Serce kocha tę herbatę. Obniża nie tylko ciśnienie, ale i cholesterol
Intensywnie czerwony, lekko kwaskowaty napar z hibiskusa jest w polskich domach coraz bardziej popularny, ale niewiele osób zna jego właściwości zdrowotne. Ta herbata ma pozytywny wpływ na ciśnienie krwi oraz pracę serca. Sprawdź, co naprawdę dzieje się w organizmie po regularnym piciu hibiskusa.
Czym właściwie jest hibiskus?
Hibiskus to roślina z łacińską nazwą Hibiscus sabdariffa, nazywana też hibiskusem sudańskim lub różą sudańską. Pochodzi z tropikalnych rejonów Afryki, choć obecnie uprawia się go także w Meksyku, na Karaibach oraz w Azji. Do parzenia używa się suszonych kielichów kwiatowych - osłonek, które zostają po opadnięciu płatków.
Filiżanka czystego naparu ma praktycznie zerową kaloryczność (około 0-2 kcal), ponieważ kielichy oddają do wody głównie związki rozpuszczalne, a nie makroskładniki. W składzie znajdują się witamina C, antocyjany odpowiadające za intensywny kolor oraz kwasy organiczne, w tym kwas jabłkowy i hibiskusowy, które wprowadzają kwaskowaty smak.
Napój idealny na upały. Herbata z hibiskusa
Jak hibiskus działa na ciśnienie?
Najlepiej udokumentowane działanie hibiskusa dotyczy obniżania ciśnienia krwi. Mechanizm opiera się na dwóch procesach. Po pierwsze, antocyjany oraz polifenole zawarte w naparze hamują aktywność enzymu konwertującego angiotensynę, substancję odpowiedzialną za zwężanie naczyń krwionośnych i podnoszenie ciśnienia.
Po drugie, napar ma łagodne działanie moczopędne, więc obniża objętość krwi krążącej w naczyniach. Badania kliniczne wskazują, że picie 2-3 filiżanek dziennie przez 4-6 tygodni obniża ciśnienie skurczowe średnio o 5-7 mmHg, a rozkurczowe o 2-3 mmHg. Najsilniejszy wynik widać u osób z lekko podwyższonym ciśnieniem, czyli w fazie tzw. nadciśnienia I stopnia. Skala spadku jest porównywalna do umiarkowanej aktywności fizycznej lub ograniczenia soli w diecie.
Co dzieje się w sercu i naczyniach krwionośnych?
Poza ciśnieniem hibiskus pozytywnie wpływa też na stan naczyń krwionośnych i pracę mięśnia sercowego. Polifenole z naparu poprawiają jakość śródbłonka, czyli cienkiej warstwy komórek wyściełających tętnice oraz żyły od wewnętrznej strony. Zdrowy śródbłonek produkuje więcej tlenku azotu, a ten związek odpowiada za rozluźnianie ścian naczyń i zachowanie ich elastyczności.
Kiedy naczynia lepiej się rozszerzają, krew płynie swobodniej, a serce nie jest zmuszone do pompowania jej z dużym oporem. Przekłada się to na mniejsze obciążenie lewej komory serca, czyli części odpowiadającej za tłoczenie krwi do całego ciała. Antocyjany wykazują też działanie antyoksydacyjne wobec lipidów, więc potencjalnie są w stanie spowalniać proces tworzenia blaszek miażdżycowych w tętnicach.
Cholesterol oraz profil lipidowy
Regularne picie naparu z hibiskusa obniża stężenie cholesterolu LDL,frakcji, która odkłada się w ścianach tętnic, a także normuje poziom trójglicerydów - tłuszczowej formy zapasu energii. Według badań, pijąc napar regularnie przez 4-8 tygodni, LDL obniża się średnio o 5-10 procent, a trójglicerydy o około 8-15 procent. Niektóre badania wskazują również niewielki wzrost cholesterolu HDL.
Mechanizm tłumaczy się obecnością polifenoli oraz kwasu hibiskusowego, związków, które hamują enzymy odpowiedzialne za syntezę cholesterolu w wątrobie i ograniczają wchłanianie tłuszczów w jelicie. Sam napar nie zastąpi leków obniżających cholesterol, ale jest świetnym uzupełnieniem zbilansowanej diety.
Antocyjany i działanie przeciwzapalne
Antocyjany to barwniki, które mają silne działanie antyoksydacyjne. W hibiskusie występują delfinidyna oraz cyjanidyna, czyli dwie najbardziej aktywne biologicznie odmiany tych związków. Filiżanka mocnego naparu zawiera średnio od 30 do 80 mg antocyjanów. Taka ilość plasuje hibiskus wśród roślin z najwyższą zawartością tych substancji. Działają one jak naturalne pułapki na wolne rodniki, czyli niestabilne cząsteczki uszkadzające błony komórkowe oraz białka wewnątrz organizmu. To właśnie przez nie np. szybciej się starzejemy.
Systematyczne picie naparu obniża też stężenie markerów stanu zapalnego, takich jak białko C-reaktywne oraz interleukina 6. Przewlekłe zapalenie z niskim nasileniem uznaje się za jeden z głównych czynników ryzyka chorób serca, cukrzycy typu 2 oraz chorób neurodegeneracyjnych.
Komu się go odradza i kto musi uważać?
Hibiskus niestety nie jest napojem dla każdego.
- Osoby z niskim ciśnieniem tętniczym powinny ograniczyć spożycie, ponieważ napar dodatkowo je obniża i może wywołać zawroty głowy lub osłabienie.
- Kobiety w ciąży nie powinny pić go wcale, ponieważ niektóre badania sugerują wpływ na poziom estrogenów oraz ryzyko skurczów macicy.
- Ostrożność wymagana jest u osób przyjmujących leki na nadciśnienie, leki moczopędne, leki przeciwcukrzycowe oraz leki pierwotniakobójcze, takie jak chlorochina. Napar z hibiskusa może nasilać ich działanie (co grozi zbyt dużym spadkiem parametrów życiowych) lub osłabiać ich wchłanianie.
Hibiskus zmienia szybkość wchłaniania paracetamolu, dlatego najlepiej zachować odstęp przynajmniej 3-4 godzin między naparem a tabletką. Małym dzieciom nie powinno się podawać go regularnie. Warto też pamiętać, że nadmierne spożycie, czyli ponad 4-5 filiżanek dziennie, grozi bólami brzucha lub biegunką.
Jak go parzyć i pić, aby uzyskać najwięcej?
Aby napar zachował jak najwięcej cennych związków, woda nie powinna być zbyt gorąca. Optymalna temperatura to 90-95 st. C - wrzątek niszczy część antocyjanów oraz witaminy C. Po zagotowaniu czajnika wystarczy go otworzyć i odczekać kilka minut. Na filiżankę o pojemności 250 ml stosuje się 1-2 łyżeczki suszonych kielichów, czyli około 2-3 g suszu. Czas zaparzania wynosi 5-10 minut zależnie od preferowanej intensywności smaku.
Lepiej wybierać luźne, całe kielichy niż drobno mielone torebki, ponieważ te pierwsze zachowują więcej olejków eterycznych oraz aromatu. Hibiskus warto pić między posiłkami, najlepiej godzinę przed lub dwie po jedzeniu, ponieważ kwasy organiczne ograniczają wchłanianie żelaza z pożywienia. Można też przygotować napar na zimno, czyli zalać susz wodą i odstawić na 6-8 godzin do lodówki. Smak będzie wtedy łagodniejszy, a antocyjany przyjaźniej potraktowane.
Hibiskus to dobrze przebadany element diety, który wspiera ciśnienie i serce, ale nie zastąpi zdrowego stylu życia. Największe korzyści daje regularne picie w połączeniu z dobrą dietą i aktywnością. Osoby przyjmujące leki powinny wcześniej skonsultować to z lekarzem.
Źródła:
- PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7277581/
- PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9086798/
- PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6412462/
- PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39870328/
- Frontiers in Immunology, https://www.frontiersin.org/journals/immunology/articles/10.3389/fimmu.2021.550670/full
- ScienceDirect, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405844026000861
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
