mgr Kamila Krocz
pokaż 5 następnych

Artykuły Leczenie ADHD

Leczenie ADHD Dzieci z ADHD - jak można im pomóc?

Farmakoterapia to nie jedyny sposób leczenia dzieci nadpobudliwych. Rodzice maluchów z ADHD bardzo często zgadzają się, aby ich szkrab zażywał leki, np. metylofenidat. Środki farmakologiczne działają tylko przez krótki okres, a...

Jak radzić sobie z dzieckiem chorym na ADHD?
Zaburzenia rozwoju Jak radzić sobie z dzieckiem chorym na ADHD?

Wielu rodziców zadaje sobie pytanie: jak wychować dziecko z ADHD? Wychowanie dziecka z nadpobudliwością psychoruchową to wyzwanie, ale proces ten można ułatwić poprzez wprowadzenie zasad.

ADHD
Neurologia ADHD

ADHD to zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniem koncentracji uwagi. Objawy pojawiają się już w wieku przedszkolnym. Znana jest jednak także postać ADHD u dorosłych.

ADHD a szkoła Odtwórz wideo
Dziecko z ADHD w szkole ADHD a szkoła

Dziecko, które cierpi na ADHD jest zwykle bardziej ruchliwe od innych, co przejawia się tym, że nie potrafi ono wysiedzieć na jednym miejscu czy skupić uwagi na zajęciach szkolnych. Do tego może być także rozkojarzone, co często sprawia, że osiąga...

ADHD Przyczyny ADHD

Co przyczynia się do rozwoju ADHD? Mikrouszkodzenia OUN, komplikacje okołoporodowe, błędy wychowawcze rodziców? Najnowsze badania upatrują przyczyn ADHD w czynnikach genetycznych.

ADHD Objawy ADHD

Do podstawowych objawów ADHD zalicza się: nadruchliwość, impulsywność i zaburzenia koncentracji uwagi. Jakie kryteria diagnostyczne trzeba spełnić, by móc rozpoznać zespół nadpobudliwości?

ADHD Diagnoza ADHD

Proces diagnostyczny ADHD jest skomplikowany. Objawy ADHD mogą imitować inne choroby, dlatego niezmiernie ważna jest rzetelna diagnoza różnicowa.

ADHD Leczenie ADHD

Czy ADHD jest uleczalne? Jak leczyć zespół nadpobudliwości? Czy farmakoterapia złagodzi objawy chorobowe? Jakie metody psychoterapii zastosować w trakcie leczenia ADHD?

ADHD ADHD u dorosłych

Mogłoby się wydawać, że ADHD to choroba przede wszystkim dzieci i młodzieży. Jednak aż w około 65% przypadków objawy nadpobudliwości psychoruchowej utrzymują  się także w dorosłym wieku. Nie jest to dużym problemem, gdy ADHD zostało wcześniej...

Objawy ADHD ADD a ADHD

Co to jest ADHD? Na czym polega ADD? Czym różni się ADHD od ADD? Czy to ta sama choroba, czy zupełnie inna?

pokaż 10 następnych