Dzieci z ADHD – jak można im pomóc?

Farmakoterapia to nie jedyny sposób leczenia dzieci nadpobudliwych. Rodzice maluchów z ADHD bardzo często zgadzają się, aby ich szkrab zażywał leki, np. metylofenidat. Środki farmakologiczne działają tylko przez krótki okres, a ponadto mogą powodować wiele skutków ubocznych, jak wzrost tętna czy zmiany w DNA. Niektórzy rodzice dzieci z ADHD decydują się leczyć maluchy naturalnymi metodami. Powinni jednak uzbroić się w cierpliwość i opracować dokładny plan działania. Jak pomóc dziecku nadpobudliwemu? Co robić, a czego unikać?

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Specyfika ADHD

Kręci się, nie słucha, nie potrafi skoncentrować się na tym, co robi – tak zachowuje się dziecko z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ADHD). Na ADHD składają się takie objawy, jak nadmierna impulsywność i ruchliwość oraz zaburzenia koncentracji uwagi. Dziecko z ADHD bardzo łatwo się dekoncentruje, skupia uwagę na wszystkich bodźcach wokół, nie potrafi odróżnić bodźców istotnych od nieistotnych. Dzieje się tak wskutek wadliwej pracy układu nerwowego, w którym procesy pobudzania dominują nad procesami hamowania. Zespół nadpobudliwości dotyczy około 5-7% dzieci. Dwa razy częściej chorują na ADHD chłopcy niż dziewczynki. U dziewczynek ADHD bardziej manifestuje się w formie zaburzeń koncentracji – bujają w obłokach. U chłopców ADHD objawia się silniej w postaci zaburzeń zachowania – są impulsywni, agresywni, nieposłuszni. Bardzo często określa się ich mianem „niegrzecznych dzieci” albo oskarża rodziców o niewydolność wychowawczą.

Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo popełnia wiele błędów wynikających z niedbałości, nie potrafi skoncentrować się na szczegółach, wysiedzieć w ławce przez 45 minut. Nie stosuje się do instrukcji, nie potrafi utrzymać przez dłuższy czas uwagi, nie umie zorganizować sobie pracy i zajęć, gubi rzeczy, jest roztargnione i zapominalskie. Ponadto, ciągle jest w ruchu, wykonuje nerwowe ruchy rąk albo nóg, wstaje z miejsca w czasie lekcji, jest nadmiernie gadatliwe, nie potrafi czekać na swoją kolej, wyrywa się do odpowiedzi, zanim padnie pytanie, przeszkadza innym. Brakuje mu samokontroli i refleksji na temat własnego zachowania. Nie potrafi podporządkować się normom społecznym, co często powoduje trudności w relacjach z rówieśnikami. Dziecko z ADHD może chcieć przejąć inicjatywę w zabawie, nie umie przegrywać, nie znosi porażek, często w sposób niezamierzony wyrządza krzywdę innym dzieciom. Z powodu braku kontroli własnych emocji i braku wytrwałości nie kończy zaczętych zadań, co uniemożliwia realizację celów. Inne symptomy ADHD, to: problemy ze snem, tiki nerwowe (nerwowe mruganie powiekami, robienie min, podrzucanie ramieniem), moczenie się i jąkanie.

Naturalne sposoby radzenia sobie z ADHD

Przygotowanie planu dnia dla dziecka – ta porada dotyczy wszystkich dzieci, ale jest szczególnie ważna w przypadku szkrabów cierpiących na ADHD. Malec powinien wiedzieć, kiedy ma czas na zabawę, kiedy na odrabianie lekcji, o której godzinie zje obiad i kolację. Dziecko z ADHD powinno wyładowywać nadmiar energii w trakcie zajęć zaplanowanych przez rodziców (jazda na rowerze, basen, spacer w parku, bieganie), a nie podczas wykonywania innych czynności (posiłki, odrabianie lekcji). Warto też pamiętać o diecie wspartej suplementami. Dieta dziecka z ADHD nie może zawierać cukru i sztucznych barwników, które potęgują podenerwowanie i impulsywność. Rodzice powinni wykonać badania na drożdże, które zweryfikują, czy produkty z drożdżami nie powodują zaburzeń czucia i czynności.

Dziecko z ADHD powinno jeść dużo świeżych warzyw i owoców. Naturalne środki pomagają dziecku w regulowaniu emocji, wzmocnieniu koncentracji, utrzymaniu spokoju i rozsądku, a ponadto wspomagają zdrowy przepływ tlenu do mózgu. Rozmowa z dzieckiem to kolejna ważna kwestia. Ono potrzebuje informacji od rodziców, co się dzieje i czego ma się spodziewać. Trzeba mu mówić, że zostało mu jeszcze pięć minut zabawy, a potem wspólnie wychodzimy z parku i idziemy na kolację. Dziecku z ADHD trzeba odmierzać czas. Opieka nad szkrabem z ADHD jest niezwykle wyczerpująca – najlepiej towarzyszyć mu do snu. Jeśli maluch ma problemy z zaśnięciem, rodzice mogą czytać mu książkę. Dziecko na pewno uspokoi się dzięki masażowi pleców przy muzyce relaksacyjnej.

Rady dla rodziców dzieci z ADHD

Maluchom z ADHD potrzebny jest przede wszystkim ład, konsekwencja i rutyna. Jak pomóc dziecku nadpobudliwemu?

  • Uporządkuj otoczenie zewnętrzne – wprowadź porządek i rutynę. Dzieci z ADHD lubią mieć stały harmonogram dnia i wiedzieć, co ich czeka, kiedy jest pora posiłków, odrabiania lekcji, odpoczynku i snu. Daje im to poczucie bezpieczeństwa i stałości.
  • Bądź tolerancyjnym i cierpliwym rodzicem! Męczące zachowania dziecka są też męczące dla niego samego – maluch ma trudności w szkole, nie może znaleźć przyjaciół, czuje się samotny, trudno odnieść mu sukces i poczuć satysfakcję.
  • Ogranicz ilość bodźców i zadbaj o spokój! Kiedy dziecko odrabia lekcje, wyłącz telewizor. Kiedy maluch je, niech nie siedzi przed komputerem. Ogólna zasada brzmi: „Jak najmniej dystraktorów – czynników zaburzających koncentrację!”.
  • Stosuj proste komunikaty! Mów konkretnie i jasno – zamiast powiedzieć: „Posprzątaj pokój”, lepiej powiedzieć: „Pościel łóżko” lub „Schowaj ubrania do szafki”.
  • Planuj – dzieci nadpobudliwe łatwo wytrącić z równowagi tym, co niespodziewane i nagłe.
  • Przewiduj i pracuj małymi krokami – rozkładaj zadania na prostsze, mniej odległe czynności i po każdym z nich nagradzaj dziecko, by wzbudzić w nim motywację i chęć do dalszej pracy.
  • Zorganizuj miejsce pracy dla dziecka – powinno być ono wygodne, spokojne, z małą ilością przedmiotów wokół, które mogłyby rozproszyć uwagę szkraba. Najlepiej, by miejsce pracy dziecka składało się z biurka, krzesła, lampki. Zero plakatów, pojemniczków na przybory, misiów, zabawek itp.
  • Chwal dziecko za każdy najmniejszy postęp! Nagrody zewnętrzne mobilizują dziecko do starań.
  • Szukaj profesjonalnego wsparcia dla dziecka u psychiatrów i psychologów dziecięcych oraz w lokalnych poradniach pedagogiczno-psychologicznych.
  • Nie obwiniaj się za porażki i niepowodzenia. Nawet najlepszy rodzic traci cierpliwość i wybucha agresją. Umiej przyznać się do błędu i przeproś dziecko, kiedy stracisz panowanie nad sobą.
  • Wprowadź rytuał spania – kolacja, kąpiel, czytanie bajki, sen. To ułatwi zasypianie nadpobudliwemu maluchowi.
  • Karm dziecko regularnie. Unikaj pokarmów, które zawierają dużo cukru, konserwantów, sztucznych barwników i kofeinę – mogą dodatkowo pobudzić i tak niespokojne dziecko.
  • Dostosuj tempo pracy do możliwości psychofizycznych dziecka.
  • Pomyśl o zapisaniu dziecka na dodatkowe zajęcia, w czasie których mogłoby spożytkować nadmiar energii i nauczyć się reguł społecznych. Może być to basen, piłka nożna, tai-chi, jazda na rowerze itp.
  • Organizuj czas dziecka, wykorzystując takie przybory, jak terminarze, kalendarze, notatniki, tablice do przypinania informacji.

Rodzice dzieci nadpobudliwych powinni mieć świadomość, jakie potrzeby ma ich pociecha. Dziecko z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi pragnie wsparcia, by móc skupić się na jednej czynności i doprowadzić ją do końca. Chce wiedzieć, co zdarzy się za chwilę. Potrzebuje czasu na zastanowienie, nie lubi być ponaglane. Kiedy nie potrafi czegoś zrobić, chce, by dorosły wskazał mu wyjście z trudnej sytuacji. Potrzebuje jasnych komunikatów, precyzyjnych instrukcji, przypomnień i zadań, podczas realizacji których się nie zgubi. Uwielbia pochwały i ma świadomość, że jest męczące dla otoczenia. Przede wszystkim jednak pragnie być kochane i akceptowane! Pomoc dzieciom z ADHD nie ogranicza się tylko do podawania leków (np. metylofenidat, atomoksetyna). Leki jedynie redukują nasilenie objawów, ale nie znoszą przyczyn zaburzeń. Rodzice powinni być czujni na problemy wtórne do ADHD, jak niepowodzenia szkolne, niska samoocena, zaburzenia mowy, specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu (dysleksja, dysgrafia, dysortografia). Każde dziecko z ADHD potrzebuje indywidualnej terapii. Obecnie leczenie nadpobudliwości obejmuje różnego rodzaju formy terapii – zajęcia kompensacyjne, terapia behawioralna, zajęcia logopedyczne, metoda integracji sensorycznej, kinezjologia edukacyjna, muzykoterapia, bajkoterapia, terapia zajęciowa itp. Najlepsze efekty daje współpraca środowiska rodziców z gronem pedagogicznym.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Arcelu J., Munden A., ADHD – nadpobudliwość ruchowa, Bellona, Warszawa 2008, ISBN 978-83-11-11304-6.
  • Baranowska W., ADHD: polemiki i badania, WSH-E, Łódź 2009, ISBN 978-83-7405-457-7.
  • Borowska A., Jak pomóc dziecku z ADHD?, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce 2009, ISBN 978-83-7173-198-3.
  • Hallowell E.M., Ratey J.J., Jak żyć z ADHD? Nadpobudliwość psychoruchowa z zaburzeniami uwagi w świetle najnowszych badań, Media Rodzina, Poznań 2007, ISBN 978-83-72782-37-3.
  • Hanć T., Dzieciństwo i dorastanie z ADHD, Impuls, Kraków 2009, ISBN 978-83-7587-151-7.
  • Nartowska H., Wychowanie dziecka nadpobudliwego, Nasza Księgarnia, Warszawa 1982, ISBN 83-10-08038-7.
  • Neuhaus C., Dziecko nadpobudliwe, PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3143-5.
  • Pentecost D., Wychować dziecko z ADD i ADHD. Praktyczne strategie opanowania trudnych zachowań dzieci z ADD i ADHD, Fraszka Edukacyjna, Warszawa 2007, ISBN 978-83-88839-82-5.
  • Schafer U., Dlaczego dzieci się wiercą. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej – poradnik dla rodziców, wychowawców i nauczycieli, Erda, Warszawa 2001, ISBN 83-910435-0-9.
  • Serfontein G., Twoje nadpobudliwe dziecko. Poradnik dla rodziców, Wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2003, ISBN 83-7337-369-1.
  • Wolańczyk T., Kołakowski A., Skotnicka M., Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko, co chcielibyście wiedzieć – książka dla rodziców, nauczycieli i lekarzy, BiFolium, Lublin 1999, ISBN 83-87991-07-4.

Leczenie ADHD

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Leczenie ADHD
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Leczenie ADHD
Leczenie ADHD

Jak radzić sobie z ADHD?

Nie ma leku, który pozwoliłby wyleczyć ADHD. Nie istnieją także metody psychoterapeutyczne, dzięki którym można by w pełni pozbyć się objawów (...) nadpobudliwości. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy całkowicie bezsilni. Dzieci z...

Relacje z dziećmi

Objawy ADHD u dzieci (prezentacja edukacyjna)

Objawy ADHD u dzieci (prezentacja edukacyjna)

. Skupianie na sobie uwagi Dziecko z ADHD celowo się wywraca, by skupić na sobie uwagę. Lubi być w centrum zainteresowania innych osób, dlatego (...) mu się nie wykonać zadania do końca. Poza tym, dzieci...

ADHD - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, statystyki

Jak postępować z dzieckiem z ADHD? (WIDEO)

Jak postępować z dzieckiem z ADHD? (WIDEO) Odtwórz wideo

. Charakterystyczne objawy ADHD to: nadmierna ruchliwość, nadmierna impulsywność i zaburzenia koncentracji uwagi. Dzieci, u których zdiagnozowano (...) W ciągu ostatnich lat lekarze diagnozowali u dzieci...

ADHD - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, statystyki

Rodzaje ADHD

, które były dla dziecka bardzo dużym problemem, wynikają z chorowania na ADHD. Można rozwiązać te problemy i pomóc je złagodzić odpowiednią terapią i leczeniem (...) są najbardziej charakterystycznymi...

Zaburzenia rozwoju

Jak radzić sobie z dzieckiem chorym na ADHD?

, które nierzadko mają związek ze świadomością odstawania od grupy rówieśników. Co mogą zrobić rodzice, by pomóc swoim dzieciom z ADHD? Jak wychować (...) do zapominania o różnych sprawach. Nic więc...

ADHD - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, statystyki

ADHD u dorosłych

Mogłoby się wydawać, że ADHD to choroba przede wszystkim dzieci i młodzieży. Jednak aż w około 65% przypadków objawy nadpobudliwości psychoruchowej (...) się, gdy chory dopiero jako dorosły trafia do lekarza. Niestety,...

ADHD u dorosłych

ADHD - jaki ma wpływ na karierę? (WIDEO)

ADHD - jaki ma wpływ na karierę? (WIDEO) Odtwórz wideo

Osoba z ADHD może zrobić karierę Czy wiesz, czemu nadpobudliwi dorośli odnajdą się w pracy dziennikarza czy policjanta? Dr n. med. Tomasz Srebnicki wypowiada się na temat tego, jak radzić sobie z ADHD w życiu zawodowym.

ADHD - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, statystyki

Rodzice dzieci z ADHD - pytania

, Neuhaus C., Dziecko nadpobudliwe, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3143-5, Borowska A., Jak pomóc dziecku z ADHD?, Wydawnictwo (...) Jak poskromić niewłaściwe...