Dysleksja rozwojowa

spis treści
rozwiń

Dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Trudności składające się na dysleksję rozwojową spowodowane są zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych, motorycznych oraz ich integracji. Uwarunkowane jest to nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego. W międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD-10, zatwierdzonej przez WHO, dysleksja rozwojowa definiowana jest jako „specyficzne rozwojowe zaburzenia umiejętności szkolnych”. Przymiotnik „rozwojowa” oznacza, że trudności typu dyslektycznego występują od początku nauki czytania i pisania.

1. Przyczyny dysleksji rozwojowej

W dysleksji rozwojowej u dzieci o prawidłowym rozwoju mogą wystąpić zaburzenia mowy, uwagi, koncentracji i pamięci. Pierwotna przyczyna dysleksji rozwojowej przez wielu badaczy upatrywana jest w zakłóceniach funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Nie wyklucza się również roli czynnika genetycznego. Dzieci z nieprawidłowej ciąży, porodu, wykazujące deficyty rozwoju niektórych funkcji psychoruchowych to dzieci tzw. „ryzyka dysleksji”. Zaburzenia funkcji percepcyjno-motorycznych: postrzegania wzrokowego, percepcji słuchowej, motoryki, funkcji językowych, pamięci, lateralizacji, orientacji w schemacie ciała i przestrzeni, mogą mieć wielorakie uwarunkowania. Najczęstsze z nich, to: dziedziczność oraz zmiany anatomiczne i zaburzenia fizjologiczne układu nerwowego (w okresie ciąży i porodu o nieprawidłowym przebiegu). Przyczynami trudności w nauce mogą być: brak zdolności wynikający z obniżonego poziomu rozwoju umysłowego dziecka, niedostosowane lub wadliwe metody nauczania, trudna lub zła sytuacja rodzinna i środowiskowa dziecka, wady wzroku, słuchu lub wymowy nieskorygowane w porę albo niektóre choroby somatyczne.

Zobacz film: "Soki ekologiczne"

2. Ryzyko wystąpienia dysleksji rozwojowej

Jeżeli dziecko nie jest w stanie dobrze wykonać czynności, które jego rówieśnicy wykonują poprawnie, lub wykonuje je z opóźnieniem w stosunku do równolatków, powinniśmy bacznie się temu przyjrzeć. Na co zwrócić szczególną uwagę?

Objawy mogące świadczyć o dysleksji rozwojowej, to:

  • obniżona sprawność ruchowa, m.in. dziecko słabo biega i skacze, ma trudności z wykonywaniem ćwiczeń równoważnych, ma trudności z uczeniem się jazdy na rowerze, hulajnodze, nartach;
  • trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów w zakresie samoobsługi, np. z zawiązywaniem sznurowadeł na kokardkę, używaniem widelca, noża;
  • trudności z rzucaniem i chwytaniem piłki, nieprawidłowe układanie w palcach narzędzia do pisania, trudności z rysowaniem szlaczków, odtwarzaniem złożonych figur geometrycznych, np. rysowaniem rombu;
  • trudności z poprawnym używaniem wyrażeń przyimkowych, opisujących stosunki przestrzenne: nad-pod, za-przed, wewnątrz-na zewnątrz; wadliwa wymowa, częste przekręcanie trudnych wyrazów (przestawianie głosek i sylab, asymilacje głosek, np. „sosa” lub „szosza”), błędy gramatyczne;
  • trudności z zapamiętywaniem wiersza, piosenki, więcej niż jednego polecenia w tym samym czasie; trudność z zapamiętywaniem nazw, mylenie nazw zbliżonych fonetycznie; trudność z zapamiętywaniem materiału uszeregowanego w serie i sekwencje, jak nazwy dni tygodnia, pór roku, kolejnych posiłków i szeregi 4-cyfrowe;
  • trudności w różnicowaniu głosek podobnych (np. z-s, b-p, k-g, czyli zaburzenia słuchu fonemowego); trudności z wydzielaniem sylab i głosek ze słów, ich syntetyzowaniem (zaburzenia analizy i syntezy głoskowej i sylabowej) oraz manipulowaniem ze strukturą fonologiczną słów (np. trudności z wykonaniem poleceń typu: odszukaj słowa ukryte w nazwie „lewkonia”, wymyśl rym do słowa „kotek”, o czym myślę: Baba ..aga);
  • trudności z wyróżnianiem elementów z całości, a także z ich syntetyzowaniem w całość, np. podczas budowania konstrukcji z klocków lego, układania mozaiki według wzoru; trudności z wyodrębnianiem szczegółów różniących dwa obrazki, z odróżnianiem kształtów podobnych (np. figur geometrycznych, liter m-n, l-t-ł) lub identycznych, lecz inaczej położonych w przestrzeni (np. liter p-b-d);
  • opóźnienie rozwoju lateralizacji – mimo prób ustalenia ręki dominującej, dziecko nadal jest oburęczne;
  • opóźnienie orientacji w schemacie ciała i przestrzeni – dziecko ma trudności z określeniem swoich części ciała, gdy określa je terminami: prawe-lewe (np. prawa i lewa ręka, noga itp.); nie umie wskazać kierunku na prawo i na lewo od siebie (np. droga na prawo);
  • trudności w orientacji w czasie, np. z określaniem pory roku, dnia, godziny na zegarze;
  • trudności w nauce czytania (np. dziecko czyta bardzo wolno; najczęściej głoskuje i nie zawsze dokonuje poprawnej wtórnej syntezy, przekręca wyrazy; nie rozumie przeczytanego tekstu);
  • przy pierwszych próbach pisania częste pisanie liter i cyfr zwierciadlane oraz odwzorowywanie wyrazów przez zapisywanie ich od strony prawej do lewej.

Wyróżnia się następujące odmiany dysleksji rozwojowej: dysgrafia (zniekształcenia strony graficznej pisma), dysfonia (objawia się niewyraźnym i cichym mówieniem), dyskalkulia (specyficzne trudności w rozwiązywaniu zadań matematycznych), dysleksja (trudności w płynnym czytaniu, często połączone z trudnościami w pisaniu), dysortografia (trudności z opanowaniem poprawnej pisowni, mimo znajomości zasad ortografii), hiperdysleksja – trudności w czytaniu ze zrozumieniem.

Okres szkolny jest czasem wielu wyzwań dla młodego człowieka. Nauka i wymagania ze strony nauczycieli i rodziców mogą stwarzać trudności uczniom. Pojawiające się problemy w sprostaniu oczekiwaniom otoczenia wywołują u dzieci silny stres. Ten stan napięcia staje się szczególnie dokuczliwy dla dzieci, które cierpią na zaburzenia procesu uczenia się. W takim przypadku bardzo istotna jest odpowiednia diagnoza problemu oraz dostosowanie metod pomocy dziecku tak, by mogło komfortowo czuć się w trakcie zajęć lekcyjnych.

Jeśli u dziecka zostanie zdiagnozowane zaburzenie – dysleksja, wtedy warto skorzystać z nowoczesnych metod wspomagających rozwój dziecka. Sposobem na dotarcie do przyczyny i wyleczenia problemu jest metoda Warnkego.

Według jednej z definicji, uczeniem się możemy nazwać zdobywanie wiedzy, co w efekcie prowadzi do wykształcania nowych umiejętności, nawyków i zdolności. Uczyć się można w różny sposób. W szkole dzieci uzyskują wiedzę, zapamiętując informacje przekazywane przez nauczycieli, wykonując odpowiednie ćwiczenia i stosując się do zaleceń. Innymi sposobami przyswajania wiedzy jest obserwacja i naśladowanie osób dorosłych przez dzieci. W ten sposób uczą się one konkretnych zachowań i reakcji, adekwatnych do zaistniałej sytuacji.

Każdy człowiek od momentu narodzin uczy się nowych rzeczy. Poznając swoje środowisko, przyswajając język i zdobywając doświadczenie, wciąż udoskonala swoje umiejętności i zdobytą wiedzę. Szkoła ma na celu wspomagać proces uczenia się i motywować uczniów do zdobywania coraz większej wiedzy i poznawania otaczającego ich świata. Jednak niektóre dzieci, mimo wysokiego poziomu inteligencji i prawidłowego rozwoju, mają większe problemy w radzeniu sobie z nauką szkolną niż ich rówieśnicy.

3. Zaburzenia uczenia się

Termin „zaburzenie” pojawia się w wielu problemach funkcjonowania ludzkiego ciała i umysłu. Zaburzeniem może być fizyczna oraz/lub psychiczna niezdolność człowieka. W przypadku zaburzeń uczenia się możemy mówić o problemach dziecka związanych z przyswajaniem informacji i nabywaniem nowych umiejętności.

Dysleksja jest problemem, który dotyka co dziesiąte dziecko, bez względu na jego pochodzenie, status ekonomiczny rodziny czy poziom inteligencji. To zaburzenie związane jest ze specyficznym funkcjonowaniem mózgu młodego człowieka, przez co widzi on otaczający go świat w sposób odmienny od reszty rówieśników. Dysleksja wywołuje poważne problemy z pisaniem i czytaniem u dzieci, przez co mają one trudności z odpowiednim przyswajaniem informacji i kształtowaniem nowych umiejętności.

Naukowcy doszukują się przyczyn powstawania zaburzeń uczenia się u dzieci w podłożu genetycznym albo anomaliach lub uszkodzeniach mózgu. Z powodu braku przekonujących dowodów nadal nie można jasno określić, gdzie leży przyczyna powstawania tych zaburzeń. Bardzo istotna jest natomiast diagnoza stanu małego pacjenta. Odpowiednio zdiagnozowany problem pozwala dostosować metody leczenia tak, by zmaksymalizować ich efekty. Problemami, z jakimi borykają się uczniowie, są m.in.: dysleksja, dysgrafia i dyskalkulia. Zaburzenia te powodują poważne trudności w nauce, przez co mogą wywoływać także problemy psychiczne u młodego człowieka.

Niezdiagnozowane zaburzenia uczenia się mogą być przyczyną nieprzyjemności w szkole oraz trudności z samodzielną nauką. Niskie wyniki, mimo dużego zaangażowania, mogą wpływać na zmniejszenie się motywacji i rezygnację z dalszych starań. Powstający w wyniku zaburzeń uczenia się stres może prowadzić do wycofania się dziecka z aktywności szkolnych, ale także społecznych. Powoduje to zamykanie się dziecka w świecie własnych przeżyć i utratę wiary we własne możliwości.

Jeśli dziecko przejawia trudności w nauce, mimo zaangażowania i starań, warto byłoby zgłosić się na wizytę w poradni zajmującej się diagnozą problemów w uczeniu się. Większość dzieci z dysleksją jest całkowicie wyczerpana na długo przedtem, zanim skończy się dzień szkolny. Większość ich energii jest zużywana na niepotrzebną kompensację. Zdiagnozowanie zaburzenia i zastosowanie odpowiednich metod pomocy może znacząco wpłynąć na poprawę samopoczucia dziecka, ale także na jego wyniki w szkole.

4. Metoda Warnkego w walce z dysleksją

Wraz z postępem technologicznym i coraz szerszą wiedzą na temat procesów zachodzących w ludzkim mózgu zmienia się także pogląd na zaburzenia uczenia się oraz metody ich leczenia. Wciąż popularnym sposobem pomocy dziecku z problemami jest zwiększenie ilości treningów czytania, pisania czy zadań matematycznych. Dodatkowe obowiązki mogą stwarzać kolejne trudności dziecku, które z racji swojego problemu narażone jest na duży stres. Nowoczesne metody pozwalają nie tylko zlokalizować źródło problemu i zniwelować objawy, ale przede wszystkim zapewniają poprawę funkcjonowania dziecka w szkole. Metoda Warnkego jest sposobem dotarcia do podłoża problemu i pracy nad poprawą sytuacji dziecka. Terapia metodą Warnkego jest intensywna i składa się z kilku elementów.

Rozpoczyna się diagnostyką czynności poznawczych, oceniającą zakres automatyzacji przetwarzania sygnałów spostrzeżeniowych. Zdiagnozowanie zaburzeń uczenia się pozwala przejść do kolejnego etapu – rozpoczęcia spotkań terapeutycznych. Po dokładnym poznaniu problemów ucznia można rozpocząć ćwiczenia praktyczne, które prowadzone są w oparciu o indywidualnie opracowane programy treningowe i zalecenia terapeutyczne. Terapię stanowią treningi 8 funkcji podstawowych, treningi lateralne synchronizujące pracę półkul mózgowych oraz treningi literowania wzrokowego. Oprócz pracy z terapeutą dziecko wykonuje także odpowiednie ćwiczenia samodzielnie w domu, z wykorzystaniem sprzętu Brain-Boy Universal. Ważnym atutem terapii jest jej atrakcyjna forma, przypominająca bardziej zabawę niż pracę, motywująca dziecko do osiągania coraz wyższych wyników treningowych.

Terapia metodą Warnkego wpływa na prawidłowy rozwój procesów poznawczych i dostarcza efektywnych strategii uczenia się. Wyrównując deficyty w zakresie centralnego przetwarzania informacji, które pojawiają się na etapie wczesnego dzieciństwa, daje solidną podstawę do osiągnięcia sukcesów w nauce na każdym etapie życia. Przez skuteczne usunięcie źródła trudności, osiągnięte wyniki terapii są trwałe.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!