Antygen rakowo-płodowy (CEA) - funkcja, działanie, normy, wartości

Według Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, wśród markerów charakteryzujących stadium rozwoju guza, najczęściej badanym wskaźnikiem nowotworowym jest antygen karcinoembrionalny (ang. carcinoembrionic antigen–CEA). Antygen rakowo-płodowy to glikoproteina, która zawiera liczne domeny tkankowe. Pierwotnie CEA był uznawany za marker raka jelit, jednak stężenie tego antygenu w surowicy wzrasta także w przypadku zmian nowotworowych i nienowotworowych wielu innych tkanek.

CEA - funkcja i działanie

Antygen CEA w przewodzie pokarmowym umiejscowiony jest w glikokaliksie komórek nabłonkowych, skąd uwalniany jest do jego światła. W praktyce klinicznej badanie CEA ma głównie zastosowanie w wykrywaniu wznowy raków odbytu i jelita grubego po leczeniu chirurgicznym. Badanie CEA nie powinno być używane jako test przesiewowy w wykrywaniu nowotworów złośliwych z uwagi na jego małą specyficzność diagnostyczną. Prawdopodobieństwo wzrostu stężenia CEA w surowicy krwi jest większe, niż białka płodowego alfa (AFP) u pacjentów z nieprawidłowym obrazem USG wątroby, odpowiadającym przerzutom nowotworowym do tego narządu.

Polecane wideo:

Marker CEA oznaczany jest w celu wykrycia najczęściej występujących rodzajów raka, głównie do zdiagnozowania raka piersi. Poziom tego antygenu mierzony jest również w celu sprawdzenia, czy zastosowane leczenie wywiera odpowiedni skutek na chorego z rakiem. Wykorzystywane jest to głównie podczas chemioterapii. Badanie wykonywane jest przed i po operacji usunięcie komórek nowotworowych. Dzięki niemu możliwe jest sprawdzenie, czy nie nastąpił nawrót raka lub też oszacowanie, jakie jest prawdopodobieństwo u chorego na ponowne pojawienie się zmian nowotworowych. To badanie może być badaniem profilaktycznym raka piersi. Stężenie CEA nieco wzrasta także w stanach zapalnych wątroby i jelit.

Powikłania po badaniu są rzadko spotykane. Może pojawić się siniak w miejscu wkłucia. W rzadkich przypadkach może pojawić się nabrzmienie żyły, bezpośrednio po pobraniu z niej krwi. Związane jest to z zapaleniem żył. Przykładanie ciepłych okładów przez kilka dni złagodzi objawy. U osób z zaburzeniem krzepnięcia krwi lub przyjmujących kwas acetylosalicylowy bądź inne leki działające przeciwzakrzepowo, po pobraniu krwi może pojawić się zwiększone krwawienie. Dlatego też należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, o problemach z krzepnięciem krwi (skaza krwotoczna), a także o paleniu papierosów.

CEA - normy i wartości nieprawidłowe

Prawidłowe stężenie CEA nie powinno przekraczać wartości 4,0 pg/ml. Wartości referencyjne CEA dla osób niepalących są obniżone i wynoszą poniżej 3,0 pg/ml. Wzrost stężenia antygenu rakowo-płodowego w surowicy krwi może wskazywać na:

  • nowotwory – znacznie podwyższone stężenie CEA (na ogół do 20 pg/ml) stanowi względnie pewną wskazówkę diagnostyczną dla złośliwych zmian nowotworowych o różnorodnej pierwotnej lokalizacji: nowotwory jelita grubego i odbytu, guzy przewodu pokarmowego, w tym nowotwory żołądka, trzustki i dróg żółciowych, a także guzy płuc i guzy gruczołu piersiowego;
  • zmiany nienowotworowe – obserwuje się wzrost stężenia CEA (zwykle do 10 pg/ml) w: chorobach układu pokarmowego, zapaleniu wątroby, marskości wątroby, zapaleniu trzustki, zapaleniu jelit, przewlekłych chorobach płuc, zmianach zapalnych i włóknisto-torbielowatych, zwyrodnieniach gruczołów piersiowych, niewydolności nerek.

Najwyższą wartość diagnostyczną CEA wykazuje w przypadku nowotworów okrężnicy i odbytnicy. Wzrastający poziom markera CEA w surowicy krwi może wiązać się z rozwojem procesu nowotworowego i jest pierwszym sygnałem wznowy u około 50% pacjentów, którym wcześniej usunięto guz chirurgicznie. Należy zaznaczyć, że wzrost stężenia CEA towarzyszy zazwyczaj guzom zaawansowanym, natomiast rzadko kiedy związany jest z obecnością małych zmian pierwotnych lub wczesnych przerzutów.

Wysoki poziom antygenu rakowo-płodowego we krwi, powyżej 40 mg/ml, może wskazywać na występowanie jednego z nowotworów:

  • nowotwór piersi;
  • nowotwór jelita grubego;
  • nowotwór odbytu;
  • nowotwór oskrzeli;
  • nowotwór trzustki;
  • nowotwór wątroby;
  • nowotwór tarczycy.

U osób z niewielkimi zmianami nowotworowymi lub w początkowym stadium raka poziom CEA może być niewiele podwyższony lub nawet prawidłowy.

Podwyższony poziom CEA może świadczyć o nawrocie choroby, gdy wcześniej zostały usunięte komórki nowotworowe. Wyższe stężenie tego antygenu (wzrost umiarkowany 5-40 mg/ml) może wskazywać także na:

  • marskość wątroby;
  • zapalenie trzustki;
  • niewydolność nerek;
  • choroby zapalne jelit, np. choroba Leśniewskiego-Crohna;
  • choroba wrzodowa;
  • POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc);
  • zablokowane drogi żółciowe;
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
  • ciąża.

Stężenie antygenu CEA po zastosowaniu odpowiedniego leczenia wraca do normy po ok. 6 tygodniach.

Badanie poziomu CEA w innych płynach ustrojowych niż krew, np. w płynie otrzewnowym lub płynie mózgowo-rdzeniowym, może wskazać, czy nowotwór rozprzestrzenił się na inne części ciała.

CEA - markery nowotworowe wykrywające raka

Markery nowotworowe są wysokocząsteczkowymi substancjami, mającymi charakter: antygenów związanych z powierzchnią komórki, białek komórkowych, enzymów, lipidów lub hormonów. Oznaczenia markerów nowotworowych wykonuje się na komórkach pierwotnej masy guza, komórkach pochodzących z przerzutu oraz w płynach ustrojowych (surowica krwi, wysięki) lub w moczu. Większość markerów nowotworowych nie posiada pełnej swoistości w stosunku do guzów o konkretnym umiejscowieniu. Stąd też analiza markerów nie powinna być traktowana jako badanie podstawowe, lecz ma służyć jedynie jako uzupełnienie rutynowych technik diagnozowania nowotworów oraz w monitorowaniu pacjentów poddanych leczeniu raka.

Marker nowotworowy CEA oznacza się zazwyczaj z pobranej próbki krwi. To proste badanie można wykonać niemal w każdym laboratorium. Pacjent do oznaczenia markera CEA nie musi być na czczo, ale z reguły przy pobieraniu krwi zaleca się, aby przed badaniem wstrzymać się od spożywania posiłków. Materiałem biologicznym przy oznaczaniu markerów, w tym markera CEA, jest surowica krwi. Krew żylną należy pobrać do probówki, umieścić ją w wodzie z lodem i dostarczyć do laboratorium. Można również oddzielić surowicę z krwi i zamrożoną dostarczyć do laboratorium. Markery nowotworowe odgrywają najistotniejszą rolę w terapii nowotworów. Po usunięciu guza pacjent, przed każdą wizytą kontrolną u onkologa, robi badania poziomu markerów. Jeśli jest on podwyższony, wiadomo wówczas, że proces nowotworowy nadal się toczy i mogą pojawić się przerzuty. Gdy stężenie markerów utrzymuje się w normie lub spada, rozwój choroby został zatrzymany. Oznaczanie markerów pomaga też kontrolować skuteczność stosowanej terapii.

Redakcja abcZdrowie, 3 miesiące temu

Bibliografia

  • Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - Zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4301-3
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Perek D. (red.) HARRISON - Onkologia, Czelej, Lublin 2009, ISBN 978-83-7563-008-4

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze (9)
~Łukasz
~Łukasz ponad rok temu

Witajcie, Polecam jednak konsultowac wyniki z lekarzem lub diagnosta. Ja wczoraj juz prawie nie zyłem moje CEA bylo 1 ng/ml a norma pokazana w artykule pkt.2 podaje 4 pg/ml. Nerwowo bylo cały dzień. Nie wiem czy to bład czy jakies inne testy ale mnie nic nie jest wszystko w normie .

Odpowiedz
~Max
~Max ponad rok temu

boże co tu za brednie nawypisywali, jednostki CEA to są ng a nie pg tak jak w tym artykule, myślałem że zawału dostane jak okazało się że mam 0,76ng co jest równe 760pg a tu piszą że rak do 20pg. Ale w laboratorium mnie uświadomili że mam bardzo dobry wynik.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Antygen rakowo-płodowy (CEA) - funkcja, działanie, normy, wartości
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Antygen rakowo-płodowy (CEA) - funkcja, działanie, normy, wartości
Onkologia

Rak odbytnicy - przyczyny, leczenie

Rak odbytnicy - przyczyny, leczenie

odbytnicy istotny jest wynik CEA (ang. carcino-embrionic antigen - antygen rakowo-płodowy). Podwyższony poziom CEA wskazuje na przerzuty nowotworu

Emocje

Zadowolenie z życia

Zadowolenie z życia

O zadowoleniu z życia i komforcie psychicznym decydują m.in. czynniki ekonomiczne, normy, system wartości, realizacja marzeń, planów i aspiracji.

Badania w ciąży - nieinwazyjne i inwazyjne badania prenatalne

Pobranie płynu owodniowego

Pobranie płynu owodniowego

Pęcherz płodowy zostaje nakłuty w miejscu najbardziej oddalonym od maluszka.

Stres

Depresja: obniżanie stresu

Depresja: obniżanie stresu Odtwórz wideo

Stres wykazuje negatywne działanie na organizm człowieka - odbiera chęci do życia, obniża poczucie własnej wartości i wpływa na postrzeganie świata (...) własnej wartości i wiary we własne siły - to...

Przerost prostaty - objawy, leczenie

Test na PSA, czyli przerost prostaty

Test na PSA, czyli przerost prostaty Odtwórz wideo

. Do tego tylna część stercza przylega do odbytnicy. Właściwa wartość PSA w surowicy krwi jest zależna od wieku. To swoisty antygen sterczowy, glikoproteina (...) wytwarzana przez gruczoł krokowy. O jego przeroście...

Chondromalacja rzepki - przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Lewa rzepka - zdjęcia

Lewa rzepka - zdjęcia

Główna funkcja rzepki polega na ochronie stawu kolanowego.

Oziębłość płciowa

Gdy twój facet unika seksu

Gdy twój facet unika seksu

świadomości są przyczyną wielu lęków i zahwiania męskiego poczucia własnej wartości. Piramida potrzeb Każdy człowiek ma inne potrzeby, rzadka chęć (...) erekcję. Dzięki temu partner ustabilizuje swoje poczucie wartości...

Badania krwi - profilaktyka, normy morfologii, prawidłowe wyniki innych badań

Badania krwi - erytrocyty

Badania krwi - erytrocyty Odtwórz wideo

krwiotwórczego. Prawidłowe wartości wahają się w zakresie 4,2-5,4 mln/ml dla kobiet, 4,7-6,2 mln/ml dla mężczyzn oraz 4,5-6,5 mln/ml dla noworodków. Niekiedy (...) chorobowy, w którym liczba krwinek czerwonych lub stężenie hemoglobiny...