Nowy trop w walce z rakiem jelita grubego. Wirus ukrywa się w bakteriach

Rak jelita grubego należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie. Od dawna wiadomo, że jego rozwój jest związany z tzw. dysbiozą, czyli zaburzeniem równowagi mikroorganizmów zasiedlających jelita. Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Południowej Danii oraz Szpitala Uniwersyteckiego w Odense wskazuje jednak, że obraz ten może być znacznie bardziej złożony.

Badacze zwrócili uwagę na bakterię Bacteroides fragilis. Jest ona naturalnym składnikiem mikrobioty jelitowej zdrowych osób, jednak od lat pojawia się również w badaniach dotyczących raka jelita grubego. Naukowcy próbowali odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ten sam gatunek bakterii może być zarówno nieszkodliwym mieszkańcem jelit, jak i potencjalnym uczestnikiem procesów nowotworowych.

Odpowiedź może kryć się w materiale genetycznym bakterii, a dokładniej w wirusach, które ją zakażają.

Zespół kierowany przez biologa molekularnego Flemminga Damgaarda odkrył nieznanego wcześniej wirusa, który wydaje się być ściśle związany z bakteriami występującymi u pacjentów z rakiem jelita grubego.

– Odkryliśmy wirusa, który nie był wcześniej opisywany i który wydaje się być ściśle związany z bakteriami znajdowanymi u pacjentów z rakiem jelita grubego – powiedział Flemming Damgaard.

Pierwsze sygnały wskazujące na taki związek pojawiły się podczas analizy duńskich rejestrów medycznych obejmujących około dwa miliony osób. Badacze zauważyli, że niewielka część pacjentów leczonych z powodu zakażenia krwi wywołanego przez Bacteroides fragilis była po ponad sześciu miesiącach diagnozowana z rakiem jelita grubego.

Następnie naukowcy porównali próbki bakterii pobrane od chorych na raka jelita grubego oraz od osób zdrowych. Wykorzystali do tego zaawansowaną analizę genetyczną obejmującą całe pangenomy bakterii. Wyniki pokazały, że szczepy Bacteroides fragilis pochodzące od pacjentów onkologicznych znacznie częściej zawierały wirusy.

Szczególną uwagę zwróciły tzw. profagi z grupy Caudoviricetes. Są to bakteriofagi, czyli wirusy zakażające bakterie. Potrafią one wbudowywać swój materiał genetyczny do genomu gospodarza i pozostawać przez długi czas w stanie uśpienia. Badanie wykazało, że u pacjentów z rakiem jelita grubego bakterie Bacteroides fragilis były około dwa razy częściej nosicielami takich wirusów niż u osób zdrowych.

Aby upewnić się, że wyniki nie są przypadkowe, naukowcy przeprowadzili dodatkową analizę na niezależnej grupie 877 osób, od których pobrano próbki kału. W skład tej grupy wchodzili zarówno pacjenci z rakiem jelita grubego, jak i osoby bez nowotworu.

– Ważne było dla nas sprawdzenie, czy ten związek można potwierdzić w całkowicie niezależnych danych. I udało się – podkreślił Damgaard.

Zdaniem autorów jest to pierwszy przypadek, gdy jednego z głównych bakteryjnych "podejrzanych" o udział w rozwoju raka jelita grubego powiązano z konkretnymi bakteriofagami. Odkrycie podważa dotychczasowe modele dysbiozy, które często traktowały bakterie jako względnie statyczne organizmy, nie uwzględniając wpływu infekujących je wirusów.

Naukowcy zaznaczają jednak, że obecnie nie można jeszcze mówić o związku przyczynowo-skutkowym. Nie wiadomo, czy odkryty wirus aktywnie przyczynia się do rozwoju nowotworu, czy jedynie jest markerem innych zmian zachodzących w jelitach.

Badacze planują kolejne eksperymenty, które mają odpowiedzieć na pytanie, czy wirus wpływa na zachowanie bakterii i w konsekwencji zmienia środowisko jelitowe w sposób sprzyjający rozwojowi nowotworu. Jeśli hipoteza się potwierdzi, może otworzyć drogę do nowych metod diagnostyki i profilaktyki raka jelita grubego.

Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie "Communications Medicine".

Źródło: refractor.io