Są pijani, mimo że nie piją. Badacze przebadali grupę pacjentów

Zespół autobrowaru (auto-brewery syndrome, ABS) brzmi jak medyczna ciekawostka, ale dla chorych jest realnym dramatem. Po zjedzeniu posiłku nagle pojawiają się zawroty głowy, splątanie, chwiejny chód, senność albo zmiany zachowania - czyli symptomy kojarzone z upojeniem alkoholowym. Efekt bywa tak silny, że w badaniach wychodzi podwyższony poziom alkoholu we krwi.

Problem w tym, że ABS diagnozuje się rzadko, a chorym się nie dowierza. "Wielu pacjentów będzie odwiedzać wiele ośrodków medycznych tylko po to, by zostać zbytym jako osoby pijące po kryjomu i odejść bez diagnozy" - napisali autorzy nowej pracy, która podsumowuje wyniki największego jak dotąd badania z udziałem pacjentów z potwierdzonym ABS.

Naukowcy przyjrzeli się próbkom kału od 22 osób z rozpoznaniem ABS oraz od ich zdrowych partnerów mieszkających w tym samym domu. Taki dobór grupy kontrolnej ma znaczenie: domownicy często jedzą podobnie i funkcjonują w podobnym środowisku, a to właśnie dieta i warunki życia mocno kształtują mikrobiom. W ten sposób łatwiej odróżnić, co może być cechą samej choroby, a co tylko efektem stylu życia.

W badaniu kluczowe okazało się to, co działo się z mikroorganizmami w laboratorium. Gdy mikroby wyizolowane od pacjentów hodowano, potrafiły produkować wyższe ilości etanolu niż mikroby pobrane od zdrowych domowników. Co ważne, różnice nasilały się w okresach "zaostrzeń", czyli wtedy, gdy pacjenci zgłaszali objawy upojenia. Wynik z probówki korelował z poziomem alkoholu we krwi mierzonym w tym samym czasie. To mocny argument, że nie chodzi o przypadkową obserwację, lecz o konkretny mechanizm metaboliczny.

Nowa praca wzmacnia też wnioski z 2019 roku, kiedy podejrzenia padły na bakterie Klebsiella pneumoniae. W obecnym badaniu, obok K. pneumoniae, częściej wykrywano również Escherichia coli - gatunek znany z tego, że w odpowiednich warunkach może wytwarzać etanol. Co więcej, w czasie "fali" ABS E. coli bywała szczególnie nadreprezentowana. W praktyce oznacza to, że u niektórych chorych jelita mogą stawać się swoistym "mini-browarem", w której bakterie fermentują składniki pokarmowe do alkoholu.

Konsekwencje wykraczają poza chwilowe "odurzenie". U pacjentów notuje się uszkodzenia wątroby, bo organizm musi regularnie radzić sobie z etanolem, którego nikt świadomie nie dostarcza. Do tego dochodzi wymiar społeczny: problemy w relacjach, w pracy, a nawet ryzyko konfliktów prawnych, gdy objawy są błędnie interpretowane jako zwykłe upicie się.

Czy jest na to sposób? Ponieważ nie ma jeszcze jednej, powszechnie przyjętej terapii, badacze wskazują kilka możliwych kierunków. Jednym z nich jest przywrócenie równowagi mikrobiomu - tak, aby dominowały drobnoustroje, które szybko metabolizują etanol lub hamują rozrost szczepów "etanolowych". W praktyce w grę wchodzą zmiany diety, probiotyki, a w wybranych przypadkach przeszczep mikrobioty jelitowej.

W badaniu opisano pacjenta, którego stan wyraźnie się poprawił po dwóch przeszczepach kału od zdrowego dawcy. Remisja utrzymała się ponad 16 miesięcy po drugiej procedurze, a rodzina oceniła, że jego normalne zachowanie "w zasadzie wróciło". To pojedynczy przypadek, ale daje sygnał, że "reset" mikrobiomu może być realną ścieżką leczenia, przynajmniej u części chorych.

Autorzy zwracają przy tym uwagę, że pacjenci z ABS mieli "ekstremalne" zaburzenia składu mikrobiomu. To prowadzi do szerszego pytania o znaczenie zjawiska w populacji ogólnej. Wcześniejsze prace sugerowały, że niska produkcja etanolu w jelitach może występować także w innych stanach, m.in. w cukrzycy, a mikroby produkujące etanol łączono z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby.

"To rodzi szersze pytanie, jak powszechna jest produkcja etanolu przez mikroby jelitowe w populacji ogólnej i jak rozległe mogą być jej patologiczne konsekwencje" - piszą badacze.

Na razie ABS pozostaje rzadką diagnozą, ale nowy obraz choroby jest coraz wyraźniejszy: jeśli pacjent "upija się" bez alkoholu, winne mogą być nie drożdże, lecz konkretne bakterie i ich szlaki metaboliczne. A to otwiera drzwi do bardziej sensownego leczenia i - co dla chorych bywa najważniejsze - do wiarygodnego wytłumaczenia, że problem nie jest "udawaniem".

"Ponadto nasze badanie podkreśla znaczenie mikrobiomu jelitowego i metabolitów drobnoustrojów dla zdrowia człowieka" - podsumowują autorzy.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: sciencealert.com