Antygen rakowo-płodowy (CEA)

Według Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, wśród markerów charakteryzujących stadium rozwoju guza, najczęściej badanym wskaźnikiem nowotworowym jest antygen karcinoembrionalny (ang. carcinoembrionic antigen–CEA). Antygen rakowo-płodowy to glikoproteina, która zawiera liczne domeny tkankowe. Pierwotnie CEA był uznawany za marker raka jelit, jednak stężenie tego antygenu w surowicy wzrasta także w przypadku zmian nowotworowych i nienowotworowych wielu innych tkanek.

Polecane wideo:

1. Funkja i działanie CEA

Antygen CEA w przewodzie pokarmowym umiejscowiony jest w glikokaliksie komórek nabłonkowych, skąd uwalniany jest do jego światła. W praktyce klinicznej badanie CEA ma głównie zastosowanie w wykrywaniu wznowy raków odbytu i jelita grubego po leczeniu chirurgicznym. Badanie CEA nie powinno być używane jako test przesiewowy w wykrywaniu nowotworów złośliwych z uwagi na jego małą specyficzność diagnostyczną. Prawdopodobieństwo wzrostu stężenia CEA w surowicy krwi jest większe, niż białka płodowego alfa (AFP) u pacjentów z nieprawidłowym obrazem USG wątroby, odpowiadającym przerzutom nowotworowym do tego narządu.
Marker CEA oznaczany jest w celu wykrycia najczęściej występujących rodzajów raka, głównie do zdiagnozowania raka piersi. Poziom tego antygenu mierzony jest również w celu sprawdzenia, czy zastosowane leczenie wywiera odpowiedni skutek na chorego z rakiem. Wykorzystywane jest to głównie podczas chemioterapii. Badanie wykonywane jest przed i po operacji usunięcie komórek nowotworowych. Dzięki niemu możliwe jest sprawdzenie, czy nie nastąpił nawrót raka lub też oszacowanie, jakie jest prawdopodobieństwo u chorego na ponowne pojawienie się zmian nowotworowych. To badanie może być badaniem profilaktycznym raka piersi. Stężenie antygenu rakowo-płodowego nieco wzrasta także w stanach zapalnych wątroby i jelit.
Powikłania po badaniu są rzadko spotykane. Może pojawić się siniak w miejscu wkłucia. W rzadkich przypadkach może pojawić się nabrzmienie żyły, bezpośrednio po pobraniu z niej krwi. Związane jest to z zapaleniem żył. Przykładanie ciepłych okładów przez kilka dni złagodzi objawy. U osób z zaburzeniem krzepnięcia krwi lub przyjmujących kwas acetylosalicylowy bądź inne leki działające przeciwzakrzepowo, po pobraniu krwi może pojawić się zwiększone krwawienie. Dlatego też należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, o problemach z krzepnięciem krwi (skaza krwotoczna), a także o paleniu papierosów.

2. Normy i wartości nieprawidłowe CEA

Prawidłowe stężenie CEA nie powinno przekraczać wartości 4,0 pg/ml. Wartości referencyjne CEA dla osób niepalących są obniżone i wynoszą poniżej 3,0 pg/ml. Wzrost stężenia antygenu rakowo-płodowego w surowicy krwi może wskazywać na:
  • nowotwory – znacznie podwyższone stężenie CEA (na ogół do 20 pg/ml) stanowi względnie pewną wskazówkę diagnostyczną dla złośliwych zmian nowotworowych o różnorodnej pierwotnej lokalizacji: nowotwory jelita grubego i odbytu, guzy przewodu pokarmowego, w tym nowotwory żołądka, trzustki i dróg żółciowych, a także guzy płuc i guzy gruczołu piersiowego;
  • zmiany nienowotworowe – obserwuje się wzrost stężenia CEA (zwykle do 10 pg/ml) w: chorobach układu pokarmowego, zapaleniu wątroby, marskości wątroby, zapaleniu trzustki, zapaleniu jelit, przewlekłych chorobach płuc, zmianach zapalnych i włóknisto-torbielowatych, zwyrodnieniach gruczołów piersiowych, niewydolności nerek.
Najwyższą wartość diagnostyczną CEA wykazuje w przypadku nowotworów okrężnicy i odbytnicy. Wzrastający poziom markera CEA w surowicy krwi może wiązać się z rozwojem procesu nowotworowego i jest pierwszym sygnałem wznowy u około 50% pacjentów, którym wcześniej usunięto guz chirurgicznie. Należy zaznaczyć, że wzrost stężenia CEA towarzyszy zazwyczaj guzom zaawansowanym, natomiast rzadko kiedy związany jest z obecnością małych zmian pierwotnych lub wczesnych przerzutów.

Wysoki poziom antygenu rakowo-płodowego we krwi, powyżej 40 mg/ml, może wskazywać na występowanie jednego z nowotworów:

U osób z niewielkimi zmianami nowotworowymi lub w początkowym stadium raka poziom CEA może być niewiele podwyższony lub nawet prawidłowy.

Podwyższony poziom CEA może świadczyć o nawrocie choroby, gdy wcześniej zostały usunięte komórki nowotworowe. Wyższe stężenie tego antygenu (wzrost umiarkowany 5-40 mg/ml) może wskazywać także na:

Stężenie antygenu CEA po zastosowaniu odpowiedniego leczenia wraca do normy po ok. 6 tygodniach.

Badanie poziomu CEA w innych płynach ustrojowych niż krew, np. w płynie otrzewnowym lub płynie mózgowo-rdzeniowym, może wskazać, czy nowotwór rozprzestrzenił się na inne części ciała.

3. Markery nowotworowe wykrywające raka

Markery nowotworowe są wysokocząsteczkowymi substancjami, mającymi charakter: antygenów związanych z powierzchnią komórki, białek komórkowych, enzymów, lipidów lub hormonów. Oznaczenia markerów nowotworowych wykonuje się na komórkach pierwotnej masy guza, komórkach pochodzących z przerzutu oraz w płynach ustrojowych (surowica krwi, wysięki) lub w moczu. Większość markerów nowotworowych nie posiada pełnej swoistości w stosunku do guzów o konkretnym umiejscowieniu. Stąd też analiza markerów nie powinna być traktowana jako badanie podstawowe, lecz ma służyć jedynie jako uzupełnienie rutynowych technik diagnozowania nowotworów oraz w monitorowaniu pacjentów poddanych leczeniu raka.
Marker nowotworowy CEA oznacza się zazwyczaj z pobranej próbki krwi. To proste badanie można wykonać niemal w każdym laboratorium. Pacjent do oznaczenia markera CEA nie musi być na czczo, ale z reguły przy pobieraniu krwi zaleca się, aby przed badaniem wstrzymać się od spożywania posiłków. Materiałem biologicznym przy oznaczaniu markerów, w tym markera CEA, jest surowica krwi. Krew żylną należy pobrać do probówki, umieścić ją w wodzie z lodem i dostarczyć do laboratorium. Można również oddzielić surowicę z krwi i zamrożoną dostarczyć do laboratorium. Markery nowotworowe odgrywają najistotniejszą rolę w terapii nowotworów. Po usunięciu guza pacjent, przed każdą wizytą kontrolną u onkologa, robi badania poziomu markerów. Jeśli jest on podwyższony, wiadomo wówczas, że proces nowotworowy nadal się toczy i mogą pojawić się przerzuty. Gdy stężenie markerów utrzymuje się w normie lub spada, rozwój choroby został zatrzymany. Oznaczanie markerów pomaga też kontrolować skuteczność stosowanej terapii.
Redakcja abcZdrowie, ponad rok temu

Bibliografia

  • Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - Zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4301-3
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Perek D. (red.) HARRISON - Onkologia, Czelej, Lublin 2009, ISBN 978-83-7563-008-4

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze (6)
~Łukasz
~Łukasz

Witajcie, Polecam jednak konsultowac wyniki z lekarzem lub diagnosta. Ja wczoraj juz prawie nie zyłem moje CEA bylo 1 ng/ml a norma pokazana w artykule pkt.2 podaje 4 pg/ml. Nerwowo bylo cały dzień. Nie wiem czy to bład czy jakies inne testy ale mnie nic nie jest wszystko w normie .

Odpowiedz
~Max
~Max

boże co tu za brednie nawypisywali, jednostki CEA to są ng a nie pg tak jak w tym artykule, myślałem że zawału dostane jak okazało się że mam 0,76ng co jest równe 760pg a tu piszą że rak do 20pg. Ale w laboratorium mnie uświadomili że mam bardzo dobry wynik.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Antygen rakowo-płodowy (CEA)
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Antygen rakowo-płodowy (CEA)
Onkologia

Rak odbytnicy

Rak odbytnicy

komputerową, cytoskopię oraz RTG klatki piersiowej. W rozpoznaniu raka odbytnicy istotny jest wynik CEA (ang. carcino-embrionic antigen - antygen rakowo (...) -płodowy). Podwyższony...

Przerost prostaty

Test na PSA, czyli przerost prostaty

Test na PSA, czyli przerost prostaty

. Do tego tylna część stercza przylega do odbytnicy. Właściwa wartość PSA w surowicy krwi jest zależna od wieku. To swoisty antygen sterczowy, glikoproteina

Rozwój płodu

Płodowy zespół ponikotynowy

Płodowy zespół ponikotynowy

Powszechnie wiadomo, że istnieje choroba o nazwie alkoholowy zespół płodowy (FAS, Fetal Alcohol Syndrome). Niestety, niewiele osób (...) , w tym także przyszłych matek, wie, że istnieje także płodowy zespół ponikotynowy....

Diagnostyka raka piersi

Markery raka piersi

jest CEA-antygen karcynoembrionalny. Największe zastosowanie znajduje on w diagnostyce nowotworów przewodu pokarmowego, ale według najnowszych (...) obecność nowotworu. Pierwsze wzmianki na temat antygenów...

Wirusowe zapalenie wątroby typu B

Szczepienia na WZW B

Szczepienia na WZW B

. Układ odpornościowy organizmu kojarzy antygen wirusa, a w momencie kontaktu z nim, uruchamia się reakcja, która natychmiastowo zwalcza zakażenie. Jaki jest schemat szczepień na WZW B?

Łagodny rozrost prostaty

Przerost prostaty a rak

PSA (antygenu gruczołu krokowego, ang. prostate specific antygen) w moczu. Łagodny rozrost prostaty, w skrócie BPH (ang. benign prostatic hyperplasia

Czy w ciąży mogę...?

Fakty o zdrowiu - Seks w ciąży

Fakty o zdrowiu - Seks w ciąży

przez mięśnie macicy, pęcherz płodowy i płyn owodniowy. Jest w pełni bezpieczne, a podczas stosunku może czuć przyjemne kołysanie, spowodowane skurczami

Normy laboratoryjne

Antygen nowotworowy CA 15-3

jednoczesne oznaczanie innych antygenów nowotworowych takich jak CEA, MCA, CA 27.29, CA 549, jednak nie wydaje się to w istotny sposób poprawiać skuteczności (...) Antygen nowotworowy CA 15-3 należy...