Rodzaje opatrunków

Rodzaje opatrunków mogą być różne, w zależności od typu rany, jej lokalizacji, głębokości, rozmiaru czy charakteru. Różne stosuje się opatrunki przy złamaniach otwartych i złamaniach zamkniętych. Opatrunki mogą być także wykonane z różnych materiałów. Chociaż znanych jest kilka rodzajów opatrunków, to wszystkie posiadają wspólną cechę – są to jałowe opatrunki. Wyróżniamy opatrunki uciskowe, osłaniające, obłożeniowe i procowe.

Podział opatrunków ze względu na technikę zakładania

Wyróżniamy kilka rodzajów opatrunków w zależności od funkcji, jaką mają spełniać, m.in.:

• opatrunek osłaniający,
• opatrunek obłożeniowy,
• opatrunek uciskowy,
• opatrunek procowy.

Opatrunki osłaniające, tak jak ich nazwa wskazuje, stosowane są w celu osłony istniejącej rany przed czynnikami zewnętrznymi i ewentualnie zapobieżenia wyciekaniu krwi czy płynów ustrojowych z rany. Typowe zastosowanie tego typu opatrunku to ochrona przy urazie oka, urazie głowy, otarciach, poparzeniach czy złamaniach otwartych kości. Zakładanie opatrunku polega na przyłożeniu go do chorego miejsca i przymocowaniu za pomocą np. plastra.
Opatrunki obłożeniowe to opatrunki składające się z gazy lub wacika oraz elementu usztywniającego, którego celem jest uniemożliwienie ruchu. Stosowane są one przy złamaniach kończyn, głównie złamaniu kończyny górnej lub złamaniu nogi, a także przy ranach z obecnością obcego ciała w ciele. Elementem stabilizującym może być np. deska, narta czy dwie rolki bandaża ułożone wzdłuż. Zakładanie takiego opatrunku polega na przyłożeniu gazy do rany, podłożeniu stabilizatora i przymocowaniu ich np. za pomocą opaski elastycznej, w taki sposób, aby nie spowodować przesunięcia ciała obcego i pogłębienia rany.

Opatrunek uciskowy wykonywany jest w celu zahamowania krwawienia z żył i tętnic. W celu założenia takiego opatrunku należy na ranę położyć gazę, a do niej przyłożyć element uciskający, np. długopis. Następnie okręcić bandażem w sposób kolisty, tak aby nie przesunąć ucisku i gazy.

Opatrunek procowy stosowany jest przy urazach nosa. Tego typu opatrunek zezwala na wygodne przytrzymanie gazy przy nosie, bez bandażowania całej głowy. Aby wykonać opatrunek procowy, należy przyciąć kawałek bandaża na długość ok. 10 cm dłuższą niż odległość między jednym a drugim uchem. Następnie oba końce przeciąć wzdłuż, po czym zawiązać supły na obu końcach bandaża. Odpowiednio przycięty bandaż zakłada się na oba ucha.

Znany jest również tzw. opatrunek Desaulta. Jest on stosowany do unieruchomienia stawu ramiennego, poprzez przymocowanie kończyny górnej do klatki piersiowej przez obwoje opasek. W dole pachowym umieszczana jest wkładka z waty, a część przedramienna kończyny górnej układana jest w sposób poziomy z przodu.

Inny podział opatrunków

Opatrunki możemy podzielić również ze względu na materiały, z których są one wykonane, np.:

• opatrunki celulozowe,
• opatrunki bawełniane,
• opatrunki poliamidowe.

Przykładowe materiały do opatrywania ran to bandaż, opaska elastyczna, gaza, wata, siatka opatrunkowa, plastry czy spongostan. Każdy z nich musi być jałowy, w szczególności gdy stosowany jest na otwartą ranę.

Możemy wyróżnić także inne przykłady opatrunków, jak opatrunki usztywniające, opatrunki błonkotwórcze i opatrunki reabsorbowane.
Opatrunki usztywniające stosowane są, gdy konieczne jest czasowe unieruchomienie lub osłonięcie fragmentu ciała człowieka. Dzielimy je na:

• opatrunki półsztywne (opaski krochmalne, bandaże z perkalu, bandaże elastyczne i inne),
• opatrunki sztywne (opaski z gipsu chirurgicznego).

Opatrunki sztywne stosowane są przy złamaniach kości, pęknięciach kości, zwichnięciach stawu, np. zwichnięciu stawu łokciowego, skręceniach stawu czy rozległych urazach tkanek miękkich, oparzeniach.

Opatrunki błonkotwórcze to roztwory substancji w lotnym rozpuszczalniku, które po zaaplikowaniu na skórę tworzą przezroczystą błonę półprzepuszczalną. Zaliczamy tutaj np. kolodium elastyczne, kleje chirurgiczne, powłoczki aerozolowe.

Opatrunki reabsorbowane to środki opatrunkowe, które przy styczności z raną tworzą warstwę ochronną. Po wygojeniu rany opatrunek taki sam ulega rozkładowi i wchłonięciu. Głównie zastosowanie mają w ranach operacyjnych. Są to np. celuloza utleniona, gąbki żelatynowe, gąbki żelatynowo-skrobiowe czy błony fibrynowe.

Dostępne są także materiały opatrunkowe, które zawierają środki lecznicze, wchłaniające się przez skórę lub bezpośrednio do krwi po nałożeniu opatrunku. Mogą zawierać np. substancje przeciwbakteryjne, znieczulające miejscowo, przeciwbólowe czy ułatwiające krzepnięcie krwi.