Ta witamina chroni przed nowotworami. Większość Polaków jej nie dostarcza
Chroni materiał genetyczny, wspiera odporność i może zmniejszać ryzyko kilku nowotworów. Mimo tylu właściwości większość Polaków cierpi na niedobór tej jednej, kluczowej dla zdrowia witaminy, którą można dostarczyć organizmowi nawet samą dietą.
Foliany mogą zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów szyjki macicy, trzustki, jelita
W tym artykule:
Cicha tarcza ochronna organizmu
Choć witamina B9 kojarzy się głównie z suplementacją ciążową, jej rola w organizmie jest znacznie szersza. Foliany odpowiadają za stabilność materiału genetycznego, wspierają codzienne procesy naprawcze i pomagają komórkom prawidłowo się dzielić. To jeden z tych składników, bez których układ odpornościowy nie może funkcjonować na pełnych obrotach.
Naukowcy od lat obserwują, że osoby o wysokim poziomie folianów rzadziej zapadają na niektóre nowotwory, m.in. jelita grubego, trzustki, przełyku, a u kobiet - nawet szyjki macicy. Mechanizm jest prosty: foliany pomagają organizmowi wychwytywać nieprawidłowe podziały komórkowe i zatrzymywać je, zanim staną się groźne.
Jak objawia się niedobór witaminy B9?
Deficyt folianów rozwija się powoli i podstępnie, dlatego eksperci coraz częściej mówią o "cichej epidemii". Objawy są mało charakterystyczne i obejmują:
przewlekłe zmęczenie,
osłabioną odporność,
problemy z koncentracją,
obniżoną wydolność fizyczna.
Z czasem mogą dołączać zmiany skórne, zaburzenia nastroju oraz symptomy niedokrwistości wynikającej z nieprawidłowej pracy szpiku kostnego.
U osób starszych przewlekły niedobór bywa łączony z pogorszeniem pamięci i funkcji poznawczych. Najpoważniejszym skutkiem jest jednak zwiększone ryzyko błędów w replikacji DNA, które z czasem mogą sprzyjać transformacji komórek i powstawaniu nowotworów.
Dostępne analizy populacyjne wskazują, że odpowiednia podaż folianów może zmniejszać ryzyko niektórych nowotworów o kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt procent. Przykładowo:
rak jelita grubego – o ok. 14 proc.,
rak trzustki – o ok. 18 proc.,
rak przełyku – o ponad 40 proc.,
rak szyjki macicy – nawet o połowę.
Należy jednak pamiętać, że chodzi o profilaktykę, a nie leczenie. W przypadku zdiagnozowanej choroby nowotworowej nie powinno się stosować suplementów z wysokimi dawkami witaminy B9 bez nadzoru lekarza.
Dlaczego Polacy mają tak duży niedobór witaminy B9?
Winna jest głównie dieta. Jemy za mało świeżych, zielonych warzyw, a za dużo żywności przetworzonej. Co gorsza, foliany są niezwykle wrażliwe na temperaturę - podczas gotowania ich ilość w warzywach może zmniejszyć się nawet o 60 proc. Stres, używki i szybkie tempo życia również zwiększają zapotrzebowanie organizmu.
Najbogatszymi źródłami witaminy B9 są warzywa zielone: szparagi (ok. 220 mcg/100 g), szpinak (ok. 190 mcg), jarmuż (ok. 140 mcg), kapusta włoska (ok. 80 mcg) czy brokuły (ok. 60 mcg). Dużo folianów znajdziemy też w roślinach strączkowych, burakach, pomarańczach, kiwi czy awokado.
Aby maksymalnie ograniczyć straty witaminy, warto jeść warzywa w formie surowej lub gotowane krótko na parze. Dobrym nawykiem jest dodawanie szpinaku do koktajli, przygotowywanie sałatek z jarmużu czy wybieranie brokułów al dente. Dorośli powinni dostarczać ok. 400 mcg folianów dziennie, a kobiety w ciąży - 600 mcg.
Kolorowy, różnorodny talerz to najprostszy sposób, by uzupełnić witaminę B9 i wzmocnić naturalną ochronę organizmu.
oprac. Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła:
Miguel A. Sanjoaquin et al, "Folate intake and colorectal cancer risk: A meta‑analytical approach", International Journal of Cancer 113, 2005;
"Folate Intake and Risk of Pancreatic Cancer: Pooled Analysis of 14 Prospective Cohort Studies", OUP Academic, 2011;
Chittiboyina S. et al, "The role of the folate pathway in pancreatic cancer risk", PLoS ONE, 2018.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
