Zapalenie spojówek

Zapalenia spojówek są jednymi z najczęstszych dolegliwości, jakie dotykają nasze oczy. Mogą one przebiegać jako izolowane zapalenie o różnej etiologii (infekcyjnej lub nieinfekcyjnej) lub jako składowa ogólnoustrojowej infekcji np. zapalenie spojówek towarzyszące wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych. Najbardziej typowym objawem zapalenia spojówek, jest tak zwany objaw czerwonego oka, który objawia się jego przekrwieniem. Należy jednak odróżniać przekrwienie spojówkowe, od przekrwienia rogówkowego.

Spis treści:
  1. 1. Objawy zapalenia spojówek
    1. 1.1. Wirusowe zapalenie spojówek
    2. 1.2. Bakteryjne zapalenie spojówek
    3. 1.3. Inne rodzaje zapalenia spojówek
      1. 1.3.1. Zapalenia nieinfekcyjne
      2. 1.3.2. Infekcyjne zapalenia spojówek
  2. 2. Leczenie zapalenia spojówek
    1. 2.1. Łagodzenie objawów zapalenia spojówek
  3. 3. Profilaktyka zapalenia spojówek

1. Objawy zapalenia spojówek

Spojówka jest błoną śluzową pokrywającą powierzchnię tylną powiek, przechodzącą u ich podstawy na gałkę oczną, którą okrywa, przechodząc w centralnej jej części w rogówkę. U podstaw powiek tworzy zachyłki. W spojówce rozsiane są gruczoły spojówkowe oraz śluzowe. Dzięki nim do minimum zostaje zmniejszone tarcie między powiekami, a rogówką. Dodatkowo pełni ona funkcje ochronną.

Za zapalenie spojówek mogą być odpowiedzialne zarówno wirusy, bakterie, drażniące substancje oraz alergeny. Warto wspomnieć, że takie dolegliwości mogą być wywołane przez drobnoustroje przenoszone drogą płciową.

Najbardziej typowym objawem zapalenia spojówek jest tak zwany objaw czerwonego oka, polegający na jego przekrwieniu. Należy jednak odróżniać przekrwienie spojówkowe, od przekrwienia rogówkowego. Pierwsze z nich wyróżnia się:

  • blednięciem naczyń przy ucisku na spojówkę ( rogówkowe przekrwienie nie zanika),
  • położeniem – leży bardziej obwodowo i zanika zbliżając się do rogówki,
  • ruchomością – poszerzone naczynia poruszają się wraz z poruszaną spojówką (np. przy pociąganiu za dolna powiekę) w przeciwieństwie do naczyń w przekrwieniu rogówkowym.

Oprócz przekrwienia dla zapalenia spojówek, niezależnie od etiologii charakterystyczne są:

  • świąd,
  • uczucie pieczenia,
  • uczucie „piasku pod powiekami”,
  • światłowstręt,
  • łzawienie,
  • zwężenie szpary powiekowej.

Ostatnie trzy objawy są wspólnie nazywane triadą irytacyjną.

Jeśli powyższe objawy nie ustępują, udaj się do swojego lekarza rodzinnego lub do okulisty. Pamiętaj, że u dzieci zapalenie spojówek bardzo często współistnieje z infekcjami górnych dróg oddechowych. Dodatkowo, przy bakteryjnej etiologii, może dojść do infekcji ucha, więc jeśli twoje dziecko staje się marudne, traci apetyt i przechodziło zapalenie spojówek zgłoś się do lekarza.

1.1. Wirusowe zapalenie spojówek

Wirusowe zapalenie spojówek jest schorzeniem mogącym występować samodzielnie lub jako komponenta szerszej infekcji wirusowej. Może towarzyszyć między innymi przeziębieniu czy grypie. W zależności od rodzaju wirusa (może być to np. wirus grypy), mogą dodatkowo pojawić się np. powiększone węzły chłonne w okolicy żuchwy. Do zakażenia wirusowego może dojść także poprzez kontakt z innymi osobami czy korzystania ze wspólnych ręczników lub kosmetyków do oczu.

Najczęściej wirusowe zapalenie spojówek ustępuje samoistnie i nie wymaga interwencji lekarskiej. Należy jednak pamiętać o szczególnej higienie, częstym myciu rąk, nie pocieraniu oczu itd. w przeciwnym razie może ono „przejść” w bakteryjne zapalenie spojówek.

1.2. Bakteryjne zapalenie spojówek

Bakteryjne zapalenie spojówek charakteryzuje się wszystkimi wyżej wymienionymi objawami oraz dodatkowo wydzieliną ropną, która może sklejać powieki i rzęsy. Pojawiająca się wydzielina pozwala wręcz z całą pewnością stwierdzić, że tło zapalenia ma charakter bakteryjny (nigdy za taki stan nie jest odpowiedzialny wirus).

Wyróżniamy bakteryjne zapalenie spojówek o ostrym przebiegu - ma ono gwałtowny początek, trwa około dwóch tygodni i występuje głównie u dzieci. O przewlekłym charakterze mówimy natomiast, gdy objawy utrzymują się ponad cztery tygodnie. Charakteryzuje się ono także mniejszą ilością śluzowo-ropnej wydzieliny. Najczęstszą przyczyną zakażenia jest przeniesienie bakterii przez brudne ręce. Zdarzają się także sytuacje „przejścia” zakażenia z zainfekowanego nosa czy zatok przynosowych, a także nadkażenia już istniejącego wirusowego zapalenia spojówek.

Bakteryjne zapalenie spojówek zawsze wymaga konsultacji lekarskiej. Po postawionej diagnozie z reguły zostaną zalecone nam krople zawierające antybiotyk, działający na większość patogenów, będących potencjalną przyczyną choroby. Dodatkowo lekarz może zalecić stosowanie maści z antybiotykiem, którą stosuje się na noc i w ten sposób utrzymuje lecznicze stężenie leku w worku spojówkowym przez dłuższy czas.

1.3. Inne rodzaje zapalenia spojówek

Pokrewnym zagadnieniem jest zapalenie spojówek wywoływane przez Neisseria gonorrhoeae (bakteria). Ten typ zapalenia nazywany jest rzeżączkowym. Występuje ono głównie u noworodków, dwa do czterech dni po urodzeniu i jest spowodowane przejściem zakażenia z dróg rodnych matki (w przypadku, gdy choruje na rzeżączkę).

Charakteryzuje się ono bardzo silnym obrzękiem powiek, który powoduje zaciskanie szpary powiekowej, intensywnym ropotokiem i bardzo gwałtownym początkiem. Obecnie ten typ zapalenia spojówek jest wyjątkowo rzadki, ze względu na powszechnie wykonywany zabieg Credego, zabezpieczający oczy noworodka przed infekcją. Polega on na zakropleniu oczu, zaraz po porodzie roztworem azotanu srebra zabijającym Neisseira gonorrhoeae.

1.3.1. Zapalenia nieinfekcyjne

Dodatkowo należy wspomnieć, że oprócz zapaleń o charakterze infekcyjnym, występują także zapalenia nieinfekcyjne:

1.3.2. Infekcyjne zapalenia spojówek

Infekcyjne zapalenia spojówek są chorobami zakaźnymi, w związku z czym, wskazane jest stosowanie się do kilku zasad w przypadku zachorowania, by nie ulec wtórnemu nadkażeniu. Wskazane jest między innymi nieużywanie soczewek kontaktowych (można zrobić wyjątek, gdy używamy soczewek jednodniowych, chociaż i w tym przypadku oczy będą nam wdzięczne, gdy damy im odpocząć) oraz nieużywanie kosmetyków typu tusz do rzęs. Należy pamiętać o częstym myciu rąk i stosowaniu się do ogólnych zasad higienicznych. W przypadku światłowstrętu możemy sobie pomóc przy pomocy okularów przeciwsłonecznych.

2. Leczenie zapalenia spojówek

Leczenie zapalenia spojówek Odtwórz wideo
Leczenie zapalenia spojówek Zapalenie spojówek to bardzo często występująca choroba,...

Stosowana terapia uzależniona jest od czynnika etiologicznego, który wywołał stan zapalny. Bakteryjne infekcje oka leczy się antybiotykami, które mogą być podawane w kroplach, w maści lub w tabletkach. Aplikacja kropel oraz kremów wymaga dużej dozy cierpliwości ponieważ niektóre z nich powinny być stosowane kilka razy dziennie. W ciągu tygodnia infekcja powinna zniknąć. Wirusowe zapalenie spojówek towarzyszy najczęściej infekcji kataralnej. Jama nosowa łączy się z woreczkiem łzowym poprzez kanalik nosowo-łzowy. W ten sposób infekcja szerzy się na spojówki. Antybiotyki są w tym przypadku bezużyteczne. Istnieje oczywiście szansa nadważenia infekcji wirusowej, ale o wprowadzeniu antybiotykoterapii decyduje się indywidualnie. Pomocne mogą być chłodne okłady. Przykładanie esencji z herbaty nie jest zalecane, może ona dodatkowo podrażnić oko. Pamiętaj także, że wiele osób bywa uczulonych na ziele świetlika, więc stosuje żele i maści z tą rośliną rozważnie. Dolegliwości ustępuję po 4-7 dniach wraz z objawami infekcji górnych dróg oddechowych.

Jeśli dolegliwości w obrębie oka wynikają z podrażnienia substancją chemiczną to w pierwszej kolejności dokładnie i obficie przemyj oko. W tym przypadku najważniejsze jest wypłukanie drażniącego czynnika. Jeśli do oka dostał się jedynie kosmetyk, a nie np. żrąca substancja nie musisz pilnie iść do lekarza, w przeciwnym wypadku wizyta będzie konieczna.

Okres pylenia roślin wiąże się ze wzmożonym zachorowanie na alergiczne zapalenie spojówek. Objawy ustępują zazwyczaj po lekach antyalergicznych (leki przeciwhistaminowe) przepisanych przez twojego lekarza. Leczenie wspomagające polega na przykładaniu chłodnych okładów, przynosi to zazwyczaj ogromną ulgę. Infekcje patogenami znanymi z zakażeń przenoszonych drogą płciową (zakażenie Chlamydia trachomatis, Neisseria gonnorrhea - rzeżączka) dotyczą najczęściej noworodków zakażonych podczas porodu siłami natury. Podanie odpowiednich kropli z antybiotykiem szybko leczy infekcje u malucha.

2.1. Łagodzenie objawów zapalenia spojówek

Oto kilka prostych rad, które pomogą Ci szybko dojść do zdrowia podczas zapalenia spojówek:

  • unikaj kontaktu z kurzem i pyłem,
  • zrezygnuj na pewien czas z soczewek kontaktowych,
  • stosuj zimne okłady na oczy,
  • do mycia twarzy używaj łagodnych kosmetyków i dokładnie je spłukuj, uważając by substancja nie dostała się do oka,
  • stosuj dostępne bez recepty tzw. „sztuczne łzy”, które złagodzą pieczenie i swędzenia. Pamiętaj, aby w przypadku infekcji zlokalizowanej tylko w jednym oku, nie używać tego samego aplikatura do obydwu oczu. Unikniesz w ten sposób transmisji zakażenia na zdrowe oko.

3. Profilaktyka zapalenia spojówek

Poniższe rady wydają się oczywiste, jednakże większość pacjentów o nich zapomina. Tak jak w każdej chorobie lepiej zapobiegać niż leczyć dlatego zachęcamy do prawidłowej higieny oczu.

  • Nie drap podrażnionego oka, nie przyniesie to ulgi a jedynie je jeszcze mocniej podrażni.
  • Często myj dłonie, bo to one mogę posłużyć jako wektor drobnoustrojów.
  • Kilka razy dziennie przemywaj oczy, delikatnym bawełnianym płatkiem.
  • Unikaj makijażu w czasie infekcji oka.
  • Nie pożyczaj kosmetyków do makijażu oka.
  • Pamiętaj aby twoje soczewki kontaktowe były należycie przechowywane.
  • Zawsze noś tylko swoje soczewki kontaktowe.
  • W czasie zapalenie spojówek nie używaj soczewek kontaktowych, a po wyleczeniu infekcji załóż świeże nieużywane przed rozwojem zakażenia.
  • Po aplikacji kropel do oczu, dokładnie umyj dłonie.

Zapalenie spojówek to powszechne schorzenie oczu, jednak dzięki właściwej profilaktyce można znacząco zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia.

Bibliografia

  • Misiuk-Hojło M. (red.), Anatomia i fizjologia narządu wzroku, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61257-17-2
  • Kański J.J. Diagnostyka kliniczna w okulistyce, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-84-2
  • Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4
  • Kański J.J., Nischal K. Okulistyka. Objawy i różnicowanie, Urban & Partner, Wrocław 2000, ISBN 83-87944-60-2
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Zapalenie spojówek a badanie wzroku

Witam serdecznie,od dłuższego czasu obserwuję u siebie dziwne zmiany,albowiem noszę okulary od dziecka-czasów przedszkolnych,mam 30 lat,mam wadę wzroku, noszę szkło lewe (+3),prawe (+1,5) dioptri. Ostatnie badanie okulistyczne miałem 10 miesięcy temu....

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Floxal a zapalenie spojówek ~:

Mam zapalenie spojówek. Prowadzący okulista zalecił mi wkraplanie kropel floxal pięć razy na dobę przez pięć dni. Czy to nie za krótko jak na antybiotyk?

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Ropienie oczu i zwiększenie ilości żyłek a zapalenie spojówek ~:

mam problem z oczami jakiś czas temu miałas zapalenie spojówek oczy strasznie ropialy były spuchniete przekrwione , lekarz okulist zapisał mi antybiotyk brała go Ok 5dni objawy minęły leki odstawilam po 2dniach choroba powróciła Dostałam inny antybioty...

pokaż 5 następnych

Artykuły Zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek Zapalenie spojówek - co warto wiedzieć?

Spojówka jest błoną pokrywającą gałkę oczną i wewnętrzną powierzchnię powiek. Pełni funkcję nawilżającą przez wydzielanie śluzu i łez. Jest bardzo wrażliwa na wszelkie podrażnienia – ostre światło czy pocieranie brudnymi rękami. Wiele...

Zapalenie spojówek Infekcyjne zapalenie spojówek

(...) ów przeciwsłonecznych.(Choroby oczu, zapalenie spojówek a soczewki, Choroby wzroku, zapalenie spojówek w...

Okulary przeciwsłoneczne polaryzacyjne Odtwórz wideo
Zapalenie spojówek Okulary przeciwsłoneczne polaryzacyjne

Światło słoneczne może być bardzo niebezpieczne dla zdrowia, jeśli nie zadba się o ochronę oczu. Promieniowanie z roku na rok staje się coraz silniejsze, bo warstwa ozonowa coraz bardziej się rozrzedza. Na tym zjawisku najbardziej ucierpią osoby,...

Co to jest zapalenie spojówek? Odtwórz wideo
Łzawienie Co to jest zapalenie spojówek?

Zapalenie spojówek to reakcja zapalna ze strony spojówki, czyli przezroczystej błony, która pokrywa białko oka. Jak tłumaczy lekarz okulista Agnieszka Kudasiewicz-Kardaszewska, w zapaleniu spojówek naczynia krwionośne silnie...

Bakteryjne zapalenie spojówek: powikłania Odtwórz wideo
Zapalenie brzegów powiek Bakteryjne zapalenie spojówek: powikłania

Bakteryjne zapalenie spojówek to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza okulisty. Można jej się nabawić np. w konsekwencji powikłań po przebytym przeziębieniu. Zapalenie spojówek może być bardzo poważne i prowadzić nawet do trwałego...

Bakteryjne zapalenie spojówek Odtwórz wideo
Łzawienie Bakteryjne zapalenie spojówek

Bakteryjne zapalenie spojówek wywoływane jest najczęściej przez gronkowce lub paciorkowce. Charakterystycznym objawem wszystkich zapaleń spojówek o podłożu bakteryjnym jest obecność wydzieliny ropnej lub śluzowo-ropnej w worku spojówkowym,...

Alergiczne choroby oczu Zapalenie spojówek oka

Alergiczne zapalenie spojówek to najczęściej spotykane określenie choroby alergicznej oczu, pomimo że stan zapalny może obejmować nie tylko spojówki, ale również rogówkę oka. Zapalenie spojówek nie jest dolegliwością...

Alergiczne choroby oczu Zapalenie brzegów spojówek

Zapalenie spojówek to częsta przypadłość, która spowodowana jest wieloma różnymi czynnikami. Na częste zapalenia spojówek narażone są osoby, które noszą soczewki kontaktowe, ale nie tylko. Zapalenie spojówek można...

Alergiczne choroby oczu Alergiczne zapalenie spojówek

Oko jest eksponowane na działanie czynników środowiska, a ochronę zapewniają mu: odpowiednia budowa, aparat ochronny, odruch mrugania, łzy oraz układ immunologiczny (odpornościowy)  spojówki. Bardzo dużo mastocytów (komórek...

Alergiczne choroby oczu Kontaktowe zapalenie spojówek i powiek

Kontaktowe zapalenie spojówek może pojawiać się pod wpływem używania nieodpowiednich kosmetyków i kremów do makijażu. Jakie są inne przyczyny zapalenia spojówek? Mogą je powodować nieodpowiedni płyn do soczewek lub krople do...

pokaż 10 następnych