Cienkoigłowa biopsja aspiracyjna guzków tarczycy

Lek. Tomasz Makos
Weryfikacja merytoryczna:

Lek. Tomasz Makos - lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej.

Gruczoł tarczycy znajduje się na szyi pod chrząstką popularnie zwaną "jabłkiem Adama". Jest on odpowiedzialny za produkcję hormonów tarczycy, które stymulują metabolizm organizmu. W Stanach Zjednoczonych 4-7% ludzi ma guzki tarczycy. Pojawiają się one w obrębie gruczołu tarczowego wraz z wiekiem i wykrywa się je często przez przypadek, podczas rutynowych badań. Guzki tarczycy występują częściej u kobiet niż u mężczyzn. U mężczyzn jednak częściej mają one charakter nowotworowy. Większość guzków jest nieszkodliwa, tylko 10% z nich to zmiany nowotworowe. 

Przyczyny złośliwego nowotworu tarczycy i rozpoznanie choroby

Czynniki, które podnoszą ryzyko wystąpienia złośliwego nowotworu to:
  • wiek – pacjenci poniżej 30 roku życia i powyżej 60;
  • obecność chrypki lub trudności z połykaniem;
  • napromieniowanie szyi, głowy;
  • twarde guzki;
  • płyn wokół powiększonego guzka;
  • występowanie raka tarczycy w rodzinie.
Po wstępnych badaniach lekarz może zlecić badanie krwi lub obrazowanie funkcjonowania tarczycy. Wszyscy pacjenci, u których występują guzki tarczycy, powinni zebrać historię medyczną rodziny i poddać się badaniom. Lekarz zbiera informacje na temat bólu lub dyskomfortu związanego z guzkami, symptomów choroby, pyta o historię rodzinną związaną z zachorowaniem na nowotwór i schorzenia tarczycy, dodatkowo bierze pod uwagę wiek i płeć pacjenta, rozważając możliwość pojawienia się nowotworu. Pacjenci poddawani napromieniowaniu głowy lub szyi znajdują się w grupie wysokiego ryzyka. Lekarz bada guzki także w odniesieniu do innych chorób. Ocenia wielkość i ich charakterystykę.
 
Biopsja jest najlepszą techniką potwierdzenia lub wykluczenia nowotworu. Sam zabieg jest prosty z technicznego punktu widzenia. Przy prawidłowym przeprowadzeniu fałszywe wyniki to mniej niż 5%. 

Wskazania i przygotowania do cienkoigłowej biopsji aspiracyjnej

Biopsję cienkoigłową aspiracyjną wykorzystuje się także w leczeniu torbieli tarczycy – pozwala to na zmniejszenie ich objętości, a pobrany płyn poddawany jest badaniom. 
Biopsja cienkoigłowa nie zawsze jest zalecana. Na przykład u pacjentów z nadczynnością tarczycy istnieje małe prawdopodobieństwo wystąpienia raka.

Biopsja przeprowadzana jest w gabinecie lekarskim pod kontrolą badania ultrasonograficznego, tak by można było odpowiednio zlokalizować zmiany. Przed biopsją pacjent nie musi odstawiać przyjmowanych leków. Czasami może być poproszony, aby nie przyjmować leków rozrzedzających krew w dniu biopsji. W trakcie badania pacjent leży, a szyja jego jest wyeksponowana. Lekarz okrywa okolice szyi i oczyszcza ją. Podaje się znieczulenie miejscowe nasiękowe.

Przebieg cienkoigłowej biopsji aspiracyjnej i postępowanie po biopsji

Gdy pacjent jest gotowy, do guzka tarczycy wprowadza się cienką igłę. Pacjent wstrzymuje powietrze podczas pobierania tkanek (powietrze jest wstrzymywane, by zminimalizować ruchy tarczycy). Następnie igła jest wyjmowana i naciska się okolice szyi, aby zminimalizować krwawienie. Procedurę powtarza się 4-6 krotnie, by pozyskać odpowiednią ilość materiału do badania. Szyję uciska się jeszcze przez 5-10 minut, by upewnić się, że nie będzie krwawienia oraz opuchlizny. Cały zabieg trwa ok. 20 minut.

Większość pacjentów zauważa niewielkie krwawienie lub puchnięcie. Przez kilka godzin w okolicy pobrania biopsji pojawia się pewien dyskomfort. Ryzyko wykonania zabiegu obejmuje krwawienie, infekcje, powstanie torbieli, ale komplikacje rzadko się pojawiają. Jeśli któraś z nich wystąpi, należy powiadomić lekarza. 
 
Po pobraniu tkanka badana jest przez patologa. Ocenia on, czy ilość materiału jest wystarczająca do badania. Następnie klasyfikuje tkanki. Wyniki badań trafiają do lekarza po ok. tygodniu. Lekarz przedstawia je choremu i określa dalsze leczenie.
Przypisy
Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1
Herrmann F., Lohmann T., Muller P., Endokrynologia w praktyce klinicznej. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3835-4
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Artykuły Cienkoigłowa biopsja aspiracyjna guzków tarczycy

Biopsja to inaczej wycięcie fragmentu tkanki narządu bądź guza, który  jest następnie odpowiednio przygotowywany w laboratorium i oglądany pod mikroskopem. Badanie to odgrywa podstawową rolę w ...

Gruczolakowłókniak (fibroadenoma) to niezłośliwy guzek piersi, który powstaje na skutek rozrostu tkanki gruczołowej i włóknistej. Występuje zwykle w górnej połowie piersi. Nie zagraża on zdrowiu, ...

Niezwykle rzadko zdarza się, aby gruczolakowłókniak stał się guzem złośliwym. Po przekwitaniu zmiany te ulegają zwykle regresji i zwapnieniu.

Ultrasonografia, czyli popularnie używany skrót USG, to badanie, dzięki któremu można uzyskać obraz narządów i tkanek organizmu ludzkiego. Obecnie jest to najpopularniejsze badanie obrazowe ...

USG jest metodą łatwo dostępną, nieinwazyjną i wiąże się z niewielkimi kosztami.

Zabiegi

Zdrowie

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Wysięk z rany po operacji przepukliny udowej

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »