Masło czy osełka? Różnią się nie tylko smakiem, ale i skutkami dla serca

Zgodnie z unijnymi regulacjami nazwa "masło" jest zarezerwowana wyłącznie dla produktów zawierających 100 proc. tłuszczu mlecznego. Oznacza to, że klasyczne masło powstaje z tłustej śmietanki mlecznej, bez domieszek olejów roślinnych czy innych dodatków.

W zależności od zawartości tłuszczu spotykamy różne rodzaje masła:

• masło ekstra – minimum 82 proc. tłuszczu mlecznego, najwyższa jakość,

• masło stołowe – od 73,5 do 80 proc. tłuszczu,

• masło wyborowe – minimum 80 proc. tłuszczu.

Masło jest źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), a także kwasu masłowego, który wspiera zdrowie jelit. Zawiera też cholesterol, dlatego warto spożywać je z umiarem – zwłaszcza w diecie osób z podwyższonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Zobacz także: Jedni jedli masło, drudzy z niego zrezygnowali. Ciekawe wnioski z badań

Z badań opublikowanych w "European Journal of Clinical Nutrition" wynika, że umiarkowane jedzenie (np. 5 g dziennie) może przynieść korzyści metaboliczne.

Badanie na ok. 2,5 tys. osobach po 30. roku życia, wykazało, że spożycie masła wiązało się z:

• zmniejszeniem ryzyka cukrzycy typu 2 o ok. 31 proc.,

• wzrostem poziomu "dobrego" cholesterolu (HDL),

• obniżeniem lipidów sprzyjających miażdżycy i poprawą tolerancji glukozy oraz insulinooporności.

Słowo "osełka" nie jest określeniem prawnym, a jedynie marketingowym. Tradycyjnie odnosiło się do masła formowanego w charakterystyczny podłużny kształt, ale dziś często używane jest także dla produktów mleczno-roślinnych.

W praktyce może to oznaczać, że pod nazwą "osełka" kryje się:

• prawdziwe masło (najczęściej "masło ekstra" w formie osełki),

• mieszanka tłuszczów mlecznych i roślinnych – z dodatkiem oleju palmowego czy utwardzonych tłuszczów roślinnych (źródło niekorzystnych tłuszczów trans).

To właśnie dlatego w sklepach często można spotkać "osełkę" tańszą od klasycznego masła – bywa, że to produkt o zupełnie innym składzie i wartości odżywczej.

Dietetycy podkreślają, że tłuszcze trans zawarte w produktach z utwardzonymi olejami roślinnymi mają działanie prozapalne i sprzyjają rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych. Mogą podnosić stężenie "złego" cholesterolu LDL i obniżać "dobry" HDL.

Dlatego przy zakupie najlepiej zwrócić uwagę na:

• nazwę produktu ("masło" = 100 proc. tłuszcz mleczny),

• skład (unikaj produktów z olejem palmowym, tłuszczami utwardzonymi),

• zawartość tłuszczu – im bliżej 82 proc., tym lepsza jakość.

Choć masło i osełka bywają mylone, tylko masło daje gwarancję, że mamy do czynienia ze 100 proc. tłuszczem mlecznym. Osełka natomiast może być zarówno masłem, jak i mieszanką tłuszczów – dlatego warto czytać etykiety i wybierać świadomie.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. European Journal of Clinical Nutrition