Trwa ładowanie...

Drżenie rąk - rodzaje, choroba Parkinsona, drżenie rąk a stres, leczenie

Drżenie rąk to zaburzenie, które można spotkać u ludzi w każdym wieku. Wiele osób utożsamia drżenie rąk z chorobą Parkinsona, jednak przyczyn może być znacznie więcej. U najmłodszych ma ono przeważnie tło emocjonalne. Dzieci stresują się, gdy jako ostatnie wychodzą z przedszkola, z kolei u nastolatków drżenie rąk można zaobserwować na przykład podczas pierwszej randki czy egzaminu. Osobom dorosłym ręce trzęsą się i nadmiernie pocą w trakcie ważnej prezentacji lub rozmowy kwalifikacyjnej. Drżenie rąk występuje także przy nadużywaniu alkoholu. Może być także spowodowane chorobami układu nerwowego lub nieco rzadziej zaburzeniami metabolicznymi lub chorobami układu endokrynologicznego. Drżenie rąk występuje także często w schorzeniach móżdżku i związanych z nim struktur pnia mózgu.

Zobacz film: "Wczesne objawy choroby parkinsona"

spis treści

1. Definicja drżenia rąk

Drżeniem rąk określane są mimowolne ruchy powiązanych ze sobą grup mięśniowych rąk. Ruchy te są rytmiczne lub wahadłowe (oscylacyjne). Drżenie rąk może mieć charakter fizjologiczny i być reakcją na stresującą sytuację, głód, odwodnienie, nadmiar alkoholu, kawy, a nawet mocnej herbaty. Może również pojawić się po intensywnym wysiłku fizycznym. Możesz je dostrzec, wyciągając przed siebie ręce – po chwili zaczną lekko wibrować. Zwykle ich nie zauważamy, jednak nasilają się, gdy np. chcemy nawlec nitkę na igłę.

Drżenie rąk nie stanowi wtedy powodu do niepokoju. Problem zaczyna się, gdy drżenie rąk pojawia się często i przybiera na sile. Osoba, której palce drżą bardziej niż zwykle, przeszkadzając w codziennych czynnościach powinna się udać po pomoc do specjalisty.

2. Rodzaje i przyczyny drżenia rąk

Rozróżnia się cztery podstawowe rodzaje drżenia rąk:

  • drżenie posturalne – pojawiające się w pewnych pozycjach, np. przy wyciągniętych i wyprostowanych rękach,
  • drżenie spoczynkowe – pojawiające się w spoczynku,
  • drżenie zamiarowe – pojawiające się pod koniec wykonywania czynności,
  • drżenie kinetyczne – pojawiające się podczas ruchu.
Drętwienie rąk. Zobacz jakie są przyczyny
Drętwienie rąk. Zobacz jakie są przyczyny [6 zdjęć]

Od czasu do czasu każdemu z nas darza nam się czuć mrowienie na rękach. Czasem występuje tylko przez...

zobacz galerię

Można również wskazać drżenia samoistne, które uaktywniają się przed 20. rokiem życia i z czasem narastają, aż do osiągnięcia stałego poziomu. Najpierw drżą ręce, później głowa oraz żuchwa, co utrudnia mówienie i zrozumienie osoby. W innych częściach ciała występuje rzadziej. Pojawiać się może w czasie wykonywania ruchu (drżenie kinetyczne) lub utrzymywania kończyny w jednej pozycji (drżenie pozycyjne). Niekiedy występuje również w spoczynku (drżenie spoczynkowe). Przyczyny tego drżenia rąk nie są do końca znane, prawdopodobnie ma podłoże genetyczne. Leczenie farmakologiczne jest często nieskuteczne. Co prawda, alkohol zmniejsza jego natężenie, ale nie poleca się tego środka.

Można wskazać na jeszcze jeden rodzaj choroby – drżenie starcze, które występuje w wieku podeszłym i nie zdarza się rodzinnie. Częściej niż w drżeniu samoistnym występują tu drżenia głowy, które wyglądają jakby osoba chora zaprzeczała czemuś lub potakiwała.

2.1. Drżenie rąk spoczynkowe

Wśród przyczyn spoczynkowego drżenia rąk wyróżnia się m.in. parkinsonizm polekowy. Pojawia się on u osób leczonych neuroleptykami. Objawy przypominają te występujące w chorobie Parkinsona, jednak w parkinsonizmie nie występują mimowolne ruchy palców przypominające kręcenie pigułek.

Przyczyną spoczynkowego drżenia rąk jest też choroba Parkinsona. Drżeniu rąk towarzyszą również inne objawy, takie jak szurający chód, spowolniony ruch, mikrografia i inne.

2.2. Drżenie rąk zamiarowe

Zamiarowe drżenie rąk ma swoją przyczynę w uszkodzeniu móżdżku. Uszkodzenie może powstać na skutek udaru, stwardnienia rozsianego (SM), ropienia lub guza. W wyniku uszkodzenia pojawia się zwykle jednostronne drżenie rąk. Towarzyszą mu również zaburzenia mowy i koordynacji ruchowej, a także zaburzenia wykonywania szybkich ruchów naprzemiennych i brak możliwości przerwania konkretnego ruchu w każdym momencie.

2.3. Drżenie rąk złożone

Złożone drżenie rąk ma kilka przyczyn. Jedną z nich jest drżenie psychogenne, które cechuje się gwałtownym początkiem. Drżenie rąk nasila się podczas skupiania na nim uwagi.

Przyczyną złożonego drżenia rąk może być także tzw. drżenie Holmesa. Składa się ono z drżenia zamiarowego, spoczynkowego i posturalnego. Jest jednym z objawów stwardnienia rozsianego lub udaru.

Kolejną przyczyną złożonego drżenia rąk jest tzw. drżenie neuropatyczne, które występuje u cukrzyków. Pojawia się również w neuropatii IgM oraz nawrotowej. Jest też jednym z objawów Zespołu Guillaina-Barrego. Drżenie rąk ma różną częstotliwość i charakter.

Złożone drżenie rąk może też świadczyć o chorobie Wilsona. Drżenie występuje u młodych dorosłych i dzieci. Towarzyszy mu sztywność, niewydolność wątroby oraz wyciekanie śliny z ust. Mogą pojawić się również inne objawy neuropsychiatryczne.

3. Choroba Parkinsona i SM

Przyczyny drżenia rąk są bardzo różnorodne. Mogą to być zarówno poważne choroby, jak i tłumione, silne emocje, fizyczne zmęczenie czy nadmierne napięcie psychiczne. Ręce trzęsą się z powodu uszkodzenia nerwów (neuropatii), ale też wtedy, kiedy denerwujemy się przed egzaminem. Możesz zauważyć u siebie drżenie rąk po intensywnym wysiłku. Właśnie ze względu na tak dużą różnorodność przyczyn drżenia rąk, ważne jest, aby się z nimi zapoznać i umieć je od siebie odróżnić.

Drżenie rąk może być objawem chorób lub „chorobą” samą w sobie, nie wywołującą żadnych innych objawów. Drżenie samoistne to właśnie choroba „drżących rąk”. W tym przypadku objaw pojawia się tylko przy poruszaniu (drżenie kinetyczne). Jest dolegliwością pojawiającą się w średnim wieku, choć predyspozycje genetyczne ma się od urodzenia (chorobę dziedziczy się po rodzicach).

Drżenie rąk może być jednym z objawów choroby Parkinsona. Wtedy jednak jest to:

  • drżenie spoczynkowe, czyli pojawiające się, kiedy ręce swobodnie leżą na kolanach lub wzdłuż ciała,
  • drżenie rytmiczne,
  • drżenie rąk przypominające kręcenie czegoś między kciukiem a palcem wskazującym,
  • drżenie rąk zanikające podczas poruszania nimi.

Choroba Parkinsona ma także inne objawy:

  • drżenie głowy,
  • drżenie nóg,
  • spowolnienie ruchów,
  • spowolnienie mowy,
  • pochylenie ciała do przodu,
  • powłóczenie nogami.

Te dwie przyczyny drżenia rąk pojawiają się najczęściej po 60. roku życia. Drżenie rąk u osób w młodym wieku, między 20. a 40. rokiem życia, może być spowodowane stwardnieniem rozsianym. U pacjentów pojawiają się też inne objawy:

  • problemy z mówieniem,
  • problemy z połykaniem,
  • drętwienie rąk,
  • zmęczenie,
  • zawroty głowy,
  • problemy z widzeniem,
  • problemy z koordynacją ruchów,
  • spadek libido,
  • zaburzenia pamięci i kncentracji,
  • depresja.

Drżenie rąk w młodym wieku może też być objawem neuropatii obwodowych, czyli uszkodzenia nerwów rąk i nóg.

Samoistne drżenie rąk bywa mylone z chorobą Parkinsona, przy czym dolegliwości te znacznie się od siebie różnią. Drżenie rąk samoistne pojawia się wtedy, gdy dana osoba chce użyć rąk. Natomiast w chorobie Parkinsona drżenie rąk pojawia się wtedy, gdy ręce swobodnie leżą na udach lub wzdłuż ciała. Objaw ten ustępuje lub zmniejsza się, gdy chory wykonuje ruch dłońmi, na przykład podczas chwytania przedmiotów. Warto pamiętać, że w chorobie Parkinsona drżenie rąk jest tylko jednym z kilku objawów, podczas gdy osobom z drżeniem samoistnym zwykle nic więcej nie dolega. Ponadto, w drżeniu samoistnym trzęsą się nie tylko ręce, ale i nogi, głowa, struny głosowe oraz język. Dla kontrastu, u pacjentów z chorobą Parkinsona obserwuje się zwykle drżenie tylko rąk. Obydwie choroby łączy fakt, że dotykają głównie osób po 60. roku życia. U osób młodszych drżenie rąk najczęściej jest spowodowane stwardnieniem rozsianym (SM).

Zobacz też:

4. Drżenie rąk a stres i substancje chemiczne

Najczęściej trzęsą nam się ręce z powodu zbyt dużego stresu i napięcia. Charakterystyczne jest to, że takie drżenie rąk pojawia się przed lub w trakcie stresującego wydarzenia. Nasila się, kiedy próbujemy zacisnąć dłonie, aby zminimalizować drżenie. Układ nerwowy jest współodpowiedzialny za kontrolowanie czynności, które wykonujemy mimowolnie: oddychanie, bicie serca, rozszerzanie źrenic.

Kiedy znajdujesz się w sytuacji stresogennej, układ nerwowy, uwalnia adrenalinę, co powoduje:

  • szybsze bicie serca,
  • przyspieszony oddech,
  • drżenie rąk.

Odczuwając silny stres, twoje ciało przygotowuje się do walki lub ucieczki, aby chronić cię przed niebezpieczeństwem. Nie tylko stres i strach wywołują taki stan. Wpływa na nie także gniew. Jeśli jesteś cholerykiem, z drżeniem rąk spotykasz się znacznie częściej niż inni.

Drżenie rąk po wysiłku jest także dość częste. Zmęczenie dotyka mięśni, więc zaczynają drżeć.

Należy pamiętać również o tym, że niektóre leki mogą wywoływać drżenie rąk. Są to najcześciej środki do leczenia astmy, benzodiazepiny (przy odstawieniu), leki przeciwpsychotyczne, niektóre leki antydepresyjne, przeciwpadaczkowe, blokujące kanały wapniowe, niektóre leki immunosupresyjne. Do drżenia rąk w szczególności przyczyniają się następujące substancje takie jak:

  • cyklosporyna,
  • haloperidol,
  • metoklopramid,
  • tioryzadyna.

Jeśli drżą ci ręce, warto przeanalizować listę ostatnio przyjmowanych leków i przeczytać ich ulotki.

Drżenie rąk może być również związane z przyjmowaniem nadmiaru kofeiny lub teiny. Większość z nas nie wyobraża sobie poranka bez kawy. Okazuje się, że wypijanie zbyt dużej ilości produktów zawierających kofeinę (kawa, napoje energetyczne) może skutkować drżeniem rąk, bólem głowy, zaburzeniami rytmu serca, czy nudnościami. Zalecane jest całkowite zrezygnowanie z napojów energetycznych, a także ograniczenie ilości wypijanej kawy (maksymalnie 2 filiżanki dziennie).

Inne substancje będące przyczyną drżenia rąk, to:

  • alkohol (a także zespół abstynencji alkoholowej),
  • amfetamina,
  • metale ciężkie (ołów, mangan, rtęć),
  • środki owadobójcze,
  • środki ochrony roślin,
  • niektóre rozpuszczalniki.

5. Drżenie rąk a nerwica

Drżenie rąk to popularny objaw nerwicy. Przy tym schorzeniu drżenie mięśni może przypominać atak padaczki. Dla nerwicy histerycznej charakterystycznymi objawami są także:

  • utrata przytomności,
  • porażenia i niedowłady.

6. Drżenie rąk a niedobór magnezu lub innych witamin

Drżenie rąk może być spowodowane niedoborem składników odżywczych, a w szczególności magnezu. Objawy drżenia pojawiają się i ustępują nawet kilka razy dziennie. Do tego dochodzą skurcze łydek. Magnez jest bardzo ważnym pierwiastkiem dla naszego organizmu. Stabilizuje i usprawnia pracę układu nerwowego. Jednym z objawów niedoboru magnezu jest właśnie drżenie rąk.

Magnez można uzupełnić naturalnie. Produkty bogate w ten pierwiastek to: kakao, orzechy, nasiona roślin strączkowych i produkty zbożowe. Magnez można też przyjmować w postaci suplementów.

Niedobory magnezu, potasu i wapnia, a także witamin z grupy B mogą przyczyniać się do drżenia rąk, dlatego warto zweryfikować swoją dietę pod kątem tych składników, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Pełnowartościowa i dobrze zbilansowana dieta jest niezwykle ważna dla zachowania zdrowia. Warto zdecydować się na dietę, obfitą w witaminy i minerały, które są niezbędne do prawidłowej pracy układu mięśniowo-szkieletowego oraz nerwowego.

7. Drżenie rąk a brak snu

Drżenie rąk jest częstym problemem osób, które cierpią na brak snu. Niewysypianie się, częste zmiany nocne, zaburzenia snu mogą prowadzić do tego, że nasz mózg zaczyna działać nieprawidłowo. Sen jest ważny dla całego organizmu, ponieważ jest to czas na jego regenerację. Każdy z nas powinien spać przesypiać od 7 do 9 godzin w ciągu jednej doby. Jeśli przesypiasz jedynie od 4 do 5 godzin, twój mózg może odczuwać, że ma do czynienia z sytuacją stresogenną. Skutkiem takiej sytuacji jest drżenie kończyn i kołatanie serca.

8. Drżenie rąk a depresja i zespół stresu pourazowego

Za drżenie rąk może odpowiadać również depresja lub zespół stresu pourazowego. Wówczas, mowa o psychogennym drżeniu kończyn. Zespół stresu pourazowego (ang. post-traumatic stress disorder, PTSD) jest rodzajem zaburzenia lękowego. To częsty problem osób, które doznały w przeszłości traumatycznego, przerażającego lub zagrażającego życiu doświadczenia. Ta przyczyna drżenia rąk jest trudna do zdiagnozowania i zwykle przed postawieniem diagnozy trzeba wykluczyć wszystkie inne możliwości.

9. Drżenie rąk a niski poziom cukru we krwi

Drżenie rąk może być spowodowane także niskim poziomem cukru we krwi. Trzęsące się ręce to często spotykany objaw u osób, które są na diecie odchudzającej. Drastyczne ograniczenie jedzenia (w szczególności węglowodanów) może objawiać się niekontrolowanym drżeniem rąk. Kiedy poziom cukru we krwi jest niski, jest to sygnał, że należy coś zjeść. W przeciwnym razie może dojść do nieprzyjemnych dolegliwości np. bólu głowy, zmęczenia, nudności, drżenia kończyn.

Problem hipoglikemii niezwykle często zdarza się u diabetyków, którzy przedawkowali leki przeciwcukrzycowe. Osoby te oprócz drżenia rąk mogą odczuwać ból głowy, nadmierne pocenie, problemy z koncentracją oraz równowagą.

10. Drżenie rąk a pląsawica Huntingtona

Pląsawica Huntingtona - rzadka choroba genetyczna atakująca ośrodkowy układ nerwowy. Objawia się zaburzeniami ruchowymi, w tym mimowolnym drżeniem rąk i nóg, a także postępującymi zaburzeniami psychicznymi i otępieniem.

11. Drżenie rąk a nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy to stan, kiedy tarczyca wydziela nadmierną ilość hormonów: tyroksyny, trijodotyroniny i kalcytoniny. Jednym z objawów nadczynności tarczycy jest drżenie rąk, a konkretnie palców. Drżenie może być tak intensywne, że trudno jest utrzymać długopis lub zapiąć guzik. Drżenie rąk w nadczynności tarczycy przypomina to w chorobie Parkinsona. Często chory udaje się z tym objawem najpierw do neurologa.

Oprócz drżenia rąk o nadczynności tarczycy świadczą: kołatanie serca, osłabienie mięśni nóg, nadwrażliwość na ciepło, nadmierna potliwość, stale wilgotne dłonie, wzmożone pragnienie, drażliwość i nerwowość, duszności, nieregularne cykle miesiączkowe, pogorszenie stanu skóry, włosów i paznokci oraz zaburzenia trawienia.

Nadczynność tarczycy diagnozuje się m.in. na podstawie badania poziomu hormonów tarczycowych.

Jeśli twoje dłonie drżą, warto przyjrzeć się gospodarce hormonalnej. Możliwe, że za ten nieprzyjemny objaw odpowiedzialna jest tarczyca, która odpowiada za metabolizm energetyczny.

12. Leczenie drżenia rąk - leczenie

Najczęstsza przyczyna drżenia rąk to po prostu stres i zbyt silne emocje. Aby sobie z tym poradzić, można spróbować łagodnych, ziołowych leków uspokajających oraz technik relaksacyjnych. W niektórych przypadkach niezbędna jest wizyta u psychologa, który indywidualnie doradzi, jak radzić sobie z napięciem psychicznym.

Drżenie rąk samoistne można opanować bez wizyty u lekarza. Wystarczy unikać kofeiny, nauczyć się panowania nad stresem oraz dbać o odpowiednią ilość odpoczynku i snu.

Jeśli jednak zaczynasz mieć trudności z codziennymi czynnościami, mimo powyższych środków zaradczych, zgłoś się do lekarza. Konieczne może się okazać podanie leków - zwykle są to środki kardiologiczne, przeciwpadaczkowe, uspokajające.

Przy chorobie Parkinsona leczy się przyczynę, czyli zbyt niski poziom dopaminy w mózgu, za pomocą antagonistów dopaminy, inhibitorów COMT i leków antycholinergicznych.

Leczenie stwardnienia rozsianego obejmuje terapię interferonem, toksyną botulinową i fizjoterapię. Można spowolnić postęp choroby, ale nie da się jej cofnąć.

Przyczyny drżenia rąk mogą być bardzo różne i nigdy nie należy bagatelizować tego objawu. Wizyta u lekarza może okazać się konieczna, jeśli dolegliwości nie przechodzą dłuższy czas.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza