Pracoholizm
Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...
Pracoholizm to uzależnienie od wykonywanej pracy, które skutkuje zburzeniem harmonii w życiu codziennym i rodzinnym danej jednostki. Pracoholikami są najczęściej osoby pilne, perfekcyjne, ale i niepewne siebie, niedowartościowane, bojące się otoczenia, nieśmiałe. Zwykle są to ludzie ambitni, którzy lubią rywalizować i wygrywać. Wysoko stawiają sobie poprzeczkę i nieustannie dążą do osiągnięcia sukcesu i prestiżu społecznego. Ucieczka w pracę jest dla nich często kompensowaniem sobie negatywnej samooceny i sposobem udowadniania własnej wartości.
Objawy pracoholizmu
Termin „pracoholizm” użyto po raz pierwszy w 1971 roku jako pojęcia pokrewnego od alkoholizmu, co miało wskazywać na ewidentnie patologiczny charakter zjawiska klasyfikowanego jako nałóg. Wśród charakterystycznych symptomów uzależnienia od pracy wymienia się m.in.:
- życie w nieustannym pośpiechu i stresie;
- brak czasu na relaks;
- niezdolność do odpoczynku;
- bezustanne rozmyślanie o obowiązkach zawodowych;
- perfekcjonizm;
- przedkładanie spraw zawodowych nad inne, np. nad rodzinę;
- pracę po godzinach;
- poczucie winy w sytuacji braku pracy lub w dniu wolnym;
- bezsenność;
- lekceważenie oznak zmęczenia organizmu;
- koncentracja życia wokół pracy, np. rozmowy tylko na tematy zawodowe.
Pracoholicy często z obawą podchodzą do własnego talentu, spontaniczności czy fantazji. Uciekają od konfliktowych sytuacji i stronią od wyrażania własnych sądów. Uzależnienie od pracy może być tak duże, że pracoholik nie będzie miał czasu na sen, spokojne spożycie posiłków, nie mówiąc już o współuczestniczeniu w życiu rodzinnym. Dla pracoholika najważniejsze jest wywiązanie się ze swoich obowiązków zawodowych. Nadużywanie pracy może mieć charakter sporadyczny, napadowy, cykliczny lub permanentny. Chroniczne uzależnienie od pracy wymaga leczenia pod kierunkiem psychologa.
Według statystyk CBOS, za najlepszy okres w życiu człowieka uznaje się tzw. wiek średni. Z reguły pozycja zawodowa człowieka w tym wieku jest optymalna, co można stwierdzić po jego statusie materialnym, sytuacji finansowej i zakresie sprawowanej władzy. Jednak aktywność zawodowa, górująca nad innymi dziedzinami życia, może pociągać za sobą negatywne skutki. Gdy pracy jest zbyt dużo, zagrożone są mechanizmy radzenia sobie z wymaganiami.
Skutki pracoholizmu
Patologiczne skutki pracy mogą przybierać różne stopnie natężenia, zaczynając od zwykłego obciążenia, a kończąc na skrajnym przeciążeniu i wypaleniu zawodowym. Przeciążenie pracą stanowi zagrożenie zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Nadmiar pracy utrudnia relaksację i nie pozwala na życie „na luzie” w czasie wolnym od zajęć. Młodzi pracoholicy skupieni wyłącznie na karierze zawodowej są zbyt zmęczeni i zapracowani, by znaleźć czas na życie towarzyskie czy rodzinne. Często żyją samotnie i nie decydują się na małżeństwo.
Nałogowa praca może doprowadzić do przeciążenia i chorób psychicznych. Pracownicy nierzadko rywalizują ze sobą, przesiadując godzinami w biurze i zapominając o wolnym czasie i koniecznym dla zdrowia odpoczynku. Przepracowanie i stres są w stanie doprowadzić do zjawiska zwanego karōshi. Pierwszy przypadek karōshi odnotowano w Japonii w 1969 roku. Może ono dotknąć ludzi o dobrym stanie zdrowia, w okresie wielkiej aktywności zawodowej. Wystąpienie choroby warunkowane jest przez nadmiar pracy i stresu. Karōshi nie dotyczy „szarych pracowników”, ale przeważnie ludzi sukcesu.
Pracoholizm a rodzina
Pracoholik może ukrywać swoje uzależnienie. Na początku będzie starał się rekompensować brak czasu dla rodziny nowymi zabawkami dla dzieci, prezentami ofiarowywanymi żonie. Będzie tłumaczył się nawałem obowiązków w pracy i koniecznością wywiązania się ze spraw niecierpiących zwłoki. Jednak kiedy zauważysz, że twój współmałżonek nie ma czasu nawet dla siebie – na codzienną higienę, posiłek, chwilę odpoczynku, ciągle jest zestresowany i rozdrażniony – sprawa wymaga zainteresowania.
Czas wolny dla pracoholika nie istnieje. On ciągle musi mieć coś do zrobienia, bo inaczej dopada go stres. Relaks oznacza marnowanie czasu. Takie symptomy wymagają uwagi i konsultacji psychologicznej. Gonitwa za pieniędzmi, kariera zawodowa oraz pozycja społeczna powodują, że człowiek może stracić kontrolę nad sobą. Popada przez to w różnego rodzaju nałogi, depresje i choroby.
Pracoholizm jest chorobą. Osoba uzależniona od pracy wymaga psychoterapii. Tylko uświadamiając sobie negatywne skutki pracoholizmu, pracoholik będzie w stanie przywrócić równowagę pomiędzy życiem zawodowym a rodzinnym. Proces leczenia jest jednak długotrwały i wymaga zaangażowania ze strony zainteresowanego. Obecnie firmy w celu przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu, jak i pracoholizmowi, wprowadzają politykę work-life balance w celu zapewnienia równowagi między życiem zawodowym i prywatnym.
Artykuły Kariera
Błędy rekrutacyjne mogą przytrafić się każdemu, bez względu na kompetencje, wykształcenie, doświadczenie i wszystkie inne zalety, jakie stanowią predyspozycje na pracownika idealnego. O tym, że ...
Kariera zawodowa dla wielu ludzi ma znaczenie. Ludzie mają różne marzenia, aspiracje, plany życiowe. Dla jednych najwyższą wartością może być rodzina, dla innych – praca. W dobie XXI wieku coraz ...
Po rozmowie kwalifikacyjnej wielu z nas długo czeka na odpowiedź, co bywa bardzo denerwujące, a dodatkowo może przeszkodzić w podjęciu decyzji o przyjęciu innej oferty pracy. Jednak jeśli zależy ...
Testy rekrutacyjne to metody selekcji kandydatów coraz częściej pojawiające się we wczesnym etapie procesu rekrutacyjnego, nawet już podczas pierwszej rozmowy kwalifikacyjnej. W rekrutacji używa ...
Kradzież pomysłu przez współpracownika lub szefa to dość częste zjawisko. Badania wskazują, że aż połowa osób, których idee zostały przywłaszczone przez kogoś innego, nie robi nic w takiej ...
Rozmowa kwalifikacyjna to nie tylko szansa na zaprezentowanie siebie jako dobrego pracownika, ale także „wycena” swoich możliwości. Coraz częściej musimy już podczas rozmowy kwalifikacyjnej ...
Zespół przewlekłego zmęczenia (ang. Chronic Fatigue Syndrome, CFS) obecnie jest uznawany za chorobę cywilizacyjną. Cierpią na nią przede wszystkim młode, aktywne kobiety, pracujące zawodowo i ...
Assessment Center to inaczej ośrodki ocen. Jest to jedna ze zintegrowanych metod rekrutacji, polegająca na ocenie kompetencji kandydata przez obserwację jego zachowania w trakcie wykonywania ...
Rozmowa kwalifikacyjna zazwyczaj kojarzona jest z pytaniami kierowanymi przez pracodawcę do kandydata na określone stanowisko. Jednak podczas rozmowy o pracę kandydat także może zadawać pytania. W ...
Podczas rozmowy kwalifikacyjnej należy spodziewać się kilku standardowych pytań. Niektórzy pracodawcy lubią zaskakiwać kandydata na stanowisko czymś nietypowym, ale większość trzyma się ...
Przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej jest niezwykle ważne w staraniach o pracę. Od rozmowy kwalifikacyjnej zależy to, czy zdobędziesz wymarzone stanowisko oraz na jakich warunkach będziesz ...
Jak się ubrać na rozmowę kwalifikacyjną, by zrobić jak najlepsze wrażenie na potencjalnym pracodawcy? Takie pytanie często zadają kandydaci mający nadzieję na objęcie nowej posady. Osoba ubrana w ...
Planowanie kariery zawodowej polega na ustaleniu celów, poszukiwaniu rozwiązań i podejmowaniu decyzji w odniesieniu do pracy, jaką chcemy wykonywać. W planowaniu ścieżki kariery warto wziąć pod ...
Rozwój zawodowy pełni ważną rolę w życiu człowieka. Jest to proces długotrwały i często składa się z różnych etapów. Nasuwa się pytanie, jak możemy odpowiednio utorować rozwój kariery , ustalić ...
Bez względu na to, czy pracujesz dla kogoś, czy prowadzisz własną działalność, profesjonalny wizerunek jest niezwykle ważny, jeśli chce się osiągnąć sukces zawodowy. Dobry wizerunek stwarza ...
Dress code to styl ubioru o zuniformizowanym kształcie. Przypomina nieco mundurki szkolne, które wciąż budzą pewne kontrowersje, ale jednocześnie czemuś służą. Niektóre firmy wprowadzają wytyczne ...
Dobre relacje z szefem są gwarancją komfortu pracy i efektywności zespołu. Jak jednak zareagować, gdy pracodawca się myli? Jak powiedzieć szefowi, że nie ma racji? W końcu podważenie zdania ...
Problemy w pracy zdarzają się każdemu. Konflikty powstają z różnych powodów. Mimo formalnych sposobów postępowania pracowników, nie zawsze interpretacja zasad i wytycznych jest jednoznaczna. Z ...
Przyjaźń w pracy jest możliwa. Co ważniejsze, wywiera pozytywne działanie na relacje międzyludzkie. Zupełnie inaczej wstajemy rano, gdy wiemy, że czeka nas przyjemny dzień z fajnymi ludźmi. Wtedy ...
Udało się! Zdobyłeś wymarzoną pracę i nie możesz być bardziej szczęśliwy. Jednak kiedy pierwsze emocje opadną, zaczynasz zastanawiać się, co zrobić, aby dobrze radzić sobie w pracy i się w niej ...
Nowa praca to ogromne wyzwanie dla każdej osoby. Jest momentem, w którym dochodzi do konfrontacji naszej wiedzy i umiejętności z nowymi zadaniami i oczekiwaniami. Każdy z nas stara się wypaść jak ...
Pracoholizm to uzależnienie od wykonywanej pracy, skutkujące zburzeniem równowagi w życiu rodzinnym danej jednostki. Pracoholizm dotyczy zwykle osób pilnych, perfekcyjnych, ale niepewnych siebie, ...
Zwolnienie z pracy jest szczególnie trudną sytuacją do przejścia. Utrata pracy wiąże się z dużym stresem związanym z tym, czy uda się znaleźć nową, satysfakcjonującą posadę. Poza tym powoduje ...
Zwolnienie z pracy to stresujący czas nie tylko dla osoby, która straciła zatrudnienie, ale i dla tych, którzy zachowali stanowiska pracownicze. W takiej sytuacji wiele osób zaczyna zastanawiać ...
Toksyczna osoba w pracy to taka, która sprawia, że pójście do firmy wymaga od ciebie dużego samozaparcia. Ciągle cię zadręcza swoimi narzekaniami, podkopuje twój autorytet, plotkuje o wszystkich i ...
Toksyczni współpracownicy to poważny problem w miejscu pracy, który może negatywnie wpłynąć na twoje samopoczucie , odbić się na zdrowiu i życiu prywatnym, a ponadto utrudnić rozwój twojej kariery ...
Szklany sufit to niewidzialna bariera, która skutecznie blokuje pracownika przed pięciem się w zawodowej hierarchii ku wysokim pozycjom w biznesie i polityce. Określenie to powstało w latach 80. ...
Dobre relacje z szefem to jeden z najważniejszych elementów, jakie determinują zadowolenie ze swojej pracy. Warto mieć świadomość, że skoro w pracy spędzamy 8 godzin dziennie 5 razy w tygodniu, to ...
Kobieta szef może być bardziej skuteczna i radzić sobie lepiej z kierowaniem ludźmi niż mężczyzna na tym stanowisku. Poza tym, kobiecy model szefowania przewiduje miejsce na emocje i często ...
Intrygant lub intrygantka to osoby, które uwielbiają mącić, plotkować i obgadywać innych. W pracy potrafią nieźle namieszać i skłócić nawet najlepiej dogadujący się zespół. Intrygi przez nie snute ...
Trudny szef i nieprzyjazna atmosfera w firmie to najczęstsze powody zmiany pracy. Wiele osób decyduje się na wykonywanie innego zajęcia właśnie z powodu niemożności znalezienia porozumienia z ...
Plotka rozprzestrzenia się w tempie błyskawicy. Jakieś zwierzenie ujawnione jednej osobie w wielkim zaufaniu , zaczyna wędrować dalej i często powraca do nas samych. Plotka towarzyszy nam nie ...
Awans w pracy to marzenie każdego pracownika. Pozwala on zdobyć większe pieniądze, prestiż i możliwości. Jednak prowadzi do niego długa droga. Liczą się nasze zaangażowanie, jakość wykonywanej ...
Podlizywanie się szefowi jest irytujące i stanowi dość powszechny powód do konfliktów w pracy . „Lizusostwo” przybiera różne formy – może to być nieszczere komplementowanie czy donoszenie o ...
Dyskryminacja w miejscu pracy to coraz bardziej powszechne zjawisko. Doświadczają jej nie tylko kobiety, ale i mniejszości etniczne oraz osoby homoseksualne. Dyskryminacja kobiet i mężczyzn ...
Współzawodnictwo zawsze będzie częścią pracy. Rywalizacja towarzyszy nam właściwie od najmłodszych lat. Jeżeli skutkuje ona poprawą naszych umiejętności oraz większym zaangażowaniem w wykonywane ...
Masz nieustanną świadomość, że koleżanki z pracy prowadzą ciekawsze życie, mają grzeczniejsze dzieci i dobrze zarabiających mężów, lepiej wyglądają, a w pracy osiągają same sukcesy? W dodatku ...
Każde dziecko wie, że nikt nie lubi skarżypyty. Skarżenie na inne dzieci zwykle nie jest także pochwalane przez nauczycieli. W późniejszym życiu bywa, że ta wiedza zanika i stąd bierze się ...
Według najnowszych badań, ponad 50% internautów powiedziało, że ma romans z szefem lub romansowało w pracy. Jeszcze więcej osób zna mężów i żony, którzy przeżyli romans na delegacji. Flirt w pracy ...
Cyberprzemoc zazwyczaj postrzegana jest jako problem dzieci i nastolatków. Wydawać by się mogło, że osoby dorosłe nie są zagrożone tą formą przemocy, a nawet jeśli staną się jej ofiarą, to są na ...
Molestowanie seksualne w pracy to problem najczęściej dotyczący kobiet, choć nie tylko. Wbrew pozorom, molestowanie dotyczy także mężczyzn. Co więcej, nie zdarza się ono jedynie w biurach, gdzie ...
Mobbing w pracy to problem wielu dorosłych, który prowadzi nie tylko do obniżenia poczucia pewności siebie i świadomości swoich kompetencji, lecz także zaburzeń snu , lęków, a nawet do depresji . ...
Wypalenie zawodowe może pojawić się w każdej grupie zawodowej. Jednak przeprowadzone badania dowodzą, że problem ten dotyczy głównie zawodów, w których występuje częsty i bliski kontakt z innymi ...
Mniejszy bądź większy – stres towarzyszy każdemu z nas. Ma on swoje pozytywne strony, gdyż motywuje nas do działania. Jednak kiedy mamy do czynienia z patologicznym stresem, zaczynamy podupadać na ...
Video
Konsultanci działu Psychologia
psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego
