Przysadka mózgowa

Przysadka mózgowa to niewielki gruczoł o ogromnej mocy oddziaływania. Jeżeli zostaje zaburzony proces produkcji hormonów przysadki, dochodzi m.in. do gigantyzmu, choroby Cushinga, niedoczynności tarczycy. Które hormony wytwarza przysadka? Jakie są objawy niedoboru lub nadmiaru hormonów w organizmie?

1. Hormony przysadki

Przysadka mózgowa jest niewielkim gruczołem odpowiedzialnym za produkcję i wydzielanie hormonów. Ze względu na funkcję jest związana z podwzgórzem. Przysadka kształtem przypomina kroplę, która znajduje się w czaszce w okolicy siodła tureckiego. Gruczoł ten jest zbudowany z części przedniej, środkowej i tylnej. Każda z nich ma inne zadanie: przednia produkuje hormony, środkowa pełni funkcję przekaźnika, a tylna magazynu.

Część przednia przysadki wydziela 7 hormonów:

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

  • hormon wzrostu – odpowiedzialny za tempo wzrostu dziecka oraz gospodarkę białkową, tłuszczową i węglowodanową,
  • hormon ACTH – kierujący pracą nadnerczy, które produkują substancje odpowiedzialne za odporność organizmu i metabolizm,
  • hormon TSH – pobudzający tarczycę do pracy,
  • prolaktynę – decydujący o laktacji u kobiet w ciąży i w czasie etapu karmienia,
  • hormon FSH – wpływający na płodność,
  • hormon LH – odpowiedzialny za jajeczkowanie u kobiet i produkcję testosteronu u mężczyzn,
  • endorfiny – hormony szczęścia.

Część środkowa przysadki odpowiada za koloryt cery, wydzielając melanotropinę. Natomiast w części tylnej magazynowana jest oksytocyna i wazopresyna, które gruczoł uwalnia do krwiobiegu. Oksytocyna nazywana jest hormonem przywiązania do ludzi i zwierząt, natomiast wazopresyna – wydzielana w mózgu mężczyzny w czasie seksu – wytwarza więź emocjonalną z partnerką. Ponadto powoduje zatrzymanie wody w organizmie.

Jak rozpoznać zaburzenia hormonalne w organizmie?
Jak rozpoznać zaburzenia hormonalne w organizmie?

Cukrzyca czy choroby tarczycy to coraz częściaj diagnozowane w ostatnich latach choroby o podłożu hormonalnym....

zobacz galerię

2. Guz przysadki mózgowej

Guz przysadki mózgowej najczęściej ma postać gruczolaka, czyli łagodnego guza charakteryzującego się powolnym tempem wzrostu. Jeden na 10 guzów mózgu to właśnie guz przysadki. Ze względu na aktywność guzy przysadki mózgowej dzieli się na czynne i nieczynne hormonalnie. Wyróżnia się je również wedle kryterium wielkości (większe i mniejsze niż 1 centymetr).

Przyczyny guza przysadki mózgowej są nieznane (lekarze podejrzewają, że jego rozwój może mieć związek ze zmianami na gruncie genetycznym). Objawy guza przysadki zależą od miejsca, które uciska, i od aktywności hormonalnej. W pierwszym przypadku chory ma problemy ze wzrokiem, skarży się na bóle głowy, cierpi z powodu nudności i wymiotów. Jeżeli guz wpływa na nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu, u osób dorosłych stwierdza się akromegalię, zaś u dzieci gigantyzm. Leczenie guza przysadki mózgowej zależy od wieku pacjenta, wielkości guza i rodzaju aktywności hormonalnej. W większości przypadków konieczne jest chirurgiczne usunięcie nowotworu przysadki mózgowej.

3. Niedoczynność przysadki

Jeśli przysadka mózgowa jest leniwa i produkuje niewystarczającą ilość hormonów, mówi się o niedoczynności gruczołu. Przyczyną zaburzenia funkcji przysadki może być uraz głowy, infekcja ośrodkowego układu nerwowego lub guz przysadki. Objawy niedoczynności przysadki to osłabienie, niskie ciśnienie krwi i zmiany psychiczne. Chore osoby są zagrożone m.in. bezpłodnością (gdy brakuje hormonu FSH) i karłowatością (jeżeli stwierdzi się niedobór hormonu wzrostu). Nieleczona niedoczynność przysadki prowadzi do śmierci. W czasie terapii choremu podaje się hormony w celu zrównoważenia ich poziomu w organizmie. Jeśli za pojawienie się dysfunkcji odpowiada guz, konieczne jest jego chirurgiczne usunięcie.

4. Nadczynność przysadki

Gdy przysadka mózgowa jest bardzo aktywna i produkuje zbyt duże ilości hormonów, stwierdza się nadczynność przysadki mózgowej. Przyczyną nadaktywności gruczołu są guzy hormonalnie czynne. Objawy nadczynności przysadki są uzależnione od tego, który hormon jest wytwarzany w nadmiarze. Skutkiem wzmożonej produkcji hormonu wzrostu jest m.in. gigantyzm u osób w fazie wzrostu kości (dzieci i młodzieży) i akromegalia u dorosłych objawiająca się na przykład powiększeniem rąk i stóp. Gdy przysadka wytwarza zbyt dużą ilość hormonu TSH, występuje nadczynność tarczycy. Pracę przysadki pomaga uregulować endokrynolog.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!