Dorastali bez dostępu do cukru. Spektakularne efekty po latach

Naukowcy wykorzystali do swojego eksperymentu sytuację, która miała miejsce w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej. Cukier był wówczas reglamentowany, a jego zakup ściśle ograniczony. We wrześniu 1953 r. restrykcje nagle zniesiono, co przełożyło się w krótkim czasie na niemal podwojenie przeciętnego spożycia cukru.

Dzięki temu badacze mogli porównać osoby, które pierwsze tysiąc dni życia – od poczęcia do około drugich urodzin – spędziły w okresie ograniczonego dostępu do cukru, z tymi, które urodziły się już po zniesieniu reglamentacji. Analizą objęto 64 761 uczestników UK Biobank urodzonych w latach 1951–1956. Wyniki opublikowano w czasopiśmie "PNAS".

Największą różnicę naukowcy zauważyli w przypadku raka wątroby i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych. U osób objętych reglamentacją cukru w pierwszych 1000 dniach życia częstość zachorowań była o 69 proc. niższa. Różnice dotyczyły także innych nowotworów. Ryzyko raka prostaty było niższe o 52 proc., raka płuca o 41 proc., raka odbytnicy o 40 proc., a raka piersi o 36 proc.

Autorzy zwracają uwagę, że nadmierne spożycie cukru może mieć związek z rozwojem nowotworów m.in. poprzez insulinooporność, przewlekły stan zapalny oraz zaburzenia metaboliczne.

Co ciekawe, wpływ reglamentacji był widoczny nie tylko w statystykach dotyczących chorób. Osoby, które w pierwszych latach życia miały ograniczony dostęp do cukru, po wielu dekadach też jadły go mniej. "Grupy objęte reglamentacją spożywają mniej cukru, jedzą mniejsze ilości żywności i utrzymują zdrowszą, bardziej zróżnicowaną dietę pięć dekad po zakończeniu tej polityki" – napisali autorzy badania.

Zdaniem Weilonga Zhanga z University of Cambridge przyczyną mogą być preferencje smakowe, które kształtują się bardzo wcześnie. – Poziom słodyczy, na jaki ludzie są narażeni bardzo wcześnie w życiu, może na długo kształtować ich preferencje smakowe – wyjaśnił na łamach "The Conversation".

Jak dodał, prawdopodobnie działają tu dwa mechanizmy. – Jeden ma charakter biologiczny – sposób żywienia na początku życia może wpływać na rozwój metabolizmu, narządów i układu odpornościowego. Drugi jest behawioralny – upodobanie do mniej słodkiego smaku, ukształtowane wcześnie, wydaje się utrzymywać – tłumaczył.

Badacze zauważyli również różnice w markerach biologicznego starzenia. Osoby objęte reglamentacją miały dłuższe telomery leukocytów, czyli struktury znajdujące się na końcach chromosomów, których skracanie wiąże się ze starzeniem organizmu. Według autorów różnica odpowiadała około 2,2 roku mniejszego biologicznego starzenia. U uczestników tej grupy stwierdzono także niższy poziom granzymu B, co może świadczyć o mniejszej przewlekłej aktywacji układu odpornościowego.

Naukowcy podkreślają, że badanie miało charakter obserwacyjny, jednak nagłe zniesienie reglamentacji stworzyło warunki zbliżone do naturalnego eksperymentu. Ich zdaniem wyniki wzmacniają argumenty za ograniczaniem cukrów dodanych szczególnie we wczesnym okresie życia.

Co istotne, ilości cukru spożywane przez dzieci objęte wojenną reglamentacją były zbliżone do poziomów, które obecnie zaleca Światowa Organizacja Zdrowia. Wyniki sugerują więc, że ograniczenie nadmiaru cukru od pierwszych lat życia może przynosić korzyści widoczne nawet po kilkudziesięciu latach.