Na wątrobę i trawienie. Bułgarzy kochają tę przyprawę
To nie tylko aromatyczny dodatek do dań, ale także naturalne wsparcie dla układu pokarmowego i wątroby. Czubryca to źródło wielu cennych składników odżywczych. Przyprawa nie jest jednak tak popularna w Polsce, jak na Bałkanach - niesłusznie.
Przyprawa z Bułgarii
Czubryca, nazywana też czubricą, to przyprawa szczególnie popularna w Bułgarii. Jej podstawą jest cząber górski, czyli aromatyczna roślina z rodziny jasnotowatych. To właśnie on odpowiada za charakterystyczny, lekko pieprzny, korzenny smak oraz wyrazisty zapach.
Pod nazwą czubryca można więc kupić zarówno sam suszony cząber górski, jak i gotowe mieszanki przypraw z dodatkiem soli, papryki, czosnku czy innych ziół. Właśnie dlatego skład produktu może się różnić w zależności od producenta. W Polsce przyprawa ta bywa mylona z cząbrem ogrodowym, ale cząber górski ma zwykle mocniejszy aromat i bardziej intensywny smak.
Roślina ta pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Ma drobne, skórzaste listki i zawiera olejki eteryczne, a także garbniki, flawonoidy, karotenoidy oraz witaminę C i prowitaminę A.
Zobacz także: "Zioło długowieczności". Naukowcy zbadali jego działanie
Czubryca zielona, czerwona i żółta – czym się różnią?
Na sklepowych półkach najczęściej spotyka się trzy rodzaje tej przyprawy: zieloną, czerwoną i żółtą. Każda z nich ma nieco inny skład i zastosowanie.
Czubryca czerwona
To bardziej wyrazista, pikantniejsza wersja. Zwykle zawiera cząber górski, czosnek, pieprz, chili, paprykę, cebulę i inne przyprawy. Pasuje przede wszystkim do mięs, gulaszów, leczo czy sosów.
Czubryca zielona
Jest delikatniejsza i bardziej ziołowa. W jej składzie często znajdują się cząber górski, zielona papryka, czosnek i lubczyk. Sprawdza się w sałatkach, zupach, twarogu czy jajkach.
Czubryca żółta
Zawiera m.in. kurkumę i curry, dzięki czemu ma charakterystyczny kolor i aromat. Dobrze komponuje się z warzywami, drobiem, zupami i daniami jarskimi.
Zobacz także: Rutyna a kruche naczynia krwionośne. Ten związek roślinny od lat budzi zainteresowanie
Jakie właściwości przypisuje się czubrycy?
Czubryca od dawna jest obecna nie tylko w kuchni, ale i w medycynie naturalnej. Najczęściej mówi się o jej korzystnym wpływie na układ pokarmowy. Może wspierać trawienie, pobudzać wydzielanie soku żołądkowego i pomagać po cięższych posiłkach. Z tego powodu chętnie dodaje się ją do potraw tłustych, mięsnych i dań z roślin strączkowych.
Przyprawie tej przypisuje się także działanie przeciwzapalne, antyseptyczne i wiatropędne. Tradycyjnie stosowano ją przy niestrawności, wzdęciach czy nudnościach.
Wsparcie dla wątroby
Warto zwrócić uwagę również na potencjalny wpływ czubrycy na wątrobę. Zawarte w cząbrze górskim związki bioaktywne mogą działać żółciopędnie, czyli wspierać wydzielanie żółci. To ważne dla prawidłowego trawienia tłuszczów oraz ogólnej pracy układu pokarmowego.
Czubrycy przypisuje się także działanie ochronne na komórki wątroby, co może mieć znaczenie w kontekście codziennej diety, zwłaszcza u osób spożywających cięższe posiłki. Dzięki temu przyprawa ta bywa polecana jako naturalne wsparcie dla funkcji detoksykacyjnych organizmu.
Nie tylko do jedzenia
Czubryca bywa wykorzystywana również poza kuchnią. Napary z ziela lub sok ze świeżych liści tradycyjnie stosowano na skórę, np. po ukąszeniach owadów. Roślina pojawia się też w kosmetyce, zwłaszcza w preparatach do cery tłustej.
Co na to naukowcy?
Badania naukowe sugerują również, że cząber górski może mieć cenne właściwości prozdrowotne. Roślina ta zawiera związki bioaktywne, takie jak karwakrol, tymol, kwas rozmarynowy i inne polifenole, którym przypisuje się działanie przeciwutleniające oraz przeciwbakteryjne. W badaniu opublikowanym w 2024 r. na łamach "Folia Medica" wykazano, że suchy ekstrakt z Satureja montana miał wyraźną aktywność antyoksydacyjną w warunkach laboratoryjnych. Autorzy zaznaczyli jednak, że jego wpływ na stan zapalny w całym organizmie nadal wymaga dalszych analiz.
Naukowcy zwracają też uwagę na możliwy korzystny wpływ cząbru górskiego na wątrobę. W publikacji z 2022 r., opublikowanej w "European Review for Medical and Pharmacological Sciences", opisano, że ekstrakt z Satureja montana w badaniach na zwierzętach wykazywał działanie hepatoprotekcyjne, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Zaobserwowano m.in. obniżenie peroksydacji lipidów oraz zmniejszenie liczby komórek zapalnych w tkance wątrobowej. Wyniki te sugerują, że cząber górski może wspierać ochronę komórek wątroby, choć na obecnym etapie nie stanowi to jeszcze potwierdzenia działania leczniczego u ludzi.
Na tym nie koniec. W pracy opublikowanej w 2019 r. w czasopiśmie "Microbial Pathogenesis" wykazano, że olejek eteryczny z cząbru górskiego działał przeciwbakteryjnie i ograniczał tworzenie biofilmu bakteryjnego. To właśnie dlatego roślina ta bywa wymieniana wśród ziół o potencjale przeciwdrobnoustrojowym. Trzeba jednak podkreślić, że większość dotychczasowych danych pochodzi z badań laboratoryjnych i przedklinicznych, dlatego potrzebne są dalsze analizy, które pozwolą ocenić jej rzeczywisty wpływ na zdrowie człowieka.
Dla kogo czubryca?
Jeśli ktoś lubi wyraziste, ziołowo-korzenne smaki, czubryca może być ciekawym dodatkiem do codziennej kuchni. To przyprawa uniwersalna, która dobrze sprawdza się w wielu daniach, a przy tym może wspierać trawienie i pracę wątroby.
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródło: WP abcZdrowie
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
