Badanie hormonów tarczycy

Objawy wielu chorób tarczycy wynikają z nieprawidłowego wydzielania hormonów przez gruczoł. Na ich nadmiar (czyli nadczynność tarczycy) wskazywać będą następujące objawy: nietolerancja ciepła, utrata masy ciała, uczucie szybkiego bicia lub kołatania serca, łamliwość włosów i paznokci, problemy ze snem i koncentracją oraz wiele innych. Diagnostyka w kierunku niedoczynności tarczycy (niedoboru hormonów) jest przeprowadzana, gdy występują inne dolegliwości: pacjentowi stale jest zimno, przybiera na wadze (mimo, że skład jego diety ani aktywność fizyczna nie uległy zmianie). Pojawiają się obrzęki, skóra jest zimna, sucha, wypadają włosy.

Badania przy podejrzeniu choroby tarczycy

Tarczyca, podwzgórze i przysadka są ściśle ze sobą powiązane zależnościami hormonalnymi. Produkcja hormonów tarczycy odbywa się pod wpływem wydzielanego przez przysadkę mózgową, pod kontrolą podwzgórza, hormonu tyreotropiny (TSH). Hormony tarczycy działają hamująco na podwzgórze i przysadkę: im większa ich ilość, tym stężenie TSH niższe. Z kolei mała ilość to sygnał dla podwzgórza i przysadki, aby zwiększyć produkcję TSH.

Zwykle nie ma potrzeby wykonywania od razu pełnej diagnostyki hormonalnej. Najpierw lekarz zleca zwykle oznaczenie TSH. Podwzgórze i przysadka mózgowa są bardzo czułe na zmiany stężeń hormonów tarczycy i nawet na niewielkie ich wahania odpowiadają wzrostem lub spadkiem wydzielania TSH. Kiedy okaże się, że wartość TSH nie mieści się w granicach normy, konieczne jest oznaczenie tzw. wolnych hormonów tarczycy, czyli wolnej trijodotyroniny (fT3), a przede wszystkim wolnej tyroksyny (fT4). Pozwala to na dokładną ocenę zaburzeń czynności tarczycy.

Zakresy wartości prawidłowych mogą się różnić w zależności od laboratorium, w którym wykonywane było badanie. Dlatego zawsze powinny być one interpretowane w oparciu o podane na wydruku wyników normy. W poniższej tabeli przedstawione zostały jedynie orientacyjne wartości oznaczenia hormonów:

Hormon

Zakres normy

TSH

0,4-4,0 mIU/l

fT3

2,25-6 pmol/l (1,5-4 ng/l)

fT4

10-25 pmol/l (8-20 ng/l)

Oprócz wstępnej oceny czynności tarczycy, oznaczenie TSH jest przydatne także w kilku innych sytuacjach: w badaniach przesiewowych w kierunku wrodzonej niedoczynności tarczycy wykonywanych u noworodków w pierwszych dniach życia, w ocenie skuteczności leczenia hormonami tarczycy oraz w ocenie efektów leczenia w nadczynności tarczycy.

Wyniki badań w nadczynności i niedoczynności tarczycy

Typowym odzwierciedleniem nadczynności tarczycy (wynikającej z choroby tarczycy) w badaniach hormonalnych jest stężenie TSH poniżej dolnej granicy normy oraz podwyższenie wartości fT4 lub fT3 i fT4 (bardzo rzadko podwyższone jest samo fT3).

Sytuacja jest odwrotna w przypadku niedoczynności tarczycy, wówczas stężenie TSH przekracza górną granicę normy, a obniżone jest stężenie fT4.

Kiedy stężenie TSH przekracza górną granicę normy, a stężenie hormonów tarczycy utrzymuje się w granicach wartości prawidłowych, mówimy o tzw. subklinicznej niedoczynności tarczycy. Może być to pierwszy sygnał rozwijającej się choroby tarczycy (np. choroby Hashimoto). Analogicznie – obniżone TSH w połączeniu z prawidłowymi stężeniami hormonów tarczycy wskazuje na subkliniczną nadczynność tarczycy. Może być ona wstępem do każdej choroby przebiegającej z nadczynnością tarczycy, często jednak nie udaje się ustalić jej przyczyny.

 

Przypisy
Szczeklik A., (red.), Choroby Wewnętrzne, Wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2005.
Tomaszewski J.J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001.
Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1

Artykuły Badanie hormonów tarczycy

Niedoczynność tarczycy, inaczej hipotyreoza, związana jest z brakiem wydzielania hormonów tarczycy. Przyczyny hipotyreozy są różne. Czasem może być to choroba wrodzona.

Sześciotygodniowe dziecko cierpiące na niedoczynność tarczycy.

Nadczynność tarczycy to zwiększone wydzielanie hormonów tarczycy ponad ilości, których potrzebuje organizm. Nadczynność tarczycy zwana jest często hipertyreozą (ang. hyperthyreosis lub ...

Scyntygram gruczołu tarczowego: A - zdrowa tarczyca, B - tarczyca z chorobą Gravesa-Basedowa, C - tarczyca z chorobą Plummera, D - gruczolak toksyczny, E - zapalenie tarczycy.

Nowotwór złośliwy tarczycy to najczęstszy nowotwór złośliwy gruczołów układu wewnątrzwydzielniczego. Występuje stosunkowo rzadko w porównaniu do innych nowotworów złośliwych. Rak tarczycy stanowi ...

U wielu dorosłych osób diagnozowane są niewielkie guzki zlokalizowane w obszarze gruczołu tarczowego, jednak ryzyko nowotworu złośliwego nie przekracza 5% przypadków.

Osteoporoza jest spowodowana problemami hormonalnymi i zazwyczaj występuje u kobiet. Oprócz tego, że można ja wywołać nieodpowiednią dietą i może być odziedziczona po rodzicach, badania ...

Osteoporoza a tarczyca

Ultrasonografia, czyli popularnie używany skrót USG, to badanie, dzięki któremu można uzyskać obraz narządów i tkanek organizmu ludzkiego. Obecnie jest to najpopularniejsze badanie obrazowe ...

USG jest metodą łatwo dostępną, nieinwazyjną i wiąże się z niewielkimi kosztami.

Choroba Plummera to inaczej wole guzkowe toksyczne. Ta choroba tarczycy charakteryzuje się występowaniem guzków na tarczycy wydzielających dodatkowo hormony tarczycy, prowadząc do jej nadczynności.

Trijodotyronina (T3), obok tyroksyny (T4), jest hormonem produkowanym przez tarczycę. Działanie tego hormonu jest niezbędne do dobrego funkcjonowania organizmu, a szczególnie ważne jest dla ...

Badanie ma na celu pomiar całkowitej ilości T4, czyli hormonu tarczycy. Tarczyca produkuje hormony, zwane trójjodotyroniną (T3) i tyroksyną (T4). Oba hormony pełnią ważną funkcję – regulowanie ...

Niedoczynność tarczycy (hipotyreoza) jest to choroba, w której dochodzi do niewystarczającego wytwarzania hormonów tarczycy lub istnieje całkowity ich brak. Występuje około 5 razy częściej u ...

Tarczyca produkuje tyroksynę nazywaną również trijodotyroniną.

Diagnostyka niepłodności męskiej to proces, który zazwyczaj wymaga wielu różnorodnych i czasochłonnych badań. Jednak coraz częściej udaje się postawić diagnozę, przyczyna niepłodności zostaje ...

Niepłodność męską stwierdza się na przykład w przypadku, gdy w mililitrze spermy znajduje się mniej niż 20 mln plemników. Nie oznacza to jednak całkowitej niepłodności.

Gruczoł tarczycy znajduje się na szyi pod chrząstką popularnie zwaną "jabłkiem Adama". Jest on odpowiedzialny za produkcję hormonów tarczycy, które stymulują metabolizm organizmu. W Stanach ...

Wole tarczycy w medycynie to powiększenie tarczycy wywołane przez różne czynniki. Jest skutkiem nieprawidłowości funkcjonowania tarczycy. Powiększeniu mogą ulec różne części tarczycy. Wole może ...

Kobieta z dużym wolem.

Badanie izotopowe tarczycy pozwala uzyskać jej obraz, z którego lekarz może odczytać choroby tarczycy, tj. odszczepy pozagruczołowe, przerzuty nowotworowe. Badanie to polega na podaniu (doustnie ...

Urządzenie służące do przeprowadzania scyntygrafii.

Zaburzenia pracy tarczycy leczy się głównie farmakologicznie, jednakże zastosowanie odpowiedniej diety wspomaga proces leczenia. Dieta w chorobach tarczycy to tak zwana dieta tarczycowa. Ma ona na ...

Choroba Hashimoto to zapalenie gruczołu tarczowego, które jest jedną z najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy. Ta choroba autoimmunologiczna częściej występuje u kobiet powyżej 50. roku życia.

Choroba Gravesa-Basedowa to choroba autoimmunologiczna przebiegająca z nadczynnością tarczycy. Pojawia się wole tarczycowe, a także charakterystyczna orbitopatia tarczycowa.

Cholesterol całkowity oznacza się podczas badania biochemicznego krwi. Jego nadmiar utożsamiany jest zazwyczaj z nadwagą, spożywaniem tłustych potraw oraz z ryzykiem zawału serca i udaru . Warto ...

Niedoczynność tarczycy jest schorzeniem, które powoduje niekontrolowane przybranie na wadze. Odchudzanie przy niedoczynności tarczycy jest możliwe, ale należy przestrzegać zaleceń żywieniowych.

Bezsenność należy leczyć, ważne jest zatem poznanie jej przyczyn. W celach diagnostycznych lekarz może zlecić szereg mniej lub bardziej skomplikowanych badań, aby móc skierować pacjenta do ...

Diagnozowanie bezsenności

Stężenie cynku w moczu może zmieniać się u różnych osób. Warto go jednak badać, ponieważ zbyt wysoki poziom cynku w moczu może świadczyć o niektórych chorobach, np. wątroby czy jelit.

Badania

Zdrowie

Pytania do eksperta

Interpretacja wyników badania hormonalnego u czterdziestolatki

Mam 47 lat. Cierpię na nieustanne bóle głowy. Szukamy przyczyny bólu. Wykonałam ostatnio badania hormonalne FSH (ICD-9: L65) z wynikiem 27,44; Estradiol (ICD-9: K99) z wynikiem 192,70; (ICD-9: N59) z wynikiem 12,13. Czy te wyniki mogą być przyczyną moich dolegliwości? Mam założoną wkładkę hormonalną od października 2009 na okres 5-ciu lat. (Badanie hormonów tarczycy)
Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Podwyższony poziom ALT i wzdęcia brzucha

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Interpretacja wyników badań tarczycy

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »