Piękna, ale śmiertelnie trująca. Roślinę można spotkać w przydomowym ogrodzie

Tojad mocny należy do grupy jaskrowatych. Kwiaty mają intensywną fioletowo-granatową barwę, a łodyga może sięgać około 150 cm. Naturalnie występuje w górskich rejonach Europy, w tym w Sudetach i Karpatach, na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, Babiej Góry czy rezerwatu pod Rysianką. Roślinę można spotkać nad potokami, na halach i w ziołoroślach. Tojad znajdują się pod ścisłą ochroną.

Pomimo walorów ozdobnych cały tojad – od korzenia po płatki – jest silnie trujący. Już w starożytności używano rośliny jako broni – zatruwano tojadem strzały i ostrza, a w średniowieczu – także kielichy.

Zobacz także: Trujące rośliny doniczkowe – czy masz je w swoim domu?

Największe niebezpieczeństwo stanowi alkaloid akonityna. To silna neurotoksyna zawarta przede wszystkim w bulwiastych korzeniach i nasionach, ale obecna w całej roślinie. Zaledwie kilka miligramów tej substancji (2–5 mg) wystarczy, by doprowadzić do zgonu. Co istotne, akonityna wnika do organizmu nie tylko przez układ pokarmowy, ale również przez skórę – kontakt dłoni z liśćmi czy łodygą może być równie groźny, zwłaszcza w przypadku uszkodzonego naskórka.

Do zatrucia może dojść wskutek pomyłki – np. wyrwania korzenia tojadu w ogrodzie w przekonaniu, że to seler, lub przez przypadkowe dotknięcie rośliny bez rękawic. W ogrodach uprawnych tojad bywa mylony z chrzanem. Objawy zatrucia pojawiają się szybko: drętwienie ust i języka, zawroty głowy, silne bóle brzucha, wzmożony niepokój, paraliż kończyn i układu oddechowego. W przypadku braku natychmiastowej pomocy może dojść do zatrzymania oddechu i akcji serca.

Jeśli doszło do kontaktu skóry z rośliną, natychmiast umyj miejsce letnią wodą z mydłem i niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem, zwłaszcza gdy pojawi się mrowienie lub pieczenie. W przypadku połknięcia choćby fragmentu rośliny należy natychmiast wezwać pogotowie, nie prowokować wymiotów i nie podawać jedzenia ani picia. Liczy się czas – zatrucie tojadem to stan zagrożenia życia.

Zobacz także: Najbardziej trujące rośliny w Polsce. "Halucynacje, a nawet uszkodzenia mózgu"

Mimo ścisłej ochrony gatunkowej roślina bywa zrywana ze względu na piękny wygląd. Niektórzy zrywają kwiaty do bukietów, inni przesadzają do ogródków przydomowych. Roślina jest też dostępna w sprzedaży, ale warto wiedzieć, że te do kupna są tak samo toksyczne jak dzikie okazy.

Dlatego jeśli zauważymy tojad podczas górskiej wędrówki lub w ogrodzie, lepiej podziwiać go z daleka.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski