Badanie cytologiczne szyjki macicy

Badanie cytologiczne, określane kolokwialnie mianem „cytologii”, jest badaniem przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy – w zasadzie jedynego badania przesiewowego w kierunku choroby nowotworowej we współczesnej medycynie. Odkąd badanie cytologiczne szyjki macicy według Papanicolau pojawiło się w latach czterdziestych wśród badań diagnostycznych po raz pierwszy, odsetek zgonów z powodu raka szyjki macicy zmalał o 70%. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, przeczytaj nasz artykuł.

Polecane wideo:

1. Badanie cytologiczne u osób dorosłych

Badania te powinny być rutynowo wykonywane u każdej kobiety po inicjacji seksualnej: początkowo raz w roku przez pierwsze 3–4 lata, a następnie powtarzane nie rzadziej niż co 3 lata. Biorąc pod uwagę wieloletni zwykle rozwój choroby, zapewnia to wykrycie jej na etapie przednowotworowym lub wczesnego, w pełni wyleczalnego, stadium. Zalecenia powtarzania badania co 3 lata u każdej kobiety po 25. roku życia, zwykle do 65. roku życia, dotyczą masowych badań przesiewowych, czyli tzw. skryningu raka szyjki macicy. U kobiet ze zidentyfikowanymi czynnikami wysokiego ryzyka wystąpienia raka szyjki macicy badania należy powtarzać częściej (np. w przypadku obniżonej odporności imunnologicznej – infekcja HIV, przeszczepy, dializy, immunosupresja lub infekcje wirusowe typami HPV o wysokiej onkogenności).

2. Odpowiedni czas na cytologię

Badanie cytologiczne polega na mikroskopowej ocenie rozmazu pobranego z tarczy i kanału szyjki macicy. Badanie nie jest bolesne. Cytologia nie powinna być wykonywana wcześniej niż w 4. dniu po miesiączce i nie później niż 4 dni przed następną miesiączką. Najlepszym czasem na wykonanie badania cytologicznego jest okres między 10. a 18. dniem cyklu miesiączkowego.

W dzisiejszych czasach badanie to jest rutynowym, wykonywanym przez wszystkich lekarzy ginekologów, dla niektórych grup zawodowych wręcz obowiązkowe. Profilaktyczne badanie cytologiczne powinien zlecić lekarz ginekolog przynajmniej raz w roku.

Bóle ginekologiczne

Ból w dole brzucha u kobiety jest najczęściej spowodowany wystąpieniem miesiączki lub owulacji. W takiej sytuacji lekarz zleca podawanie leków...

3. Skuteczność badań cytologiczych

Klasyfikacja Papanicolau powstała w początkach rozwoju cytologii klinicznej i obecnie jest niestety uważana za niewystarczającą w przekazywaniu istotnych z klinicznego punktu widzenia informacji pomiędzy cytologiem a ginekologiem. Nie odzwierciedla ona bowiem współczesnych poglądów na nowotwory szyjki macicy, a także nie uwzględnia licznych zmian nienowotworowych tego narządu. Dlatego też w miejsce klasyfikacji Papanicolau zaproponowano klasyfikację, którą określa się jako system Bethesda. Przy podawaniu wyniku cytologicznego system Bethesda zaleca: określenie, czy rozmaz zawiera odpowiedni materiał do oceny (świadczy o tym ilość materiału oraz obecność komórek z kanału szyjki macicy, gdzie najczęściej podstępnie rozwija się 70% raków szyjki macicy), ogólne stwierdzenie, czy obraz cytologiczny jest prawidłowy czy nie oraz dokładny opis stwierdzanych zmian zgodnie z obowiązującą terminologią (określenie rodzaju zakażenia, zmian reparacyjnych, obecności nieprawidłowych komórek nabłonkowych, komórek innych nowotworów oraz ocenę stanu hormonalnego pacjentki).

4. Interpretacja badania cytologicznego wg Papanicolau

  • Grupa I – w rozmazie stwierdza się prawidłowe komórki powierzchownych warstw nabłonka wielowarstwowego płaskiego tarczy szyjki macicy, komórki gruczołowe z kanału szyjki oraz pojedyncze komórki zapalne.
  • Grupa II – w rozmazie obok komórek stwierdzanych w grupie I widać liczne komórki zapalne, komórki nabłonkowe wykazujące zmiany zwyrodnieniowe oraz komórki pochodzące z procesów regeneracyjnych. Grupa ta obejmuje bardzo szerokie spektrum zmian i dlatego winno się określić charakter zmiany na podstawie stwierdzonego obrazu morfologicznego, np. zapalenie czy proces regeneracyjny (reparacyjny). W przypadku zapalenia wprawny cytolog potrafi określić czynnik wywołujący zapalenie. W większości takich przypadków należy zaproponować badanie kontrolne po przeprowadzeniu leczenia przeciwzapalnego. W grupie II nie stwierdza się komórek dysplastycznych czy nowotworowych. Grupa II bardzo często występuje u pacjentek z nadżerką.
  • Grupa III – w rozmazie widać komórki z cechami dysplazji. Ponieważ określenie to obejmuje szerokie spektrum zmian, a ponadto w zależności od ich nasilenia i wieku pacjentki postępowanie lecznicze jest zróżnicowane, cytolog powinien każdorazowo określić, jakiemu nasileniu dysplazji odpowiada stwierdzony obraz cytologiczny – małemu, średniemu czy dużemu. Jest to istotne między innymi dlatego, że zmiany o charakterze dysplazji małego stopnia są niekiedy wynikiem silnego odczynu zapalnego i mogą się cofnąć bez śladu po leczeniu przeciwzapalnym. Dalsze postępowanie diagnostyczne (np. pobranie wycinków z szyjki macicy) i lecznicze (np. elektrokonizacja szyjki) wdraża się wówczas, gdy zmiany utrzymują się przez kilka miesięcy mimo zastosowanego leczenia.
  • Grupa IV – w rozmazie stwierdza się komórki o cechach raka płaskonabłonkowego przedinwazyjnego.
  • Grupa V – w rozmazie stwierdza się komórki nowotworowe odpowiadające rakowi płaskonabłonkowemu naciekającemu szyjki macicy lub innemu nowotworowi złośliwemu szyjki lub trzonu macicy.

Aby mieć absolutną pewność, że badanie cytologiczne zostało wykonane w sposób prawidłowy, powinnyśmy znać niektóre wymogi stosowane w cytologii. Idealne badanie cytologiczne powinno być poprzedzone dokładnym wywiadem lekarskim zebranym przez ginekologa. Lekarz powinien zapytać o wiek, datę ostatniej miesiączki, regularność i długość krwawień menstruacyjnych, przebyte choroby, istniejące objawy, przebyte ciąże i porody, stosowane leki oraz powinien zebrać dokładny wywiad rodzinny (szczególnie w kierunku chorób nowotworowych). Wszystkie te informacje powinny zostać przesłane do cytologa.

Materiału cytologicznego nie powinno się pobierać od kobiet dość obficie krwawiących, a pacjentka w ciągu 48 godzin poprzedzających pobranie materiału powinna zaniechać współżycia oraz nie wykonywać irygacji pochwy. W przypadku stosowania preparatów dopochwowych materiał należy pobrać dopiero 3–4 dni po zakończeniu stosowania leku.

Lekarz Aleksandra Katarzyńska, 2 miesiące temu

Bibliografia

  • Leśkow E., Lipiński A. Atlas cytopatologii szyjki macicy, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 979-83-7522-053-7
  • Florczak K., Malarewicz A. Cytologia fazowo-kontrastowa w diagnostyce ginekologicznej, DMITF, Gdańsk 2006, ISBN 83-60679-01-2
  • Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
  • Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Polecane wideo:

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)
najnowsze pytania

Cytologia

Odpowiada: Lek. Kalina Wysocka-Dubielecka

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)
Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Bolesne miesiączkowanie

lub zespołu policystycznych jajników. Oprócz tego lekarz może zlecić badanie czystości pochwy (w celu wykluczenia przyczyny zapalnej), cytologię (...) w surowicy krwi, nieprawidłową wydzielinę z pochwy lub szyjki macicy,...

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Cytologia w Polsce

cytologicznemu. Z kolei 27,2% pań robiło cytologię, ale nieregularnie. Aktualne badania ma zaledwie 58,7% kobiet. Dla porównania aż 80% Brytyjek i 90 (...) regularnie robi cytologię. Kto...

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Cytologia na podłożu płynnym - nowa jakość w diagnostyce

regularna cytologia. Od niedawna dostępna jest nowa technologia badań, o znacznie wyższej czułości - cytologia na podłożu płynnym (cienkowarstwowa; ang (...) , które można wykryć za pomocą bezinwazyjnych...

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Cytologia - dlaczego warto się badać?

Cytologia - dlaczego warto się badać?

przed badaniem cytologicznym i unikania go przez kilka, a nawet kilkanaście lat. Tymczasem większość wcześnie wychwyconych zmian można z powodzeniem wyleczyć (...) więc poznać metodologię badania cytologicznego,...

Badanie cytologiczne w ginekologii (cytologia)

Cytologia - jak ważne jest to badanie?

Cytologia - jak ważne jest to badanie?

Badanie cytologiczne, czyli cytologia, wykonywane jest prewencyjnie w celu wykrycia raka szyjki macicy. Nowotwór ten jest przyczyną śmierci aż 5 (...) sprawcą nowotworu szyjki macicy jest wirus HPV....

#dziejesienazywo – Zdrowie

#dziejesienazywo: Rak szyjki macicy - tu liczy się czas

Rak szyjki macicy w początkowym stadium choroby nie jest zagrożeniem śmiertelnym dla kobiety. Można go wyleczyć. Aby rozpoznać jak najwcześniej (...) tę chorobę, należy się regularnie badać. Wykonywanie...