Trwa ładowanie...

Parkinson (choroba Parkinsona) - definicja, przyczyny, objawy, leczenie

Parkinson (choroba Parkinsona) pooczątkowo objawia się niewinnie. Nasze ruchy stają się trochę wolniejsze i jesteśmy w stanie wykonać mniej rzeczy w ciągu dnia niż do tej pory. Potem pojawiają się problemy z precyzją wykonywanych ruchów i drżeniem rąk. To przeważnie na tym etapie choroby chorzy dowiadują się, że ich zaburzenia związane są z rozwojem choroby Parkinsona. Szacuje się, że na całym świecie cierpi na nią 6,3 mln osób, a w Polsce ok. 60–80 tys.

Zobacz film: "Wczesne objawy Parkinsona"

spis treści

1. Co to jest parkinson?

Parkinson (choroba Parkinsona) jest neurologicznym schorzeniem, którego nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego lekarza Jamesa Parkinsona, który w trakcie swojej praktyki lekarskiej jako pierwszy rozpoznał i opisał charakterystyczne objawy tej choroby. Opublikowaną w 1817 roku pracę uznaje się za wstęp dla badań nad chorobą Parkinsona, które trwają do dziś.

Zobacz także:

Istotą choroby Parkinsona jest obumieranie komórek mózgowych, odpowiadających za produkcję dopaminy. Spadek jej stężenia o 20 proc. od przyjętego minimum zaczyna powodować dokuczliwe dolegliwości.

Co ciekawe, parkinson znacznie częściej dotyka mężczyzn niż kobiety, a średni wiek chorego to 58 lat, jednak zdarza się, że pierwsze jej objawy pojawiają się przed ukończeniem 40. roku życia.

Eksperci szacują, że z roku na rok liczba osób cierpiących na to neurologiczne schorzenie będzie rosnąć z powodu starzenia się społeczeństw na całym świecie.

2. Przyczyny parkinsona

Główną przyczyną choroby Parkinsona jest obumieranie komórek mózgowych zaliczanych do tzw. istoty czarnej. W wyniku spadku stężenia dopaminy, komórki mózgowe odpowiadające za kontrolę ruchów ciała nie mają możliwości się komunikować, w związku z czym dochodzi do upośledzenia funkcji ruchowych organizmu.

W chorobie Parkinsona liczba komórek istoty czarnej systematycznie się zmniejsza, czemu towarzyszy postępujące zmniejszenie stężenia dopaminy w jądrach podkorowych, co z kolei prowadzi do rozwoju choroby. Ze względu na bardzo duże zdolności kompensacyjne mózgu, objawy choroby Parkinsona pojawiają się dopiero, gdy obumrze ok. 80 proc. komórek wytwarzających dopaminę. Pomimo tego, że choroba Parkinsona znana jest od lat, do tej pory nie wiadomo, co jest przyczyną prowadzącą do zwyrodnienia komórek istoty czarnej.

Przypuszcza się, że przyczyną procesu obumierania komórek mózgowych jest kilka czynników. Może być ono spowodowane uwarunkowaniami genetycznymi i odziedziczeniem zmutowanego genu, którego zadaniem jest synteza białka. Do innych przyczyn zalicza się długotrwały kontakt chorego z substancjami toksycznymi czy ciągły stres.

Czasami parkinsonizm może być skutkiem stosowania leków z grupy neuroleptyków. Jest to tzw. parkinsonizm polekowy.

Czynniki ryzyka choroby Parkinsona (prezentacja edukacyjna)
Czynniki ryzyka choroby Parkinsona (prezentacja edukacyjna) [8 zdjęć]

Choroba Parkinsona Choroba Parkinsona jest schorzeniem neurodegeneracyjnym, czyli nieodwracalnym zmianom...

zobacz galerię

3. Objawy parkinsona

Centralny układ nerwowy osób chorych na parkinsonizm jest zaburzony i jego stan pogarsza się z czasem. Choroba Parkinsona zazwyczaj dotyka osób po 60. roku życia. U każdego chorego parkinsonizm objawia się trochę inaczej. Tempo postępu choroby Parkinsona także jest sprawą indywidualną. Objawy choroby Parkinsona dzieli się na dwie grupy: objawy podstawowe i drugorzędne.

3.1. Objawy podstawowe

Do głównych objawów parkinsona, które wcześniej lub później pojawiają się u chorych zaliczamy 4 najważniejsze symptomy:

  • Drżenie rąk

Najbardziej rozpoznawaną dolegliwością jest niekontrolowane drżenie rąk, głowy, a nawet całego ciała. Na początkowym etapie choroby drżenie może obejmować tylko małą część ciała, np. palec czy dłoń. Z czasem obejmuje całą rękę, a później całe ciało. Może to być drżenie rąk w spoczynku, we śnie, ocieranie kciuka o palec wskazujący (tzw. ruch "liczenia pieniędzy" lub "kręcenia pigułek").

  • Sztywność

U większości chorych na parkinsona występuje natomiast sztywność. Może to być sztywność karku i problemy z przekręcaniem głowy, a następnie trudności w zginaniu kończyn oraz chodzeniu. Chory zdaje się nie panować nad swoim ciałem, jego poruszanie jest niezgrabne, mięśnie są cały czas sztywne, a w niektórych przypadkach mogą nawet boleć.

Osoba cierpiąca na parkinsona może mieć też problemy z mimiką, a także wrażenie ciągłego zmęczenia i osłabienia. Twarz, z powodu zaniku mimiki i rzadkiego mrugania, przyjmuje "maskowaty" wygląd (tzw. maskowata twarz), mowa staje się bełkotliwa, niewyraźna, pismo drobne i nieczytelne, mogą pojawić się trudności w połykaniu.

Parkinson to neurologiczne schorzenie, które polega na obumieraniu komórek mózgowych
Parkinson to neurologiczne schorzenie, które polega na obumieraniu komórek mózgowych (iStock)
  • Spowolnienie ruchów

Kolejnym objawem parkinsona jest bradykinezja, czyli następstwo sztywności. Jest to powolność lub całkowity zanik ruchów. Chorego można rozpoznać po zgarbionej postawie i chodzeniu małymi kroczkami. Problem będzie stanowiło wstanie z krzesła i przejście krótkiego odcinka drogi, aż w końcu dojdzie do akinezji, czyli całkowitej niemożliwości do wykonania jakiejkolwiek czynności.

„Chód Parkinsona” to popularna nazwa symptomu występującego u chorych na tę chorobę. Jest to określenie typowej maniery chodzenia polegającej na opuszczonej głowie, opuszczonych ramionach, braku kołysania ramion, powłóczeniu nogami i postawie wychylającej się do przodu i do tyłu w nienaturalny sposób.

Choroba Parkinsona w ogóle utrudnia poruszanie się, w tym chodzenie, a więc trudno jest zacząć iść. Często zdarza się osobie cierpiącej na chorobę parkinsona zatrzymać się w trakcie chodu z powodu zesztywnienia mięśni i odmowy posłuszeństwa ciała.

  • Niestabilność ruchowa

Ostatnim objawem, zaliczanym do grupy najczęściej występujących dolegliwości związanych z rozwojem parkinsona, jest niestabilność ruchowa. W jej wyniku chory nie tylko chodzi zgarbiony, ale przybiera też postawę z opadniętymi ramionami i przechyloną na bok głową.

Brak kontroli nad własnym ciałem powoduje częste kontuzje, stłuczenia i urazy.

Choroba Parkinsona - zdjęcia
Choroba Parkinsona - zdjęcia

Założenie elektrody ma na celu głęboką stymulację mózgu.

zobacz galerię

3.2. Objawy drugorzędne

Do drugorzędnych objawów choroby Parkinsona można zaliczyć

  • częste zatwardzenia spowodowane brakiem kontroli nad jelitami i pęcherzem moczowym
  • problemy z połykaniem pokarmu i śliny. W związku z ich cofaniem się do ust, osoby chore parkinsona kaszlą, duszą się i ślinią.
  • upośledzeniu ulega również postrzeganie świata, co skutkuje niepokojem, depresją
  • zahamowaniu ulegają także zdolności motoryczne, co objawia się mówieniem szeptem, niewyraźnym pismem oraz spowolnioną reakcją na zadane pytanie
  • nadmierne pocenie, jak również wysuszenie skóry na twarzy i głowie.

Choroba rozwija się powoli, prowadząc do coraz większej niesprawności. Chorzy umierają zazwyczaj z powodu powikłań wywołanych unieruchomieniem, takich jak zapalenie płuc czy zator tętnicy płucnej.

4. Leczenie parkinsona

4.1. Leczenie farmakologiczne

Nie istnieje leczenie przyczynowe choroby Parkinsona, które całkowicie zahamowałoby rozwój choroby Parkinsona. Współczesna medycyna dysponuje jednak lekami, które pozwalają opóźnić o kilka lat wystąpienie nasilonych objawów choroby, przedłużają czas przeżycia chorych niemal do czasu przeżycia w populacji ogólnej i znacząco poprawiają jakość życia pacjenta. Należą do nich:

  • lewodopa – lek będący prekursorem dopaminy
  • agoniści dopaminy (np. bromokryptyna, pramipexol) – leki "naśladujące" działanie dopaminy
  • selegilina – lek blokujący monoaminooksydazę typu B – enzym rozkładający dopaminę.

Do tej pory najlepsza w leczeniu farmakologicznym jest lewodopa, którą podaje się choremu, stopniowo zwiększając jej dawkę. Minusem leczenia tą substancją jest fakt, że po kilku latach organizm chorego przestaje na nią reagować, a objawy parkinsona się pogłębiają.

4.2. Elektrostymulacja mózgu

Niektórzy lekarze zalecają też głęboką elektrostymulację mózgu. Polega ona na umieszczeniu w mózgu elektrod i stymulatora, który umiejscawia się pod skórą klatki piersiowej. Jest to metoda w pełni finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jednak przeciwwskazaniami do jej zastosowania są np. skłonności pacjenta do depresji.

4.3. Talamotomia

Chorych na chorobę Parkinsona niereagujących na konwencjonalne leczenie farmakologiczne, szczególnie w razie nasilonego drżenia, możemy obecnie próbować leczyć, stosując jedną z nowych technik chirurgicznych: talamotomię - zabieg, podczas którego chirurg niszczy niewielki obszar struktury mózgu zwanej wzgórzem, osiągając w ten sposób zmniejszenie drżenia u ok. 80-90 proc. chorych; przeszczepianie komórek macierzystych pochodzących z płodów do jąder podstawy w celu odnowy komórek wytwarzających dopaminę – technika eksperymentalna i budząca wiele kontrowersji, aczkolwiek pewna liczba tak leczonych chorych wykazuje znaczną poprawę, a u niektórych z nich poprawa jest tak duża, że mogą grać w tenisa, jeździć na nartach i prowadzić samochód.

Parkinsonizm polekowy leczony jest poprzez podawanie leków z grupy cholinolityków, które zmniejszają ilość acetylocholiny, a dokładniej wyrównują zależność poziomu adrenalina - acetylocholina.

Zobacz także:

W leczeniu objawowym choroby Parkinsona niedoceniane, a często istotne są takie elementy postępowania, jak:

  • dieta – powinna być dobrana indywidualnie, by nie dopuścić do zmiany masy ciała, zawierać odpowiednie proporcje płynów i błonnika; poza tym pacjenci przyjmujący lewodopę powinni przyjmować mniejszą ilość białka
  • odpowiedni tryb życia
  • rehabilitacja ruchowa – zaleca się ćwiczenia zapobiegające rozwojowi zmian zwyrodnieniowych i zespołów bólowych i poprawiające ogólną kondycję ruchową
  • intensywne leczenie współistniejących zaburzeń, takich jak zaparcia czy depresja

Wybór odpowiedniej metody leczenia parkinsona powinien być dopasowany do każdego pacjenta indywidualnie. Ważne jest wzięcie pod uwagę wieku pacjenta, zaawansowania choroby, istniejących zaburzeń czy zawodu.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl.

Następny artykuł: Związki chemiczne oparte na kofeinie szansą na walkę z chorobą Parkinsona

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.