Tarcza dla serca. To więcej niż smaczny dodatek

Niepozorne, niewielkie i często traktowane jedynie jako kulinarny dodatek - kapary skrywają w sobie zaskakujący potencjał prozdrowotny. To niedojrzałe pąki kwiatowe krzewu kaparowego, które od wieków zajmują ważne miejsce w kuchniach świata. Najczęściej kojarzone z kuchnią śródziemnomorską, uprawiane są dziś w wielu regionach: od Maroka po Australię. Ich obecność odnotowano już w starożytnych tekstach, m.in. w sumeryjskim "Eposie o Gilgameszu" sprzed około 2000 lat p.n.e.

Nie należy mylić kaparów z owocami kapara (tzw. caperberries). Choć pochodzą z tej samej rośliny, są większe i często zawierają nasiona. Jeśli pąki nie zostaną zebrane odpowiednio wcześnie, z czasem przekształcają się właśnie w te owoce.

Ich cytrusowo-słony smak sprawia, że potrafią odmienić charakter wielu potraw i przypaść do gustu nawet wymagającym smakoszom. W zależności od sposobu przechowywania mogą różnić się aromatem - często wyczuwalna jest charakterystyczna, lekko słonawa nuta zalewy. Jednak kapary to nie tylko wyrazisty akcent smakowy, ponieważ te drobne dodatki kryją w sobie znacznie więcej, niż mogłoby się wydawać, oferując także cenne właściwości odżywcze i zdrowotne.

Kapary nie tylko wzbogacają smak potraw, ale robią to bez dostarczania znaczących ilości kalorii, tłuszczu czy cukru, dzięki czemu stanowią doskonały wybór dla osób dbających o linię, które nie chcą rezygnować z wyrazistych doznań kulinarnych.

Oprócz walorów smakowych i właściwości dietetycznych, oferują szereg korzyści zdrowotnych. Od dawna bowiem cenione są w medycynie ludowej, a dziś zyskują uznanie również wśród naukowców ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne. 

Mówiąc o wartościach odżywczych kaparów, należy wymienić:

• bogactwo przeciwutleniaczy. Ich zawartość pomaga w redukcji stresu oksydacyjnego i przyczynia się do zmniejszenia ryzyka niektórych nowotworów;
• witaminy A i E;
• mangan:
• niacynę;
• wapń.

Jednocześnie jedna łyżka odsączonych kaparów to zaledwie 2 kalorie i śladowe ilości białka, tłuszczu, węglowodanów, błonnika oraz cukrów.

Kapary coraz częściej pojawiają się w badaniach naukowych jako element diety o potencjale prozdrowotnym. Według przeprowadzonych analiz, niepozorne kapary stanowią jedno z najbogatszych źródeł kwercetyny spośród popularnych produktów roślinnych (np. Food Chemistry, 2011), a ich ekstrakty były przedmiotem badań nad działaniem przeciwzapalnym, metabolicznym i ochronnym dla komórek (m.in. Journal of Ethnopharmacology, 2013, Biomedicine & Pharmacotherapy, 2020).

Do najważniejszych zalet kaparów należą m.in.:

Profilaktyka nowotworowa

W połączeniu z drobiem lub czerwonym mięsem kapary mogą ograniczać powstawanie szkodliwych związków, które wiąże się z uszkodzeniami komórek i zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów. Co istotne, efekt ten obserwuje się nawet przy niewielkich ilościach kaparów. Z tego względu są one szczególnie korzystne dla osób, których dieta obfituje w czerwone mięso lub tłuszcze nasycone.

Zmniejszone ryzyko arytmii serca

Kapary zawierają dużo kwercetyny, czyli naturalnego związku roślinnego, wspierającego prawidłową pracę serca. Badania pokazują, że może ona pomagać regulować rytm serca (Proceedings of the National Academy of Sciences, 2018).

Profilaktyka choroby Alzheimera

Badania epidemiologiczne sugerują, że dieta bogata we flawonole (w tym kwercetynę) wiąże się z niższym ryzykiem chorób neurodegeneracyjnych (American Journal of Clinical Nutrition, 2020). Ich działanie wynika m.in. z właściwości antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych.

Wsparcie dla metabolizmu i poziomu cukru we krwi

Badania kliniczne wykazały, że ekstrakt z kaparów może obniżać poziom glukozy na czczo u osób z cukrzycą typu 2 (Biomedicine & Pharmacotherapy, 2020), co sugeruje jego potencjał w regulacji gospodarki węglowodanowej.

Ochrona wątroby

Coraz więcej analiz naukowych wskazuje, że kapary mogą wspierać naturalne mechanizmy detoksykacyjne organizmu. Badania eksperymentalne pokazują, że zawarte w nich związki chronią komórki wątroby przed stresem oksydacyjnym i działaniem toksyn (Pharmaceutical Biology, 2014).

Działanie antybakteryjne

W badaniach laboratoryjnych ekstrakty z kaparów wykazywały aktywność przeciwko wybranym szczepom bakterii patogennych, co może wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu.

Stosowane zazwyczaj w niewielkich ilościach, kapary potrafią znacząco wpłynąć na smak potraw i urozmaicić codzienną dietę. Ich intensywny, lekko słony charakter sprawia, że świetnie sprawdzają się jako wyrazisty akcent w wielu daniach. Warto jednak pamiętać, że szczególnie w wersji marynowanej, mogą zawierać sporo sodu, dlatego najlepiej sięgać po nie z umiarem.

Przy zakupie dobrze zwrócić uwagę na ich pochodzenie, wielkość oraz sposób przygotowania, ponieważ poszczególne odmiany różnią się smakiem i jakością. Włączone rozsądnie do jadłospisu, kapary mogą być nie tylko ciekawym dodatkiem kulinarnym, ale też elementem wspierającym różnorodną i zbilansowaną dietę.

Źródła:

1. ScienceDirect, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0308814618300104
2. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7343821
3. WebMD, https://www.webmd.com/diet/health-benefits-capers