Zaburzenia erekcji a zdrowie. Cichy objaw zawału i cukrzycy

Mateusz Różański
Eksperci mówią, co kryje się za problemami z erekcjąEksperci mówią, co kryje się za problemami z erekcją
Źródło zdjęć: © Materiały WP • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

Problemy z potencją to nie powód do wstydu, lecz alarm wysyłany przez organizm. Mogą o kilka lat wyprzedzać zawał serca, udar mózgu lub zwiastować cukrzycę. Eksperci wyjaśniają, dlaczego leczenie wymaga kompleksowej diagnostyki.

Tekst powstał w ramach cyklu "Ten jeden objaw", w którym oddajemy głos pacjentom i lekarzom, pokazując, jak jedna z pozoru niewinna dolegliwość może być kluczem do diagnozy.

  • To objaw, nie choroba sama w sobie – zaburzenia erekcji najczęściej sygnalizują inne, poważniejsze problemy ogólnoustrojowe.
  • Wczesne ostrzeżenie dla serca – problemy ze wzwodem mogą o 3–5 lat wyprzedzać zawał serca, udar mózgu lub ostry zespół wieńcowy.
  • Wróg mikrokrążenia – za uszkodzeniem drobnych naczyń w prąciu bardzo często stoi niezdiagnozowana lub źle leczona cukrzyca.
  • Wpływ psychiki i nałogów – przewlekły stres, lęk zadaniowy oraz nałogowe korzystanie z pornografii (PIED) prowadzą do wtórnych blokad seksualnych.
  • Pułapka "leków" z internetu – preparaty z niesprawdzonych źródeł niosą ogromne ryzyko; leczenie powinno być prowadzone pod okiem specjalistów (urologa, kardiologa, diabetologa czy seksuologa).

– Jakiekolwiek pogorszenie w zakresie uzyskania, utrzymania lub samej sztywności członka w trakcie stosunku to zaburzenia erekcji. Powinniśmy je diagnozować i leczyć adekwatnie do przyczyny – wyjaśnia w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Piotr Paweł Świniarski, urolog, androlog i specjalista medycyny seksualnej. – Pamiętajmy, aby kłopotów z potencją nie traktować jako jednostki chorobowej samej w sobie. To przede wszystkim objaw innych problemów zdrowotnych – dodaje.

Lekarz zaleca, by pierwszym krokiem była wizyta u urologa lub urologa-androloga. Specjalista oceni stan anatomiczny narządów płciowych i wykluczy m.in. chorobę Peyroniego, stulejkę czy wrodzone skrzywienia prącia. Z doświadczenia klinicystów wynika jednak, że źródło trudności leży zazwyczaj znacznie głębiej.


WIDEO
70-latek może mieć serce 40-latka? Kardiolog tłumaczy, jak "oszukać" wiek biologiczny

Przez serce do naczyń. Erekcja jako barometr układu krążenia

– Drugim specjalistą, do którego warto się udać, jest kardiolog. Zaburzenia erekcji średnio wyprzedzają o około 3 do 5 lat zawał serca, udar mózgu lub ostry zespół wieńcowy. Może to być zatem pierwszy sygnał świadczący o tym, że z układem krążenia nie wszystko jest w porządku – podkreśla dr Świniarski.

Zależność ta wynika wprost z anatomii i biofizyki. Tętnice doprowadzające krew do ciał jamistych mają znacznie mniejszą średnicę niż tętnice wieńcowe, dlatego blaszka miażdżycowa blokuje je jako pierwsze.

– Układ prącia jest układem hydraulicznym. Składa się z doprowadzenia, odprowadzenia oraz układu małych naczyń. By mogło dojść do erekcji, musi nastąpić odpowiedni napływ krwi, a następnie krew ta musi zostać zatrzymana, za co odpowiada układ zastawkowy i układ odprowadzający krew z ciał jamistych. Dlatego zaburzenia erekcji tak często wyprzedzają o kilka lat dramatyczne incydenty sercowo-naczyniowe – tłumaczy w rozmowie z WP abcZdrowie prof. dr hab. n. med. Aleksander Sieroń, angiolog, kardiolog i hipertensjolog.

Ekspert zwraca uwagę, że wnikliwa diagnostyka powinna obejmować również konsultację angiologiczną.

Cukrzyca niszczy mikrokrążenie

Kolejnym cichym sprawcą problemów ze wzwodem jest cukrzyca, która niszczy śródbłonek i drobne naczynia krwionośne.

– Pomiędzy tętnicami a żyłami znajduje się około 150 tysięcy kilometrów małych naczyń mikrokrążenia. W prąciu tworzą one niezwykle gęstą sieć połączeń. Cukrzyca, dotykająca w Polsce nawet 3 mln osób, bezlitośnie degraduje te naczynia. Zmiany te są trudne, ale wciąż możliwe do opanowania, jeśli pacjent w porę wdroży leczenie i zmodyfikuje styl życia – podkreśla prof. Sieroń.

Z tego względu dr Świniarski rekomenduje wizytę u diabetologa.

– Chodzi o wykluczenie cukrzycy oraz stanów przedcukrzycowych. Statystycznie przez siedem lat choroba ta może rozwijać się w ukryciu i robić spustoszenie w organizmie, zanim zostanie wykryta, a zaburzenia erekcji mogą być jej pierwszym uchwytnym objawem – wyjaśnia.

Rola psychiki, emocji i pornografii

Kompleksowa ścieżka diagnostyczna nie może też pomijać sfery psychicznej i relacyjnej, dlatego istotnym wsparciem bywa psycholog-seksuolog lub psychiatra.

– Na sprawność seksualną wpływa nie tylko ciało: naczynia krwionośne, nerwy czy hormony, ale także umysł: psychika, relacja z partnerką oraz ogólne podejście do aktywności seksualnej – wyjaśnia dr Świniarski. – Specjalista zdrowia psychicznego powinien w pierwszej kolejności wykluczyć obecność depresji, stanów subdepresyjnych lub obniżonego nastroju, które same w sobie negatywnie wpływają na libido i erekcję. Następnie należy wykluczyć pierwotne i wtórne przyczyny psychogenne. Przyczyny pierwotne wiążą się z lękami, stresem czy dawnymi traumami ukrytymi w podświadomości. Te ostatnie to klasyczne błędne koło: po jednym czy dwóch niepowodzeniach mężczyzna zaczyna bać się kolejnej kompromitacji, co blokuje erekcję na poziomie neurohormonalnym – zauważa ekspert.

Psycholożka i seksuolożka kliniczna Joanna Twardo-Kamińska uspokaja, że z tego mechanizmu można wyjść.

– Mężczyźni bardzo często niezwykle mocno koncentrują się na kwestiach związanych z potencją, przypisując im ogromną wagę i traktując każdą chwilową trudność jak życiową porażkę. Tymczasem przejściowe zaburzenia erekcji zdarzają się bardzo wielu mężczyznom. Seksualność jest niezwykle wrażliwa na to, co dzieje się w codziennym życiu – na zmęczenie, przebodźcowanie czy nadmiar stresu – zauważa w rozmowie z WP abcZdrowie psycholożka i seksuolożka kliniczna Joanna Twardo-Kamińska. – Zamiast katastrofizować, warto podejść do siebie z życzliwością. Organizm w ten sposób komunikuje przemęczenie. Nakręcanie lęku jedynie utrwala zaburzenie – podkreśla.

Coraz częstszym wyzwaniem klinicznym staje się również PIED (Porn-Induced Erectile Dysfunction), czyli zaburzenia erekcji indukowane pornografią. Badania z 2021 r. przeprowadzone na grupie mężczyzn w wieku 18–35 lat wykazały, że osoby intensywnie oglądające materiały pornograficzne borykają się z zaburzeniami wzwodu ponaddwukrotnie częściej (34,5 proc.) niż panowie sięgający po nie sporadycznie (12,9 proc.).

– Nadmiar silnych, sztucznych bodźców z pornografii sprawia, że naturalna wrażliwość układu nerwowego ulega stępieniu, a realna bliskość przestaje wywoływać pożądane pobudzenie. Aktorzy mają walory widocznie wyeksponowane, są o wiele bardziej atrakcyjni niż przeciętna osoba, a różnorodność ciał pokazywanych w materiałach erotycznych sprawia, że bodźce te muszą być coraz silniejsze, by wywołać podniecenie. Z nawyku oglądania pornografii można jednak wyjść. Służą do tego konkretne protokoły terapeutyczne, polegające m.in. na ograniczeniu bodźców na początku i stopniowym odbudowywaniu bliskości opartej na realnej relacji – tłumaczy Joanna Twardo-Kamińska.

Styl życia: ruch zamiast używek

Naturalnymi barierami dla prawidłowego ukrwienia są brak aktywności fizycznej, otyłość brzuszna oraz nałogi.

– Brak ruchu jest czynnikiem, który w istotny sposób wpływa na upośledzenie ukrwienia, podobnie jak cukrzyca czy używki. Przekonanie, że spożywanie dużych ilości alkoholu i palenie papierosów pozostają bez wpływu na zdrowie seksualne, jest błędem. Wszystko to negatywnie wpływa na układ wydzielania tlenku azotu, który odpowiada za poszerzenie naczyń krwionośnych, a to jest konieczne, by doszło do erekcji. Dlatego pierwszą rzeczą, jaką powinniśmy zrobić w przypadku problemów ze wzwodem, jest zastąpienie wieczorów przed telewizorem z piwem i papierosem regularną aktywnością fizyczną – doradza prof. Aleksander Sieroń.

Pomocna bywa także fizjoterapia uroginekologiczna i urologiczna, w ramach której pacjent uczy się prawidłowej pracy oraz rozluźniania mięśni dna miednicy.

Gdzie po lek?

Gdy zmiana trybu życia i psychoterapia wymagają farmakologicznego wsparcia, medycyna dysponuje sprawdzonymi inhibitorami fosfodiesterazy typu 5. Eksperci przestrzegają jednak przed traktowaniem ich jak panaceum.

– Standardowe leczenie opiera się na powszechnie znanych lekach (sildenafil, tadalafil), które istotnie wspomagają ukrwienie i utrzymanie sztywności prącia. Niestety rzadko bierze się pod uwagę, że same preparaty działające na szlak tlenku azotu nie załatwiają sprawy. Problem należy rozpatrywać całościowo, konsultując się również pod kątem cukrzycy, miażdżycy czy nadciśnienia – przypomina prof. Sieroń.

Prawdziwym zagrożeniem pozostają jednak nielegalne specyfiki zamawiane z podejrzanych witryn internetowych.

– Przestrzegam przed zamawianiem jakichkolwiek substancji z internetu. Nigdy nie wiemy, co tak naprawdę otrzymujemy, pomimo że opakowanie może łudząco przypominać oryginał. Pamiętajmy, że dwa największe czarne rynki farmaceutyczne obejmują leki na potencję oraz sterydy anaboliczne – podkreśla dr Świniarski.

Ekspert przypomina, że w oficjalnej medycynie pacjent, u którego tabletki nie przynoszą rezultatu, ma do dyspozycji bezpieczne metody zabiegowe: próżniowe aparaty erekcyjne, iniekcje do ciał jamistych z alprostadylem, a w skrajnych przypadkach – operację wszczepienia hydraulicznego implantu prącia.

Czy nocne wzwody wykluczają chorobę?

Wielu mężczyzn usypia swoją czujność faktem, że rano budzą się w pełnej gotowości. Czy poranna erekcja to bezwzględny certyfikat zdrowia?

– Nocne i poranne erekcje są naturalnym mechanizmem samotestowania organizmu, który potwierdza jego prawidłowe funkcjonowanie. Nie stanowią jednak stuprocentowej gwarancji, że wszystko jest w idealnym porządku – zauważa dr Świniarski. – Z jednej strony możemy odnotowywać nocne wzwody poza naszą świadomością, a jednocześnie zmagać się z problemami z erekcją podczas prób podjęcia stosunku seksualnego czy masturbacji. I na odwrót: pojedyncze epizody braku porannego wzwodu nie powinny być powodem do paniki, lecz wskazówką, by przyjrzeć się swojemu stanowi zdrowia i bez lęku skonsultować się z lekarzem.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie