Tańszy zamiennik Ozempiku? Stary, dobry lek za 10 zł

Odkryta w 1957 r. metformina to lek na cukrzycę typu 2, którego miesięczna terapia kosztuje zaledwie kilkanaście złotych. Stała się ona obiektem zainteresowania badaczy, gdy zauważono, że stymuluje produkcję N-mleczanofenyloalaniny (Lac-Phe) – cząsteczki odpowiedzialnej za powstrzymywanie łaknienia. 

Związek ten powstaje z połączenia mleczanu oraz fenyloalaniny, a jego poziom gwałtownie rośnie w organizmie po wyczerpującym wysiłku fizycznym, takim jak intensywny sprint. Wpływając na metabolizm glukozy i zwiększając produkcję mleczanu, metformina w istocie oszukuje organizm, aktywując dokładnie ten sam szlak metaboliczny co ciężki trening.

Eksperymenty na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie metforminy wywoływało spadek apetytu i redukcję masy ciała. Analiza próbki krwi pacjentów z cukrzycą potwierdziła z kolei wyraźny wzrost stężenia Lac-Phe po 12 tygodniach stosowania leku. Choć spadek wagi po metforminie jest umiarkowany (średnio 2–3 proc. w skali roku, w porównaniu do ponad 15 proc. przy nowoczesnych analogach GLP-1, takich jak semaglutyd), zrozumienie tego szlaku jest przełomowe.

– Być może uda się udoskonalić leki doustne tak, aby wpływały na szlaki regulujące głód i bilans energetyczny, a tym samym pomagały kontrolować masę ciała, poziom cholesterolu oraz ciśnienie krwi. Myślę, że jesteśmy dopiero na początku drogi do opracowania nowej generacji leków wspierających odchudzanie – podkreśla dr Jonathan Long ze Stanford Medicine.

Równie obiecującym i łatwo dostępnym narzędziem w profilaktyce jest stosowanie fitosteroli (steroli roślinnych). Wykazują one budowę chemiczną bliźniaczo podobną do cholesterolu. Po spożyciu konkurują z nim o miejsce w jelitach, skutecznie blokując jego wchłanianie do krwiobiegu i ułatwiając jego wydalanie. Udowodniona klinicznie dawka terapeutyczna wynosi od 2 do 3 gramów na dobę, a jej przekroczenie nie potęguje już efektu obniżania poziomu cholesterolu LDL, czyli tzw. złego cholesterolu. Fitosterole występują naturalnie m.in. w oleju rzepakowym i słonecznikowym, nasionach sezamu, otrębach ryżowych, orzechach oraz roślinach strączkowych.

Cholesterol jest ważnym materiałem budulcowym dla rozwijającego się układu nerwowego i błon komórkowych u dzieci. Z tego powodu u najmłodszych oraz u kobiet w ciąży nie zaleca się rutynowego obniżania jego poziomu – tym bardziej że wysokie dawki fitosteroli mogą dodatkowo ograniczać wchłanianie niektórych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (zwłaszcza witaminy E oraz beta-karotenu).

Źródło: Rynek Zdrowia, ncez.pzh.gov.p