Kluczowy dla cukrzyków. Ten składnik to paliwo dla trzustki

Badanie dotyczyło znajdujących się w naszej trzustce komórek beta, które odpowiadają za produkcję, magazynowanie i wydzielanie insuliny. Są one niezwykle czułe i nieustannie monitorują poziom cukru we krwi. Jednocześnie komórki beta mają znacznie ograniczone możliwości regeneracyjne, zwłaszcza w przypadku dorosłych. 

Gdy tylko coś zjemy i poziom glukozy wzrasta, komórki w trzustce produkują insulinę, aby pomóc organizmowi w jej prawidłowym przetwarzaniu. Proces ten wymaga ogromnych pokładów energii, generowanej w mitochondriach, które pełnią funkcję wewnętrznych "elektrowni". Przeprowadzone w Belgii badania wykazują, że kluczowym paliwem dla mitochondriów jest żelazo. Bez tego niezbędnego minerału komórki beta w trzustce obumierają przedwcześnie, co w konsekwencji może przyczynić się do rozwoju cukrzycy.

— Badanie to dostarcza bezpośrednich dowodów na to, że fabryki insuliny w naszym organizmie po prostu przestają działać w przypadku braku żelaza — wyjaśnia prof. Nico De Leu, endokrynolog z UZ Brussel. — Biorąc pod uwagę, że niedobór tego pierwiastka jest najbardziej rozpowszechnionym problemem żywieniowym na świecie, nasze odkrycie podkreśla wagę odpowiedniej równowagi minerałów w zapobieganiu chorobom metabolicznym.

Szczególnie istotne jest to, że dorosłe komórki beta okazały się znacznie mniej wrażliwe na tymczasowe braki, co wskazuje na unikalny "głód żelaza" występujący specyficznie w fazie ich wzrostu.

— Na tym etapie młode komórki beta szeroko otwierają swoje "drzwi" dla żelaza poprzez specjalny receptor. Kiedy zablokowaliśmy jego dopływ, nie były one w stanie osiągnąć dojrzałości i obumierały — wyjaśnia Annelore Van Mulders z grupy badawczej zajmującej się powstawaniem komórek beta na Vrije Universiteit Brussel (VUB).

Wiedza na temat procesów zachodzących w trzustce ma ogromne znaczenie dla codziennej opieki nad pacjentami z cukrzycą. Otwiera też drogę do opracowania nowych metod leczenia.

Endokrynolog dziecięcy, prof. Willem Staels, zauważa, że odkrycie to rzuca zupełnie nowe światło na zagadnienie leczenia cukrzycy. — Od pewnego czasu wiedzieliśmy, że nadmiar żelaza może być szkodliwy dla trzustki, ale do tej pory nie przypuszczaliśmy, że jest ono wręcz niezbędne do jej rozwoju. Nasze badania pokazują, że pierwiastek ten jest konieczny do przekształcenia niedojrzałej komórki w zdrową, funkcjonalną komórkę beta. To kolejny ważny krok w poszukiwaniu sposobów na hodowlę tych komórek w laboratorium jako alternatywnej terapii dla osób z cukrzycą.

Najwięcej żelaza znajdziemy w produktach pochodzenia zwierzęcego, zwłaszcza w czerwonym mięsie, wątróbce i innych podrobach, ponieważ zawierają one dobrze przyswajalne żelazo hemowe. Dobrym źródłem tego pierwiastka są także ryby, jaja oraz rośliny strączkowe, takie jak soczewica, ciecierzyca czy fasola. Sporo żelaza dostarczają również zielone warzywa liściaste (np. szpinak), pestki dyni, orzechy oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.

Źródła:

• medicalxpress.com,
• nature.com,
• press.vub.ac.be.