Zespół policystycznych jajników (PCOS)

Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest złożonym zaburzeniem endokrynologicznym, którego najbardziej charakterystycznym elementem jest dysfunkcja jajników, a w efekcie zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, androgenizacja z nadmiernym owłosieniem ciała oraz bardzo często otyłość. Statystyki podają, że dotyczy on 10-15% kobiet w wieku rozrodczym.

Przyczyny powstawania zespołu policystycznych jajników

Patomechanizm tego schorzenia nie jest do końca poznany. Najprawdopodobniej polega na zaburzeniach w selekcji pęcherzyka dominującego w pierwszej fazie cyklu miesięcznego. W prawidłowych warunkach z licznych pęcherzyków dojrzewających w jajniku w tej fazie cyklu zostaje wybrany jeden, tak zwany pęcherzyk dominujący, z którego później zostanie uwolniona komórka jajowa w procesie owulacji, a pozostałe pęcherzyki zanikają. W zespole policystycznych jajników brak jest pęcherzyka dominującego, w związku czym pozostałe pęcherzyki nie zanikają, ale pozostają w jajniku, produkując w nadmiarze androgeny (męskie hormony płciowe) oraz progesteron. Może też występować nadmiar estrogenów powstających z przemiany androgenów. Mniejszą rolę w powstawaniu tych zaburzeń odgrywają zaburzenia hormonalne z podwzgórza czy przysadki. Ponieważ udowodniono zwiększoną częstość występowania tego zespołu wśród krewnych kobiet z PCOS, bierze się pod uwagę udział czynników dziedzicznych w powstawaniu zespołu.

 

Objawy zespołu policystycznych jajników

Istnieje duże zróżnicowanie obrazu klinicznego PCOS w zależności od stopnia zaburzeń hormonalnych. W łagodnych postaciach może on przebiegać jedynie pod postacią rzadkich miesiączek lub wtórnego braku miesiączki. Natomiast w pełnoobjawowym PCOS, poza zaburzeniami miesiączkowania dochodzi do rozwoju nadmiernego owłosienia (hirsutyzmu), trądziku, cech wirylizacji, takich jak przerost łechtaczki, zmiana sylwetki, obniżenie barwy głosu. Najczęściej też pojawiają się otyłość i zaburzenia gospodarki cukrowej pod postacią insulinooporności i hiperinsulinemii.

Rozpoznanie i leczenie zespołu policystycznych jajników

Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu w badaniu USG obecności licznych pęcherzyków (powyżej 20) w jajnikach (tzw. wielotorbielowatość jajników), nadmiaru androgenów (zwłaszcza testosteronu) w badaniach hormonalnych oraz występowaniu zaburzeń miesiączkowania i klinicznych objawów nadmiernej androgenizacji.

Leczenie polega przede wszystkim na zmniejszaniu wytwarzania lub hamowaniu działania androgenów. W tym celu stosuje się takie preparaty, jak octan cyproteronu, spironolakton czy flutamid. Również długotrwałe stosowanie dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych może przynieść znaczną poprawę i ustąpienie objawów zespołu. W leczeniu otyłości pomocna bywa metformina, zmniejszająca insulinooporność.

Jedną ze składowych zespołu jest niepłodność, dlatego jeśli kobieta pragnie zajść w ciążę, pobudza się jajeczkowanie preparatami, takimi jak klomifen.

W przypadku, kiedy leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne, istnieje możliwość interwencji chirurgicznej w postaci klinowej resekcji jajników lub waporyzacji torebki jajnika. Skuteczność tych zabiegów jest prawdopodobnie związana z ułatwieniem uwalniania pęcherzyków jajnikowych wskutek uszkodzenia torebki jajnika.
 

Przypisy
Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
Skałba P. Endokrynologia ginekologiczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3166-9
Słomko Z. Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3153-9

Artykuły Zespół policystycznych jajników (PCOS)

W jego przebiegu można zaobserwować wiele nieprawidłowości: od zaburzeń cyklu miesiączkowego i nadmiernego owłosienia, przez otyłość i trądzik,  po zmianę sylwetki ciała, przerost łechtaczki i ...

Zespół policystycznych jajników

Pierwszym krokiem do leczenia bezpłodności kobiecej jest poznanie jej przyczyn. Niepłodność u kobiet może mieć podłoże zdrowotne, hormonalne, wiązać się z przyjmowaniem pewnych leków, przebytą ...

Przy problemach z zajściem w ciążę, najważniejsze to odnaleźć ich przyczynę, aby w końcu doczekać się upragnionego dziecka.

Rzadkie miesiączki, występujące co 35 dni i rzadziej, to z łaciny oligomenorrhoea. Taka nieregularna miesiączka może kobiecie poważnie utrudniać życie, ale nie to jest największym problemem. ...

AMH jest to hormon wydzielany zarówno u kobiet i mężczyzn. Warto badać poziom AMH, ponieważ pozwala to na określenie jaka jest rezerwa jajnikowa kobiet, a także ocenić płodność kobiet i mężczyzn.

Przyczyny niepłodności wtórnej to takie czynniki, które pojawiają się z wiekiem. Bardzo wiele par ma problemy z poczęciem drugiego dziecka. Jednak osoby, które mają już jedno dziecko, rzadko ...

Przyczyny niepłodności wtórnej to zwykle przebyte już po pierwszej ciąży choroby lub problemy, które narastają lub pojawiają się z wiekiem.

Pelviskopia jest badaniem umożliwiającym ocenę narządów miednicy mniejszej i wykrycie ewentualnych zmian w ich obrębie. Badanie nazywane jest laparoskopią miednicy mniejszej. Polega na ...

Organizm zdrowego mężczyzny wydziela ok. 6 mg testosteronu dziennie. Niestety wraz z wiekiem jego poziom spada (ok. 1% rocznie), co może być przyczyną wstydliwych i nieprzyjemnych męskich ...

Bolesne miesiączkowanie to zespół dolegliwości występujących u niektórych kobiet wraz z pojawieniem się krwawienia miesiączkowego. Nasilone bóle menstruacyjne mogą być pierwotne (bez znanej ...

W czasie miesiączki dochodzi do wydalenia śluzówki macicy oraz niezapłodnionej komórki jajowej. Zwykle jajniki produkują 1 komórkę jajową co ok. 28 dni. 

Otyłość jest uważana za pandemię XXI wieku. Częstość występowania otyłości na świecie gwałtownie wzrasta. W USA w latach 1991-2003 liczba osób otyłych zwiększyła się od 15% do 25%. W Polsce ...

Otyli chorują na choroby krążenia, cukrzycę typu 2, obturacyjny bezdech senny, nowotwory, zapalenie kości i stawów przez obciążenie wynikające z nadwagi.

Androstendion obok dihydroepiandrostendionu ( DHEA ) należy do androgenów nadnerczowych, czyli hormonów steroidowych wytwarzanych przez warstwę siatkowatą kory nadnerczy. Nadnercza  wytwarzają te ...

Skąpe miesiączki powinny zaniepokoić kobietę, tak samo jak zbyt częste czy zbyt obfite miesiączki. Fizjologicznie kobieta powinna utracić pewną ilość krwi podczas krwawienia miesiączkowego. Zbyt ...

Torbiel jajnika to wypełniona płynem cysta, przypominająca nieco pęcherz. Schorzenie to jest powszechne u kobiet w wieku rozrodczym. Torbiele są w większości niegroźne i znikają samoistnie bez ...

Torbiele mogą przyjąć charakter złośliwy – wtedy mówi się o raku jajnika.

Niepłodność u kobiet zdarza się mniej więcej tak często, jak niepłodność mężczyzn. W wielu przypadkach trudno jest nawet stwierdzić, co jest przyczyną niepłodności pary. U kobiet niepłodność jest ...

Niepłodność u kobiet

Akupunktura to gałąź medycyny naturalnej wywodząca się z tradycyjnej medycyny chińskiej. Stymuluje odporność i równowagę organizmu oraz redukuje ból. Technika polega na nakłuwaniu ciała igłami w ...

Co leczy akupunktura?

Endokrynologia zajmuje się działaniem hormonów oraz związanymi z nimi chorobami. Choroby endokrynologiczne to grupa bardzo różnorodnych chorób o różnych objawach i przebiegu. Hormony mogą wpływać ...

Cząsteczka oksytocyny.

Nadmierne owłosienie zwane jest inaczej hirsutyzmem. Może być zarówno zaburzeniem wrodzonym, jak i nabytym. Schorzenie to najczęściej dotyczy zarówno całego ciała, jak i jego wybranej części, ...

Chora na hirsutyzm.

Damski wąsik to problem wielu kobiet. Widoczne włoski nad górną wargą mogą szpecić nawet najładniejszą i najbardziej zadbaną twarz. Na szczęście, wąsik stosunkowo łatwo usunąć, jeżeli nie jest ...

Cysta (torbiel) to zamknięta jama wypełniona płynem, gazem lub półstałym materiałem. Jej zewnętrzna część zwana jest kapsułą. Może pojawić się w każdym miejscu organizmu. Cysty mogą różnić się ...

Torbiele mogą przyjąć charakter złośliwy – wtedy mówi się o raku jajnika.

W ginekologii i położnictwie USG jest podstawową metodą diagnostyczną. Wprowadzenie ultrasonograficznej sondy dopochwowej znacznie poprawiło jakość badania i umożliwiło precyzyjną ocenę małych ...

Zdjęcie przedstawia w oznaczonej kolejności: pęcherz moczowy, macicę oraz pochwę

Estradiol (E2) to żeński hormon płciowy z grupy estrogenów. Reguluje on popęd seksualny oraz rozwój cech płciowych kobiety. Wpływa m.in. na funkcjonowanie gruczołów mlecznych, produkcję śluzu ...

Pytania do eksperta

Czy to zespół policystycznych jajników powoduje moją bezpłodność?

Witam, mam 27 lat i dość sporą nadwagę. Przy wzroście 170 cm ważę 112kg. Wiem, że to dużo, ale ostatnio schudłam 10 kg i znów przytyłam tylko 12. I tak jest zawsze. Od roku współżyję i staram się o dziecko i niestety nadal nic. Moje miesiączki są co 30-38 dni. Zawsze inny jest cykl i nigdy nie wiem kiedy dostanę okres i nie mogę obliczyć dokładnej owulacji. Kilka razy w roku 2-3, nie ma go w ...
Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Czy są sposoby na to, żeby mając PCOS zajść w ciążę?

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Zabieg łyżeczkowania macicy przy znieczuleniu miejscowym

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »