Biopsja szpiku

Biopsja szpiku polega na pobraniu miazgi krwiotwórczej z jamy szpikowej kości przy pomocy specjalnej igły ze strzykawką. Pobraną miazgę krwiotwórczą rozprowadza się na szkiełkach mikroskopowych (wykonuje się tzw. rozmazy), następnie barwi się specjalnymi barwnikami i ogląda pod mikroskopem świetlnym. Badająca osoba bierze pod uwagę preparat mikroskopowy szpiku kostnego, zwracając uwagę na liczbę i rodzaj poszczególnych komórek, ustalając udział procentowy określonych rodzajów komórek szpiku (tzw. mielogramów), które są wynikiem biopsji. Ocena wyglądu poszczególnych komórek, a także ich struktur wewnątrzkomórkowych nosi nazwę badania cytomorfologicznego.

Cel i wskazania do biopsji szpiku

Badanie to umożliwia ostateczne rozpoznanie niektórych chorób krwi (szczególnie o charakterze rozrostowym). Biopsja szpiku pozwala niejednokrotnie zweryfikować rozpoznanie choroby krwi, dokonanej na podstawie innych badań, np. badania krwi obwodowej. Wynik badania pomaga w ocenie przebiegu leczenia schorzeń układu krwionośnego (szpiku) oraz umożliwia obserwowanie postępu zmian chorobowych.

Biopsja szpiku jest wykonywana wtedy, gdy za pomocą badania krwi obwodowej lub innych, nie można ustalić właściwej jednostki chorobowej - najczęściej są to choroby rozrostowe krwi. Biopsję wykonuje się przy kontroli przebiegu choroby układu krwiotwórczego.

Przebieg biopsji szpiku

Pacjent podczas biopsji szpiku układa się w pozycji, w zależności od miejsca, z którego będzie pobierany szpik kostny - na wznak lub na brzuchu. U osób dorosłych miejscem, z którego najczęściej pobierany jest szpik jest grzebień talerza kości biodrowej lub mostek, a u dzieci wykonuje się biopsję kości piszczelowej i trzonów kręgów lędźwiowych. Osoba badająca odkaża skórę spirytusem i jodyną, po czym nakłuwa cienką igłą tkankę podskórną i okostną, podając ze strzykawki środek do znieczulenia miejscowego.

W trakcie znieczulenia okostnej pacjent może odczuwać niewielki ból. Po kilku minutach badający wprowadza do jamy szpikowej specjalną igłę biopsyjną, która posiada ogranicznik chroniący przez zbyt głębokim nakłuciem. Pacjent może zmniejszyć ból poprzez głębokie oddychanie. W miejscu nakłucia igłą wprowadza się opatrunek uciskowy. Jeśli istnieje konieczność, zakłada się szew chirurgiczny w miejscu wprowadzenia igły. U małych dzieci jest konieczność wykonania biopsji szpiku kostnego w znieczuleniu ogólnym.

Następnie pobrany materiał biologiczny trafia do laboratorium w celu dalszego badania. Patomorfolog oglądający preparat mikroskopowy szpiku kostnego zwraca uwagę na liczbę i rodzaje poszczególnych komórek, ustalając udział procentowy określonych rodzajów komórek szpiku (tzw. mielogram). Podczas badania mikroskopowego badający poszukuje ewentualnych komórek nietypowych dla szpiku - pochodzących spoza układu krwiotwórczego, np. komórek nowotworowych, a także ocenia wygląd poszczególnych komórek oraz ich struktur wewnątrzkomórkowych (badanie cytomorfologiczne). Jeżeli jest to niewystarczające do ustalenia rozpoznania choroby, wykonuje się dodatkowo badania bardziej specyficzne:

• cytochemiczne (wykrywanie obecności specyficznych związków chemicznych w komórkach);
• cytogenetyczne;
• immunologiczne (wykazanie przy pomocy przeciwciał obecności na badanych komórkach miejsc specyficznie wiążących niektóre biologicznie aktywne związki chemiczne, tzw. receptorów).

Badanie zostaje przekazywane pacjentowi w formie opisu. Nie ma specjalnych zaleceń, jak należy postępować po zabiegu. Jeżeli pojawia się jakiekolwiek powikłanie po biopsji szpiku, to jest to krwawienie lub krwiak w miejscu nakłucia igłą. Badanie może być wykonywane wielokrotnie w każdym wieku, nawet u kobiet ciężarnych.