Angiografia

Angiografię wykonuje się, gdy jest potrzeba uzyskania obrazu naczyń krwionośnych. Możliwe jest to dzięki zastosowaniu promieni rentgenowskich i środka cieniującego (kontrastu), który wprowadza się do światła naczyń. Kontrast wypełniający naczynia pochłania promienie rentgenowskie, dzięki czemu uwidacznia się na zdjęciu jako cień układający się zgodnie z biegiem badanych naczyń.

Technika angiografii

Wyróżnia się dwie metody angiografii:

• metodę Dos Santosa – polegającą na bezpośrednim nakłuciu tętnicy i podaniu środka cieniującego, który wypełnia światło naczyń, równocześnie wykonując serie zdjęć RTG (rentgenowskich), na których widać naczynia i ewentualne patologie w ich obrębie (np. zwężenia);
• metodę Seldingera – polegającą na cewnikowaniu tętnicy (udowej, pachowej, ramiennej), tętnice nakłuwa się specjalną igłą, przez którą wprowadza się prowadnik, po usunięciu igły wykorzystuje się prowadnik do wprowadzenia cewnika do naczynia, przez cewnik podawany jest środek cieniujący (cewnik, który również jest widoczny na monitorach podczas wykonywania badania, można dzięki temu wprowadzić do konkretnych naczyń i stale kontrolować jego położenie), obecnie najczęściej stosuje się w medycynie cyfrową angiografię subtrakcyjną – DSA, umożliwia ona, dzięki zastosowaniu komputerów i specjalnych wzmacniaczy rentgenowskich, uzyskanie dokładniejszego obrazu naczyń przy użyciu znacznie mniejszej ilości środków kontrastowych i dawek promieniowania.

Wskazania do wykonania angiografii

Angiografia wskazana jest w diagnostyce takich schorzeń, jak:

• podejrzenie zmian naczyniowych w mózgowiu (malformacja naczyniowa, tętniak naczyń mózgowych);
• podejrzenie guza mózgu, guzy i zwężenia tętnic nerkowych;
• podejrzenie zmian miażdżycowych w naczyniach w obrębie aorty, naczyń miednicy oraz naczyń kończyn dolnych;
• podejrzenie tętniaka aorty i dużych naczyń, guzy wątroby, zmiany miażdżycowe w naczyniach szyjnych i inne.

Angiografia daje możliwość zdiagnozowania w obrębie naczyń:

• utrudnienia przepływu krwi;
• zmian kształtu naczynia i narządów;
• stanu naczyń wieńcowych serca (tzw. koronarografia serca).

Badanie można jednocześnie połączyć z zabiegiem leczniczym, polegającym na podaniu w żądane miejsce w układzie naczyniowym leku (chemioterapeutyku, leku rozpuszczającego skrzeplinę) lub na wykonaniu terapeutycznego zamknięcia naczynia (zapobieganie krwotokom, wywoływanie martwicy tkanki guza nowotworowego).

Badanie wykonywane jest, gdy istnieje:

• podejrzenie zmian naczyniowych w mózgowiu (malformacja naczyniowa, tętniak naczyń mózgowych);
• podejrzenie guza mózgu;
• możliwość uwidocznienia unaczynienia patologicznego;
• możliwość występowania guzów i zwężeń tętnic nerkowych;
• podejrzenie zmian miażdżycowych w naczyniach w obrębie naczyń (aorty, naczyń miednicy oraz naczyń kończyn dolnych);
• podejrzenie tętniaka aorty i dużych naczyń, guza wątroby, zmian miażdżycowych w naczyniach szyjnych i innych przypadkach.

Angiografię zleca się też w postępowaniu interwencyjnym przy:

• poszerzaniu zwężonych naczyń cewnikiem zakończonym specjalnym balonikiem;
• zamykaniu światła (embolizacja) pojedynczych naczyń specjalnymi spiralkami (np. zamykanie naczyń w malformacji naczyniowej);
•  podawaniu w obrębie zmiany patologicznej leków za pomocą cewnika wprowadzonego do naczyń (np. chemioterapeutyków w nowotworach);
• rozpuszczaniu zatorów tętniczych przy podawaniu leków przez wprowadzony do tętnic cewnik, którego końcówka znajduje się w pobliżu zatoru (najczęściej jest to skrzeplina) oraz w innych przypadkach.

Przeciwwskazania i zalecenia po angiografii

Badania nie wykonuje się u pacjentów z:

• wolem nadczynnym tarczycy uczulonych na jodowe środki kontrastowe;
• wysokim ciśnieniem tętniczym krwi;
• skazą krwotoczną.

Niewskazane jest wykonywanie badania u osób z alergią lub uczuleniem na leki.
Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub znieczuleniu ogólnym. U dzieci angiografia przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym.
Angiografia, jako badanie inwazyjne, powinno być poprzedzone przez inne nieinwazyjne badania obrazowe, wykonywane tylko i wyłącznie w przypadku bezpośrednich wskazań lekarskich.
Lekarza powinniśmy poinformować o:

• alergiach;
• aktualnie przyjmowanych lekach;
• wynikach wszystkich poprzedzających badań;
• wysokości ciśnienia tętniczego krwi;
• obecności wola nadczynnego tarczycy;
• skłonności do krwawień (skaza krwotoczna);
• ciąży.

Po badaniu, w miejscu nakłucia naczynia, zakłada się opatrunek uciskowy, który powinien pozostać przez kilka godzin. Pacjent musi pozostać w szpitalu przynajmniej jeszcze przez kilkanaście godzin, nie wstawać z łóżka i nie wykonywać gwałtownych ruchów. Wszystko to ma zapobiec powstawaniu krwiaka w miejscu wprowadzenia cewnika do naczynia. U części chorych występują reakcje uczuleniowe na środek cieniujący (wysypka, rumień, nudności, wymioty, ból głowy). Objawy szybko mijają po podaniu leków.