Leczenie ADHD

Metody leczenia ADHD - należy przede wszystkim zaznaczyć, że terapia nie jest łatwa. Zwykle trwa kilka lat i angażuje wiele osób. Warto jest zdać sobie z tego sprawę już na samym początku aby wyrobić sobie odpowiednie nastawienie a następnie wykazać się cierpliwością w dążeniu do celu jakim jest zminimalizowanie objawów a co za tym idzie poprawa komfortu życia.

Kto zajmuje się leczeniem ADHD?

Dziecko z zespołem ADHD powinno przede wszystkim być pod opieką lekarza psychiatry. Nie jest to jednak jedyna osoba, która zajmuje się leczeniem tych zaburzeń. W zespole terapeutycznym powinni się również znaleźć psycholog oraz pedagog. Jak widać dzieci z ADHD wymagają kompleksowego leczenia. Natomiast nie jest to jeszcze pełna lista osób, których pomoc jest potrzebna dla uzyskania efektów terapii.

Ważne jest aby pamiętać jak ogromną rolę odgrywają nauczyciele oraz rodzina dziecka. Z tego względu prowadzone są dla nich specjalne programy edukacyjne. Odpowiednie przeszkolenie osób z otoczeniu dziecka może w bardzo dużym stopniu pomóc w stworzeniu dla niego warunków, w których łatwiej mu będzie funkcjonować a w efekcie zmniejszyć ilość oraz nasilenie objawów. Ważne jest również aby zachowany był stały kontakt między zespołem terapeutycznym a rodzicami dziecka i jego nauczycielami.
Metody leczenia ADHD

Jak już wcześniej wspomniano terapia ADHD jest wielokierunkowa. Oznacza to, że w jej skład wchodzi leczenie dziecka jak również działania edukacyjne skierowane do rodziców oraz nauczycieli.

Zajmijmy się najpierw terapią dziecka. Warto jest przede wszystkim uzmysłowić sobie jakie są cele leczenia. Ogólnie mówiąc ma ono doprowadzić do zmniejszenia objawów ADHD, zmniejszenia objawów współistniejących (np. dysleksja) oraz zmniejszenia ryzyka późniejszych powikłań. W skład terapii ADHD wchodzą:

• terapia behawioralna - celem tej terapii jest modyfikowanie zachowań dziecka co ma w efekcie doprowadzić do wyciszenia złych zachowań, a wzmocnienia dobrych, najbardziej skuteczna,
• psychoedukacja na temat przyczyn, objawów, leczenia ADHD co ma pomóc dziecku w zdjęciu z siebie poczucia winy,
• praca na pozytywnych wzmocnieniach - ma pomóc dziecku w podwyższeniu własnej samooceny oraz zwiększeniu motywacji,
• ustalenie systemu zasad oraz konsekwencji w różnych środowiskach (dom, szkoła),
• nauczanie wyrównawcze - są to dodatkowe zajęcia, które mają pomóc dziecku wyrobić w sobie pewne nawyki, które będą mu pomagały w uczestniczeniu w zajęciach; stworzenie strategii ułatwiających radzenie sobie z objawami,
• zajęcia z logopedą - często wśród dzieci z nadpobudliwością występują zaburzenia mowy takie jak na przykład jąkanie, w takich przypadkach terapia mowy jest niezbędna,
• terapia zajęciowa - ukierunkowana z reguły na rozwój motoryczny dziecka,
• trening umiejętności społecznych,
• terapia zaburzeń uwagi,
• terapia indywidualna - może okazać się potrzebna w przypadkach dzieci u których dołączają się objawy depresyjne lub nerwicowe, niekiedy pomocna okazuje się terapia rodzinna jeżeli wyraźne są nieprawidłowości dotyczące relacji poszczególnych jej członków oraz funkcjonowania rodziny jako całości,
• farmakoterapia - terapia za pomocą leków nie jest stosowana jako metoda samodzielna. Jeżeli jest wprowadzona, a nie dzieje się tak zawsze, powinna być połączona z psychoterapią. Istnieje kilka grup leków stosowanych w terapii ADHD. Należą do nich: leki psychostymulujące, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, alfa-mimetyki.

Terapia behawioralna ADHD

W tego typu terapii nieodzowną rolę pełnią rodzice dziecka ponieważ to oni spędzają z nim większą część czasu. Określa ona pewne proste zasady postępowania z dzieckiem z ADHD w życiu codziennym. Reguły te obejmują:

• jasne wydawanie poleceń, czyli bezpośrednie określanie co dziecko ma zrobić, a czego ma nie robić, na przykład: „usiądź” zamiast „nie biegaj”,
• konsekwencja w wydawaniu poleceń, co oznacza wymaganie zachowań, które jest się w stanie wyegzekwować, trzeba również pamiętać aby polecenia były krótkie,
• stworzenie systemu zasad i konsekwencji oraz częste przypominanie o panujących regułach,
• bardzo ważne jest okazywanie akceptacji oraz docenianie sukcesów dziecka, jest to tak zwane pozytywne wzmacnianie,
• utrzymywanie kontaktu wzrokowego w trakcie rozmowy,
• stosowanie systemu nagród za pozytywne zachowanie.

Leczenie farmakologiczne ADHD

W odniesieniu do leczenia farmakologicznego warto wiedzieć, że nie jest to metoda tak zwanego „pierwszego rzutu” w leczeniu ADHD. Oznacza to, że sięga się po nią w przypadku nieskuteczności innych metod lub też skrajnego nasilenia objawów. Ważne jest również, że efekty stosowania leków nie są natychmiastowe. Trzeba na nie poczekać kilka tygodni. Bywają sytuacje, że samo dobranie odpowiedniego leku trwa dość długo i wymaga zmieniania preparatów zanim znajdzie się odpowiedni. Wynika to ze zróżnicowanych reakcji na dany lek u różnych pacjentów. Aby terapia lekami była skuteczna trzeba stosować ją systematycznie i w odpowiednich dawkach. Należy pamiętać, że tego typu leczenie prowadzi się przez określony czas. Nie usuwa ono objawów co oznacza, że działa tylko tak długo jak się je stosuje. Natomiast tego typu terapia pomaga wprowadzić inne sposoby leczenia jak również zapobiega powikłaniom samej choroby.

Skuteczność farmakoterapii w leczeniu ADHD

Warto wiedzieć w jakim zakresie leki mogą pomóc w terapii. Nie można spodziewać się, że usuną wszystkie problemy związane z ADHD. Nadal jednak w niektórych przypadkach są one nieodzownym elementem leczenia. Czego można w takim razie oczekiwać od farmakoterapii? Jest kilka kierunków działania leków w ADHD:

• pomagają wyciszyć objawy nadruchliwości.
• ułatwiają dziecku koncentrację w czasie nauki, pomagają utrzymywać uwagę na wykonywanej czynności.
• informacje docierające do dziecka z zewnątrz, to co mówią do niego inne osoby staje się dla niego bardziej przyswajalne i zrozumiałe co ogranicza nieporozumienia z otoczeniem.
• sprawiają, że dziecko jest w pewnym stopniu w stanie nad sobą zapanować, co znaczy, że na przykład chwilę pomyśli zanim coś powie.

Natomiast trzeba pamiętać, że istnieją pewne ograniczenia skuteczności farmakoterapii. Nie można oczekiwać, że leki zastąpią właściwe podejście w wychowywaniu oraz nauczaniu. Jak wynika z obserwacji stworzenie właściwych warunków dla funkcjonowania dziecka przez rodziców oraz nauczycieli jest podstawą prawidłowego rozwoju oraz zminimalizowania objawów. Leki nie spowodują również nagłego znacznego polepszenia efektów w nauce.

Oczywiście jak już wcześniej wspomniano podniosą koncentrację w czasie lekcji oraz odrabiania pracy domowej, ale nie można oczekiwać, że przeciętny uczeń nagle znajdzie się wśród najlepszych. Leki mogą w pewnym stopniu hamować impulsywność dziecka. Jeżeli jednak dziecko charakteryzuje się na przykład wysokim poziomem agresji pomimo systematycznego podawania leków we właściwej dawce to należy zastanowić się nad innymi jej źródłami (na przykład nieprawidłowe relacje w rodzinie, przemoc fizyczna). Jednym z bardziej uciążliwych problemów towarzyszących ADHD, jest dysleksja oraz dysgrafia. Niestety również w przypadku tych zaburzeń farmakoterapia nie daje efektów.

Wspieranie dziecka z ADHD w domu

Skuteczność leczenia dzieci z ADHD w ogromnym stopniu zależy od ich rodziców. Dlatego też niezwykle ważne jest aby od samego początku byli dobrze wyedukowani na temat tego zaburzenia oraz wyszkoleni w zakresie opieki nad dzieckiem z tym problemem. Istnieją pewne ogólne zasady, których rodzice powinni przestrzegać:

• okazywanie zrozumienia oraz akceptacji dziecka, nie może ono czuć, że jest traktowane gorzej ponieważ negatywne emocje mogą jeszcze dodatkowo nasilić objawy,
• podkreślanie prawidłowych zachowań dziecka, chwalenie,
• rygorystyczne przestrzeganie norm i zasad,
• obowiązki dziecka muszą być dostosowane do jego możliwości, należy brać pod uwagę zakres oraz czas trwania czynności, które powinno wykonać.

Wspieranie dziecka z ADHD w szkole

Szkoła jest drugim środowiskiem, w którym dziecko spędza najwięcej czasu. Dlatego prowadzi się szkolenia dla nauczycieli, którzy mają pod opieką dzieci z ADHD. Ogólne zasady postępowania z dzieckiem w szkole są podobne do tych, które zostały wymienione wyżej odnośnie rodziny. Istnieją jednak jeszcze dodatkowe warunki, których spełnienie może ułatwić radzenie sobie z problemem:

• stworzenie właściwych warunków w czasie trwania lekcji - ważne jet aby w sali, w której prowadzone są zajęcia, ograniczyć do minimum przedmioty, kolory, które mogą rozpraszać; dziecko powinno siedzieć blisko nauczyciela, aby ten mógł w łatwiejszy sposób skupić na sobie uwagę ucznia, natomiast warto jest zwrócić uwagę aby jego miejsce nie było przy oknie ani drzwiach (to również może utrudniać koncentrację),
• dzielenie pracy - czynności, które dziecko ma zrobić nie mogą być zbyt długie, jeżeli tak się dzieje, należy podzielić pracę na kilka etapów,
• na początku lekcji nauczyciel powinien przedstawić jej plan,
• przedstawianie dzieciom metod dydaktycznych, które ułatwiają zapamiętywanie oraz przyswajanie informacji,
• ciekawe prowadzenie lekcji obejmujące na przykład pracę w grupach.