Niesteroidowe leki przeciwzapalne – kiedy ich stosowanie jest ryzykowne?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to leki najczęściej stosowane w terapii bólu różnego pochodzenia. Są łatwo dostępne, jednak ich częste stosowanie obarczone jest dużym ryzykiem.

NLPZ należą do grupy nieopioidowych leków analgetycznych. Wykazują działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i przeciwagregacyjne, stąd stosuje się je w leczeniu wielu dolegliwości, by wymienić choćby migrenę, choroby narządu ruchu o charakterze reumatycznym i reumatoidalnym, dnę moczanową.

NLPZ bywają również stosowane w profilaktyce zakrzepów i zatorów (aspiryna).

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

Ze względu na selektywność działania należy przyjąć następujący podział NLPZ:

  • aspiryna,
  • preparaty nieselektywne (ibuprofen, indometacyna, ketoprofen, naproksen),
  • preparaty selektywne (nimesulid, meloksykam, nabumeton, diclofenac).

Każdy z tych preparatów działa na inny rodzaj bólu i wskazany jest do leczenia określonych dolegliwości. Swobodny dostęp do tych medykamentów sprawia jednak, że leki te wybierane są w sposób przypadkowy.

Leki przeciwbólowe często wybieramy przypadkowo
Leki przeciwbólowe często wybieramy przypadkowo (123RF)

1. NLPZ – zagrożenia

Gdy dokucza nam ból, sięgamy po lek przeciwbólowy dostępny bez recepty. A tych jest całe mnóstwo. Kupić je można w aptece, ale i w sklepie spożywczym, na stacji benzynowej oraz w kiosku.

I wydaje się nam, że połkniecie tabletki jest rozwiązaniem nie tylko skutecznym, ale też w pełni bezpiecznym. Niestety, istnieje szereg przeciwwskazań do stosowania konkretnych NLPZ. Chory jednak o tym nie wie, bo tylko co dziesiąty pacjent czyta dołączoną do leku ulotkę. Jakie niesie to z sobą zagrożenia?

Jak się okazuje, bardzo poważne. Każdego roku na szpitalne oddziały trafiają setki pacjentów, u których zgłaszane dolegliwości spowodowało przedawkowanie leków przeciwbólowych.

2. Jak NLPZ działają na serce?

W prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego od wielu lat z powodzeniem stosuje się kwas acetylosalicylowy. Z kolei inne leki z grupy NLPZ nie powinny być stosowane u osób obarczonych ryzykiem wystąpienia choroby niedokrwiennej serca.

Wykazują one bowiem działanie hamujące syntezę prostacykliny (hormonu, który działa rozkurczowo na naczynia krwionośne i obniża ciśnieie krwi) i prostanoidów o działaniu wazodilatacyjnym.

Należy zaznaczyć, że to właśnie zaostrzenie symptomów niewydolności serca jest najczęściej pojawiającym się objawem niepożądanym po zastosowaniu NLPZ (22 przypadki na 100 000).

10 sposobów na złagodzenie chronicznego bólu
10 sposobów na złagodzenie chronicznego bólu [10 zdjęć]

Z powodu bólu nie uprawiasz sportu i koło się zamyka, ale bez ćwiczeń zanika jędrność mięśni i siła,...

zobacz galerię

Specjaliści operują ponadto pojęciem „hipertensyjnego efektu NLPZ", co w szczególności dotyczy pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Zaobserwowano u nich wzrost ciśnienia tętniczego (o 3,5-6 mmHg) po zastosowaniu klasycznych leków przeciwbólowych, co zdecydowanie zwiększa ryzyko wystąpienia udaru mózgu lub zawału mięśnia sercowego.

Należy przy tym zaznaczyć, że NLPZ wchodzą również w interakcję z lekami stosowanymi w leczeniu chorób układu krążenia, np. zmniejszają skuteczność β-adrenolityków.

3. NLPZ a nerki

Z dużą rozwagą do stosowania leków przeciwbólowych z grupy NLPZ podchodzić muszą pacjenci z chorobami nerek.

Niektóre z nich bowiem zmniejszają perfuzje nerkową, co rodzi ryzyko wystąpienia ostrej niewydolności nerek. Powodują one również zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, co z kolei może doprowadzić do wystąpienia obrzęków w wyniku retencji wody i sodu.

Największe zagrożenie dla nerek stanowią: ketoprofen, indometacyna, acemetacyna, kwas acetylosalicylowy i piroksykam.

4. Wpływ NLPZ na układ pokarmowy

Wielu badaczy zajmowało się negatywnym wpływem NLPZ na układ pokarmowy. Dowiedziono, że stosowanie tej grupy leków (zwłaszcza ketoprofenu, indometacyny, acemetacyny, kwasu acetylosalicylowego i piroksykamu) u pacjentów z chorobą wrzodową może doprowadzić do krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. To bardzo niebezpieczne powikłanie, które obarczone jest wysoką śmiertelnością.

Trzeba mieć na uwadze, że NLPZ to słabe kwasy, które w sposób bezpośredni oddziałują na błonę śluzową żołądka. Mogą prowadzić do powstania nadżerek i owrzodzeń w błonie śluzowej żołądka i dwunastnicy.

Leki z grupy NLPZ mogą ponadto odpowiadać za wystąpienie nudności i biegunek.

By nieco zobrazować skalę omawianego problemu, warto w tym miejscu posłużyć się statystyką. W Stanach Zjednoczonych każdego roku 100 tysięcy chorych jest hospitalizowanych z powodu powikłań gastroenterologicznych wynikających ze stosowania NLPZ, z czego 20 tysięcy pacjentów umiera.

Dr n. med. Jarosław Woroń, autor pracy „Racjonalne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych w terapii bólu” wskazuje, że ryzyko wystąpienia powikłań ze strony przewodu pokarmowego u osób stosujących NLPZ jest zbliżone do prawdopodobieństwa rozwoju raka płuc u palaczy.

NLPZ mogą ponadto wywołać napad astmy oskrzelowej, zaś u osób starszych często zgłaszanymi objawami niepożądanym po zażyciu tabletki z omawianej grupy leków były zawroty głowy, zmiany nastroju i zdolności percepcji.

Ryzyko niesie za sobą również stosowanie NLPZ w ciąży i w okresie karmienia piersią. W I trymestrze ciąży leki te zwiększają ryzyko poronienia, w III zaś – mogą hamować akcję porodową, wydłużać czas jej trwania i zwiększać ilość utraconej krwi.

 

By lek był skuteczny, musi być odpowiednio dobrany, ale też stosowany w odpowiedni sposób. Jeśli po leki przeciwbólowe sięgamy często, wówczas ich stosowanie bezwzględnie należy omówić z lekarzem.

Może się bowiem okazać, że zamiast leczyć, szkodzą, co w konsekwencji może doprowadzić do wystąpienia groźnych dla zdrowia i życia powikłań.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.