Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Jak wygląda leczenie białaczki

http-www-shutterstock-com-pic-143780878-stock-photo-doctor-standing-with-arms-folded-in-front-of-the-camera_e0c4.jpg
Zdjęcie lekarza / Shutterstock

Białaczki to złośliwe choroby nowotworowe układu krwiotwórczego. Nieleczone nieuchronnie prowadzą do śmierci. Terapia natomiast jest bardzo skomplikowana i składa się z kilku etapów. Ponieważ wśród białaczek wyróżnia się wiele postaci choroby, stosuje się kilka schematów leczenia. Białaczki powstają z jednej komórki, która uległa transformacji nowotworowej. W wyniku tego procesu może się nieustannie dzielić i ma znacznie dłuższy czas przeżycia niż prawidłowe krwinki.

Białaczka

W zależności od dojrzałości oraz rodzaju komórki która uległa przemianie nowotworowej powstają różne typy białaczek. Podstawowo białaczki dzieli się na ostre (szpikową i limfoblastyczną), przewlekłą białaczkę szpikową oraz przewlekłą białaczkę limfatyczną. W poszczególnych grupach schematy leczenia są podobne i opierają się na tych samych założeniach. Jednak w każdej z grup wyróżnia się wiele różnych podtypów białaczek, co wymusza modyfikację schematów terapeutycznych. Dzięki temu leczenie jest wycelowane w zróżnicowane komórki białaczkowe.
Celem leczenia wszystkich postaci białaczek jest uzyskanie remisji – czyli braku objawów białaczki. Jeżeli nie jest to możliwe terapia ma umożliwić jak najdłuższe przeżycie chorego w dobrym stanie ogólnym.

Leczenie ostrych białaczek

Białaczki ostre wywodzą się z komórek wczesnego stadium rozwoju leukocytów. W zależności od tego, czy transformacji nowotworowej ulegną komórki mielopoezy czy limfopoezy powstaje białaczka szpikowa lub limfoblastyczna. W krótkim czasie komórki białaczkowe wypierają ze szpiku prawidłowe komórki krwiotworzenia, przechodzą do krwi i naciekają inne narządy.

Leczenie białaczek ostrych składa się z 4 podstawowych etapów:

  • przygotowania,
  • indukcji remisji,
  • konsolidacji remisji,
  • leczenia pokonsolidacyjnego.

Przygotowanie - I etap leczenia białaczki

Przygotowanie polega na postawieniu rozpoznania konkretnego typu białaczki, ocenie czynników ryzyka i zakwalifikowaniu chorego do grupy ryzyka (małego średniego lub dużego) oraz ocenie jego stanu ogólnego. Im dłuższy czas upływa od wystąpienia objawów do postawienia rozpoznania, tym gorsze są wyniki leczenia. Na tym etapie stosuje się leczenie wspomagające. Polega ono na zapobieganiu zakażeniom. Chorzy na białaczkę mają bardzo osłabioną odporność, ponieważ komórki układu odpowiadającego za walkę z infekcjami zostały zniszczone. Błahe przeziębienie może w krótkim czasie doprowadzić do śmierci. Jeżeli już wystąpią zakażenia, od razu się z nimi walczy. Przy jakichkolwiek objawach infekcji stosuje się silne leki ukierunkowane na drobnoustrój, który wywołał chorobę. Ponadto, leczy się zaburzenia krzepnięcia krwi wywołane białaczką. Chroni to chorego przed groźnymi dla życia krwotokami. Leczy się też niedokrwistość i inne zaburzenia pojawiające się w przebiegu choroby. Należy też zadbać o właściwe odżywianie (wysokokaloryczne) i zapewnić pomoc psychologiczną.

Indukcja remisji

Polega na osiągnięciu całkowitej remisji (CR). Celem tej fazy leczenia jest zmniejszenie ilości komórek białaczkowych tak, aby nie można było ich wykryć tradycyjnymi badaniami krwi. Przy rozpoznaniu białaczki liczba blastów (komórki nowotworowe) wynosi ~ bilion (1012 – 1kg). Po zastosowaniu chemioterapii powinno ich być najwyżej miliard (109 – 1g).
Trwa to zazwyczaj 4-6 tygodni.

Konsolidacja remisji

Konsolidacja remisji ma na celu usunięcie tzw. choroby resztkowej (MRD – minimal residual desease). W tej fazie nadal obecne są komórki białaczkowe, przez co choroba może szybko nawrócić. W MRD komórek białaczkowych jest za mało, aby występowały objawy. Nie da się też ich wykryć za pomocą zwykłych badań, a jedynie specjalistycznymi metodami – cystometrii przepływowej i genetyki molekularnej. Leczenie ma na celu zmniejszenie ilości komórek białaczkowych < miliona (106 – 1mg). Aby to osiągnąć, stosuje się kilka pulsów chemioterapii. W ostrej białaczce szpikowej leczenie konsolidujące trwa około 3-6 miesięcy a limfoblastycznej 6-12 tygodni.

Leczenie pokonsolidacyjne

Leczenie pokonsolidacyjne ma utrwalić stan remisji i zapobiec nawrotom choroby. W zależności od ryzyka nawrotu i stanu ogólnego chorego możliwe są 3 metody. Przeszczepienie szpiku rodzinne lub od spokrewnionego dawcy daje najlepsze efekty. Możliwe jest u osób w dobrym stanie ogólnym, dla których udało się znaleźć dawcę. Transplantację powinno się wykonać przede wszystkim w przypadku dużego ryzyka nawrotu choroby. Jeśli przeszczep szpiku nie jest możliwy, prowadzi się terapię podtrzymującą. Polega ona na stosowaniu pulsów chemioterapii co kilka tygodni lub miesięcy przez okres 2-3 lat. Ostatnią strategią pokonsolidacyją jest zastosowanie eksperymentalnych metod leczenia. Używa się tu przeciwciał monoklonalnych oraz nowych postaci znanych już leków przeciwnowotworowych. Jest to ryzykowne, ale czasami przynosi spektakularne efekty. Jeżeli na każdym etapie leczenia uda się osiągnąć założone cele, prawdopodobieństwo wyleczenia wynosi 90%.

Białaczka przewlekła szpikowa

Przyczyną choroby jest powstanie specyficznej mutacji w DNA komórki macierzystej szpiku. W wyniku wymiany części materiału genetycznego między chromosomami 9 i 22 (translokacja) powstaje tzw. chromosom Philadelphia. Znajduje się w nim zmutowany gen BCR/ABL. Koduje białko (kinazę tyrozynową) powodujące, że komórka białaczkowa nieustannie się dzieli i żyje dużo dłużej.

Leczenie białaczki szpikowej ma na celu przedłużenie życia chorego lub całkowite wyleczenie. Wyleczenie jest możliwe tylko w przypadku przeszczepu szpiku. Niestety jest to możliwe tylko w około 20-30% przypadków. Przeszczep daje nawet 80% szanse na wyleczenie (przeżycie ≥ 5 lat bez objawów białaczki). U pozostałych osób stosuje się terapię przedłużającą życie, polegającą na eliminacji komórek z chromosomem Ph (Ph+). W tym celu stosuje się inhibitory kinazy tyrozynowej (głównie imatinib), interferon α lub chemioterapię. Imatinib to lek trafiający w przyczynę powstawania białaczki – białko produkowane przez zmutowany gen. Zrewolucjonizował leczenie przewlekłej białaczki szpikowej.

Przewlekła białaczka limfatyczna

Przeważnie wywodzi się z limfocytów B. We krwi szpiku i innych narządach obserwuje się nadmiar dojrzałych limfocytów B. W wielu przypadkach przebiega dość łagodnie nawet przez 10-20 lat.
Leczenie białaczki rozpoczyna się dopiero w momencie wystąpienia określonych dolegliwości (objawy ogólne, niedokrwistość, małopłytkowość, znaczne, bolesne powiększenie węzłów chłonnych, duża, szybko narastająca limfocytoza, obniżenie odporności).

Wyleczenie jest możliwe tylko w przypadku przeszczepu szpiku. Ponieważ mogą go przeżyć osoby młode we względnie dobrym stanie ogólnym, rzadko jest stosowany w przypadku tej postaci białaczki (chorują przeważnie osoby starsze).

Pozostałe metody terapeutyczne mają na celu przedłużenie życia chorego. Zalicza się do nich chemioterapię, usunięcie śledziony oraz leczenie eksperymentalne z użyciem leków w trakcie badań klinicznych.


Bibliografia

Madej G. Chemioterapia onkologiczna dorosłych i dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2194-4
Maj S. Farmakoterapia chorób krwi i układu krwiotwórczego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2449-8
Kałwak K. (red.), Hematopoetyczne komórki macierzyste - pytania i odpowiedzi, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-68-1
Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3

Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Białaczka - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Białaczka
Białaczka

Alivia - Fundacja Onkologiczna Osób Młodych

Serwis abczdrowie.pl nawiązał współpracę z Fundacją Onkologiczną Osób Młodych – Alivia. Fundacja działa od kwietnia 2010 roku. Wszystkie osoby pracujące w Fundacji miały styczność z chorobą nowotworową. Pomysłodawcą i założycielem...

Białaczka

Wsparcie dla dorosłych z białaczkami

Pomoc w białaczce nie ogranicza się do leczenia szpitalnego. Chorzy potrzebują wsparcia, aby skuteczniej walczyć z chorobą. Nie tylko dzieci, ale także dorośli potrzebują pomocy psychologicznej, aby poradzić sobie z traumą, jaką jest choroba. Wielu ludzi...

Białaczka

Białaczka a infekcje

U chorych na białaczkę infekcje zdarzają się zdecydowanie częściej niż u zdrowych osób. Dlaczego chorzy z białaczką są bardziej podatni na zakażenia? Czym one się charakteryzują? Jak należy się bronić przed drobnoustrojami? na te pytania postaram sie odpowiedzieć w poniższym artykule. Spis treści Działanie białych krwinek Białe krwinki ... mikroorganizmów i ich niszczenie. Objawy białaczki Białaczka dotyczy niekorzystnych zmian w białych krwinkach. W wyniku...

Białaczka

Co to jest remisja białaczki?

(...) czy limfopoezy powstaje ostra białaczka szpikowa lub limfoblastyczna. Leczenie ostrych białaczek nastawione jest na uzyskanie remisji ... nie ulegają poprawie. Stan ogólny również nie zmienia się na lepsze. Przewlekła białaczka szpikowa Przyczyną choroby ... , remisja jest całkowita. Przewlekła białaczka limfatyczna Przeważnie wywodzi się z limfocytów B. We krwi...

Białaczka

Co to są kryteria odpowiedzi na leczenie?

Białaczka to szeroka grupa nowotworów złośliwych układu krwiotwórczego. Ich leczenie jest wieloetapowe i bardzo skomplikowane. Ponadto do każdego rodzaju białaczki dobiera się indywidualnie metody terapeutyczne. Wyróżnia się 3 ... i rozpocząć staranie o przeszczep szpiku. Przewlekła białaczka szpikowa Przyczyną choroby jest powstanie specyficznej mutacji w DNA ... kontrolnych. Przewlekła białaczka limfatyczna Najczęściej wywodzi się z limfocytów B. Dojrzałe limfocyty B dominują we...

Białaczka

Czy białaczkę można wyleczyć?

(...) już w ciągu kilku tygodni mogą doprowadzić do śmierci. Na szczęście leczenie białaczki daje naprawdę dobre wyniki. Białaczka ... (ustąpienia objawów) przez co najmniej 5 lat. Obecnie pełne wyleczenie uzyskuje się u około 80% dzieci z ostrą białaczką ... 60% młodych pacjentów. Białaczka u dorosłych U dorosłych rokowanie już nie jest takie dobre. W OBSz przy zastosowaniu ... rokiem życia wyleczalność wynosi 24%. Niestety powyżej 60 roku życia białaczkę pokonuje zaledwie 13% chorych. Przewlekła...

Białaczka

Czym białaczki różnią się między sobą?

(...) mielopoezy, powstaje ostra białaczka szpikowa. Gdy klon nowotworowy pochodzi od komórki macierzystej limfopoezy rozwija się ostra białaczka limfoblastyczna. Ponieważ zarówno granulocytów jak i limfocytów jest kilka rodzaj ... podtypy powyższych białaczek. Białaczki szpikowe Przewlekła białaczka szpikowa pochodzi z komórki macierzystej szpiku ... białaczka limfatyczna wywodzi się z różnych stadiów rozwoju limfocytów, najczęściej limfocytów B.

Białaczka

Kogo dotyka białaczka - grupy ryzyka

Białaczka to najczęstszy nowotwór złośliwy u dzieci. Stanowi około 40% wszystkich złośliwych chor ... . Stanowią 95% wszystkich białaczek spotykanych przed 15 rokiem życia. Ostra białaczka limfoblastyczna To jeden z najczęstszych ... , tym szanse na wyleczenie maleją. Ostra białaczka szpikowa U dzieci OBSz występuje znacznie rzadziej. Stanowi od 10 do 15 ... ostrej białaczki szpikowej (ostra białaczka megakariocytarna). Za to dorośli na ostrą białaczkę szpikową chorują...

Białaczka

Dlaczego powstaje białaczka?

Białaczka to grupa chorób nowotworowych układu krwiotwórczego. Objawia się obecnością we krwi charakterystycznych komórek nowotworowych. Te nieprawidłowe komórki, powstałe w wyniku zaburzonego procesu wytwarzania krwinek, dominują również w szpiku oraz naciekają inne narządy. Komórki białaczkowe należą do układu krwinek białych (leukocyt ... ów ryzyka, które mogą w określonych warunkach przyczynić się do powstania choroby. Wiadomo natomiast jak białaczka się...

Białaczka

Rodzaje białaczki

Jak sama definicja mówi białaczka to grupa chorób nowotworowych układu krwiotwórczego. W jej przebiegu ... znaczenie przy wyborze leczenia białaczki oraz dla rokowania. Białaczki ostre Ostra białaczka szpikowa, Ostra białaczka limfoblastyczna. Przewlekła białaczka szpikowa, Przewlekła białaczka eozynofilowa, Przewlekła białaczka neutrofilowa, Przewlekła białaczka mielomonocytowa, Atypowa postać przewlekłej białaczki szpikowej. Zespoły limfoproliferacyjne – przewlekłe...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500