Jak zimno wpływa na serce i ciśnienie krwi?
Mróz i niskie temperatury powodują gorsze samopoczucie, osłabienie oraz spadek motywacji do działania. To jednak nie wszystkie konsekwencje mroźnej aury. Badania pokazują, że zimno ma realny wpływ na układ krążenia, podnosząc ciśnienie krwi i zwiększając obciążenie serca. Dlaczego zimą częściej dochodzi do zdarzeń sercowo-naczyniowych? Kto powinien zachować szczególną ostrożność?
Intensywny wysiłek na mrozie może zwiększyć obciążenie serca.
Co dzieje się z sercem, gdy spada temperatura?
Ostatnie tygodnie przyniosły wyjątkowo niskie temperatury. Mróz daje się we znaki nie tylko w codziennym funkcjonowaniu, ale również istotnie wpływa na nasz organizm. Zimno stanowi dla ciała silny bodziec, który w krótkim czasie wpływa na pracę układu krążenia i zwiększa obciążenie serca. Badania dowodzą, że wraz ze spadkiem temperatury częściej dochodzi do wzrostu ciśnienia krwi, przyspieszenia pracy serca, zwiększa się ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar.
Dlaczego w naszym organizmie zachodzą takie reakcje? Otóż w niskiej temperaturze naczynia krwionośne kurczą się, aby ograniczyć utratę ciepła. Mimo, że jest to naturalna reakcja obronna organizmu, przyczynia się ona do wzrostu oporu w naczyniach, a tym samym zmusza serce do wykonywania cięższej pracy.
Co więcej, zimno pobudza wydzielanie hormonów stresu, m.in. adrenaliny, co prowadzi do podwyższenia tętna i ciśnienia tętniczego. U niektórych osób może dojść również do zagęszczenia krwi i większej aktywności płytek krwi, co sprzyja powstawaniu zakrzepów i może pogarszać ukrwienie mięśnia sercowego.
Co mówią dane?
Badania z ostatnich lat pokazują, że problemy z sercem i ciśnieniem wyraźnie nasilają się zimą. W chłodnych miesiącach średnie wartości ciśnienia krwi w populacji są wyższe, a lekarze częściej notują hospitalizacje i zgony z powodu chorób układu krążenia - także w Polsce.
Szczególnie niebezpieczne okazują się tzw. cold spells, czyli epizody gwałtownego ochłodzenia. Analizy pokazują, że w ciągu kilku dni po nagłym spadku temperatury wyraźnie rośnie liczba zawałów serca, udarów oraz hospitalizacji z powodu chorób sercowo-naczyniowych.
Polskie dane i obserwacje kliniczne potwierdzają ten trend: zimą częściej dochodzi do zaostrzeń nadciśnienia, choroby wieńcowej i niewydolności serca. Lekarze podkreślają, że organizm nie zawsze nadąża z adaptacją do nagłych zmian pogody, co sprzyja skokom ciśnienia i pogorszeniu kontroli chorób przewlekłych, szczególnie u osób starszych. Zdaniem naukowców, ekspozycja na niskie temperatury jest istotnym czynnikiem ryzyka dla zdrowia serca w skali całej populacji, a nie jedynie problemem pojedynczych grup.
Kto jest w grupie największego ryzyka?
Do grona osób szczególnie wrażliwych należą ci z istniejącą już:
- chorobą wieńcową,
- nadciśnieniem,
- cukrzycą,
- przewlekłą chorobą nerek,
- oraz osoby starsze.
Również osoby z niską aktywnością fizyczną lub otyłe mogą gorzej adaptować się do mrozu. Dodatkowo gwałtowny, intensywny wysiłek w niskiej temperaturze, taki jak np. odgarnianie ciężkiego, mokrego śniegu, potrafi nagle zwiększyć obciążenie serca. Nie bez powodów lekarze apelują do pacjentów kardiologicznych, by z rozsądkiem podchodzili do wykonywania forsownej pracy fizycznej na mrozie.
Co to oznacza dla pacjenta i lekarza?
Dla osób z nadciśnieniem i chorobami serca ważne są proste, praktyczne działania:
- regularne pomiary ciśnienia w domu (przede wszystkim zimą),
- utrzymanie właściwej temperatury mieszkania,
- konsekwentne przyjmowanie leków,
- konsultacja z lekarzem w przypadku dużych wahań wartości.
U pacjentów przewlekłych może być konieczna okresowa korekta leczenia hipotensyjnego - w zależności od pory roku i kontroli ciśnienia. Lekarze powinni przypominać o unikaniu intensywnego wysiłku na mrozie bez rozgrzewki, o prawidłowym ubiorze (warstwowo, osłona szyi i głowy) oraz o rozważeniu badań przesiewowych u osób z ryzykiem.
Ochrona serca w mroźne dni
Na temperaturę powietrza nie mamy wpływu, ale warto mieć świadomość, jak wiele zależy od codziennych wyborów. Zimą szczególnie ważne jest, aby nie wychładzać organizmu - kluczowy jest odpowiedni ubiór, osłona głowy i szyi oraz unikanie długiego przebywania na mrozie. Dbanie o te elementy pomaga ograniczyć reakcję stresową układu krążenia.
Eksperci zwracają też uwagę na znaczenie regularnego ruchu, ale w bezpiecznej formie - spokojne spacery czy ćwiczenia w domu lepiej przygotowują serce do wysiłku niż nagłe, intensywne aktywności na zimnie. Warto również zadbać o dietę wspierającą układ sercowo-naczyniowy, odpowiednie nawodnienie oraz sen, który zimą często bywa krótszy i płytszy. Te pozornie drobne elementy mogą realnie zmniejszać obciążenie serca w okresach niskich temperatur.
Źródła:
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3883610/
- Polskie Towarzystwo Kardiologiczne
- https://www.frontiersin.org/journals/physiology/articles/10.3389/fphys.2025.1740919
- https://www.heart.org/en/health-topics/consumer-healthcare/what-is-cardiovascular-disease/cold-weather-and-cardiovascular-disease
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
