Żylaki

Żylaki to potoczna nazwa choroby, jaką jest przewlekła niewydolność żylna. Jest to jedna z częstszych chorób układu krwionośnego. Objawia się widocznymi przez powłoki skórne wypukłościami, zgrubieniami i przebarwieniami żył. Żylaki na nogach powstają na skutek upośledzenia drożności naczyń żylnych i wzrostu ciśnienia hydrostatycznego w ich świetle. Podskórne zgrubienia powstają po zakrzepowym zapaleniu żył. Bagatelizowanie choroby prowadzi do zaburzeń w odżywianiu naczyń, czego konsekwencją są często owrzodzenia podudzi.

Przyczyny żylaków kończyn dolnych

Żylaki kończyn dolnych to pogrubione, poskręcane i zmienione chorobowo odcinki żył powierzchownych, wyczuwalne pod skórą i widoczne jako nabrzmiałe powrózki, ewentualnie guzki (niewydolne połączenia pomiędzy układem żył głębokich i powierzchownych). Przyczynę choroby stanowi genetyczna lub nabyta niewydolność zastawek żył powierzchownych, skutkiem czego jest upośledzenie odpływu krwi, zastój żylny i wzrost ciśnienia hydrostatycznego w naczyniach powierzchownych, co sprawia, że wiotkie ściany żył ulegają odkształceniu.

Przyczyną żylaków jest odziedziczona skłonność do tego schorzenia, a także styl życia wpływający na obniżenie sprawności naczyń żylnych. Czynniki osłabiające kondycję żył powierzchownych, to: siedzący tryb życia, brak ruchu, częste, gorące kąpiele, nadużywanie sauny, złe nawyki żywieniowe, otyłość, płaskostopie lub inna wada postawy, przebyte zapalenie żył głębokich, zakrzepica żylna, ciąża, poród oraz przebyta kuracja hormonalna. Do czynników ryzyka żylaków kończyn dolnych należą: podeszły wiek, płeć żeńska, wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej w pozycji stojącej.

Objawy żylaków kończyn dolnych

Dolegliwości związane z niewydolnością żył rozwijają się powoli, ale nie bezobjawowo. Początkowe objawy żylaków nóg to dolegliwości kończyn polegające na obrzmieniach, zespole niespokojnych nóg, drętwieniu i mrowieniu. W późniejszej fazie pojawiają się widoczne zmiany żylne - najpierw drobne, tzw. pajączki, później powrózkowato zmienione większe naczynia. W przypadkach zaawansowanej przewlekłej niewydolności żylnej występować może owrzodzenie podudzi. Osoby, u których występują żylaki, mogą odczuwać ból, zmęczenie i ociężałość nóg, rozpieranie zmian żylnych od wewnątrz, kurcze mięśni. Nasilenie dolegliwości spowodowane jest długim staniem lub chodzeniem. Czasem pojawiają się obrzęki kończyn dolnych, zwłaszcza w godzinach wieczornych.

Diagnostyka żylaków nóg

Dokładna diagnoza jest punktem wyjścia dla skutecznego leczenia. Pacjent trafiający do flebologa poddawany jest różnorodnym testom, które mają na celu ocenę stopnia zaawansowania choroby. Podstawowym badaniem jest USG doppler pozwalające zidentyfikować źle funkcjonujące zastawki żylne. Inne często stosowane metody diagnostyczne, to:

• warikografia – poprzez wstrzyknięcie do żył środka cieniującego pozwala na stworzenie „mapy” nieprawidłowo funkcjonujących naczyń,
• termografia ciekłokrystaliczna – badanie poprzedzone kilkunastokrotną zmianą ułożenia stopy (pięta-palec), po której do nogi pacjenta przykłada się płyty ciekłokrystaliczne ukazujące niewydolne żyły w postaci „gorących punktów”,
• flebografia – w celu uwidocznienia głębokich żył kończyn dolnych, do żyły na grzbiecie stopy wstrzykuje się środek cieniujący. Na kostkę zakłada się opaskę uciskową, co powoduje, że wstrzyknięty środek kontrastujący kieruje się do żył głębokich. Aby zwolnić przepływ środka, na wysokości goleni również umieszcza się opaskę uciskową.

Profilaktyka żylaków kończyn dolnych

Jeśli chcesz zapobiec wystąpieniu żylaków nóg, pamiętaj, żeby:

• nie nadużywać gorących kąpieli i sauny,
• dbać o utrzymanie wagi ciała na bezpiecznym poziomie,
• nie nosić zbyt obcisłych spodni i ciasnych skarpet,
• zadbać o aktywność fizyczną.

Jeśli twoja praca wymaga długotrwałego przebywania w pozycji stojącej, co pewien czas przenoś ciężar ciała z palców na piętę i odwrotnie. Jeśli często przebywasz w pozycji siedzącej, poruszaj stopami, co jakiś czas wstań i pospaceruj. Zadbaj o dobór odpowiedniego obuwia. W przypadku kobiet buty nie powinny mieć obcasów wyższych niż 5 cm. Zwracaj uwagę na ułożenie stopy w bucie, niewygodę koryguj wkładkami.

Leczenie żylaków nóg

Metody walki z żylakami podzielić można na: leczenie zachowawcze, farmakologiczne oraz operacyjne. Wybór odpowiedniej metody zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Leczenie żylaków zachowawcze to stosowanie maści i kremów zmniejszających obrzęki oraz uczucie ciężkości nóg. Pomocne bywa też noszenie specjalnych podkolanówek, pończoch i rajstop przeciwżylakowych, częste unoszenie nóg do góry, wykonywanie masaży i unikanie obcisłej odzieży utrudniającej odpływ krwi z kończyn dolnych.

Terapia farmakologiczna polega na doustnym podawaniu środków uszczelniających naczynia. Są to preparaty naturalnego pochodzenia, zawierające m.in. wyciąg z rycyny lub kasztanowca. Gdy farmakologia zawodzi, szansą na powrót do zdrowia są zabiegi chirurgiczne mające na celu usunięcie niewydolnych żył. Należą do nich:

• obliteracja/skleroterapia – polega na wstrzyknięciu do światła żylaków środka chemicznego powodującego ich zarośnięcie i przekształcenie, a następnie całkowite wchłonięcie. Zastosowanie tego sposobu leczenia nie jest możliwe, jeśli zastawka u ujścia żyły pachwinowej jest niewydolna, żylaki duże i napięte, a krew napływająca do nich pod dużym ciśnieniem;
• kriostripping – polega na zamrażaniu żył powierzchniowych;
• zamykanie żylaków światłem lasera – dotyczy głównie pajączków i drobnych żylaków;
• stripping – polega na całościowym lub częściowym usunięciu chorych żył, stosowany w przypadku niewydolności zastawek żylnych oraz naczyń przeszywających;
• krosektomia – podwiązanie niewydolnych naczyń żylnych.