Leki a alkohol

Coraz większa liczba osób, nie tylko w polskim społeczeństwie, przyjmuje różnego rodzaju leki. Ilość przyjmowanych specyfików farmaceutycznych rośnie w dramatycznym tempie z roku na rok. Jako potencjalni odbiorcy powinniśmy wiedzieć, że niebezpieczne interakcje mogą zachodzić nie tylko między lekami, lecz również pomiędzy lekami a składnikami żywności.

Leki przed czy po jedzeniu?

Nie bez znaczenia jest fakt, czy lek będzie zażywany przed, czy po jedzeniu. Wiele składników żywności ma bowiem znaczny wpływ na wchłanianie, metabolizm różnych leków, ich poziom we krwi, a w konsekwencji na działanie. Przyczyną zwiększonego wchłaniania leku może być jednoczesne spożycie tłuszczu z pożywieniem (bekon, smażone jajka, smalec, duże ilości masła, pełnotłuste mleko). Lekami, których wchłanianie zwiększa się na skutek obecności tłuszczu w diecie, są m.in.: niektóre leki przeciwgrzybicze, przeciwpierwotniakowe, przeciwpasożytnicze, przeciwdepresyjne, przeciwzakrzepowe, leki beta-adrenolityczne.

Interakcje leków z żywnością

Ważnym zagadnieniem dla interakcji leków ze składnikami żywności jest sprawa płynów, którymi są one popijane. Na skutek popijania leków różnymi sokami i napojami wchłanianie niektórych leków może być obniżone lub mogą one ulec inaktywacji w kwaśnym środowisku. Zawarte w sokach owocowych (zwłaszcza grejpfrutowym) flawonoidy hamują czynność układu enzymatycznego w wątrobie i w jelicie cienkim, co powoduje wielokrotny (o 300–900%) wzrost stężenia we krwi wielu leków, m.in. leków przeciwhistaminowych, benzodwuazepin, blokerów kanału wapniowego, leków hipolipemizujących.

Przy spożyciu napojów z kofeiną (kawa, napoje typu cola, napoje energetyzujące) wraz z takimi lekami jak teofilina czy kwas acetylosalicylowy może dojść do reakcji synergicznej i wzrostu poziomu kofeiny we krwi. Zawarta w herbacie tanina hamuje wchłanianie preparatów żelaza. Popijanie mlekiem tetracyklin czy fluorochinolonów obniża ich wchłanianie z jelit na skutek tworzenia się soli wapnia. Aby proces terapeutyczny nie został zaburzony na skutek niepożądanej interakcji, o ile lekarz nie zaleci inaczej, przyjmowane leki należy popijać tylko wodą.

Leki a alkohol

Przyczyny interakcji leków z alkoholem mogą być wielorakie: leki hamują spalanie alkoholu, powodując gromadzenie się w tkankach toksycznego aldehydu octowego; leki mogą działać synergistycznie z alkoholem na ośrodkowy układ nerwowy, spowalniając tego funkcje; alkohol zwiększa ryzyko wystąpienia choroby wrzodowej (zwłaszcza krwawień z przewodu pokarmowego) przy jednoczesnym stosowaniu niesterydowych leków przeciwzapalnych (przeciwbólowych i przeciwgorączkowych).

Prawdopodobnie nie uchronimy się przed przyjmowaniem leków, możemy jednak zabezpieczyć się przed ewentualnymi interakcjami pomiędzy lekami a żywnością, przestrzegając kilku prostych zasad:

• Zawsze czytaj ulotkę dołączoną do leku.
• Popijaj leki wodą (pełną szklanką). Herbata, kawa czy mleko mogą zmniejszać wchłanianie leków. Sok grejpfrutowy zaburza metabolizm leków w organizmie.
• Nie mieszaj leku z pożywieniem ani nie zażywaj go tuż przed, w trakcie lub tuż po jedzeniu (chyba że zaleci to lekarz), ponieważ może to zmienić działanie leku.
• Nie łącz leków z gorącymi napojami, gdyż wysoka temperatura może zmniejszyć ich skuteczność.
• Jeśli wiadomo, że posiłek może zaburzać działanie danego leku, najlepiej jest go zażyć 1–2 godziny przed lub 2 godziny po jedzeniu.
• Nie zażywaj preparatów witaminowo-mineralnych w tym samym czasie co innych leków, gdyż może to być przyczyną zaburzeń wchłaniania substancji czynnej.
• Nigdy nie zażywaj leków razem z napojami alkoholowymi.