Składniki odżywcze
Składniki odżywcze to związki występujące w produktach spożywczych zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, które po spożyciu ulegają strawieniu i przyswojeniu (z wyjątkiem błonnika). Składniki odżywcze budują organizm ludzki, dlatego są niezbędne dla życia, prawidłowego wzrostu i rozwoju oraz dla zapewnienia dobrego zdrowia. Do składników odżywczych należą: białka, tłuszcze, węglowodany. Bardzo ważne są również witaminy i minerały. Dieta uboga w poszczególne elementy odżywcze z czasem prowadzi do zachwiania prawidłowego funkcjonowania organizmu, osłabienia oraz wielu chorób.
Organizm człowieka składa się z około:
- 20% białka,
- 10-15% tłuszczu,
- 1% węglowodanów,
- 4- 5% składników mineralnych,
- 65% wody.
W organizmie składniki odżywcze ulegają ciągłej wymianie, część z nich zostaje zużyta w celu pozyskania energii, część jest wydalana, a część służy do ponownej syntezy związków endogennych. Zachodzi więc konieczność ciągłego dostarczania substancji będących dla organizmu nie tylko źródłem energii, lecz także uzupełniających powstałe niedobory.
Ocenia się, że organizm ludzki do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje około 60 składników, w tym co najmniej 40 zalicza się do tzw. niezbędnych. Oznacza to, że muszą one być dostarczane z pożywieniem. Pozostałe mogą powstać w organizmie, a substratem do ich syntezy są związki dostarczane z pożywieniem.
Do związków egzogennych zalicza się: 8 aminokwasów, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy, sole mineralne (makro i mikroelementy).
| Składniki energetyczne | Składniki budulcowe | Składniki regulujące |
|---|---|---|
| węglowodany | białka | witaminy |
| tłuszcze (lipidy) | lipidy: fosfolipidy, glikolipidy, cholesterol | błonnik pokarmowy |
| białka (częściowo) | składniki mineralne: wapń, fosfor, siarka, żelazo, jod | składniki mineralne (pozostałe) |
Zgodnie z zaleceniami żywieniowymi, zdrowa dieta powinna być właściwie skomponowana zarówno pod względem ilościowym jak i jakościowym. Jeżeli chcesz, aby Twój organizm optymalnie wykorzystał spożyte składniki pokarmowe, zadbaj o to, aby w ciągu dnia spożywać pięć posiłków dziennie.
Barwniki i konserwanty
Zdrowy konserwant?
Wyniki ostatnich badań ułatwią przechowywanie żywności. Naukowcom udało się odkryć naturalny konserwant, który bez problemu niszczy pałeczki Salmonelli, bakterie E. coli i bakterie z rodzaju Listeria.
Białka
Zapotrzebowanie na białko
Białko warunkuje prawidłowy rozwój organizmu. Jednakże nadmiar białka w diecie prowadzi do niewydolności nerek oraz wątroby, dlatego należy je spożywać w odpowiednich ilościach.
Błonnik
Błonnik w diecie niskowęglowodanowej
Dieta niskowęglowodanowa nie musi być uboga w błonnik. Wystarczy wzbogacić ją o produkty zawierające różne rodzaje błonnika. W ostateczności można sięgnąć również po suplementy diety z błonnikiem.
Indeks glikemiczny
Dieta glikemiczna
Indeks glikemiczny to charakterystyczna wartość dla danego produktu węglowodanowego. Dieta glikemiczna chroni przed rozwojem wielu chorób – cukrzycy, otyłości, miażdżycy.
Minerały
Niedobór miedzi
Miedź jest pierwiastkiem śladowym regulującym wiele procesów zachodzących w organizmie. Niedobór miedzi objawia się anemią, odbarwieniem włosów oraz spadkiem odporności organizmu.
Sól
Zalety soli morskiej
Sól morska ma nie tylko mocniejszy smak niż sól kuchenna, ale i więcej składników mineralnych. Ze względu na brak chemicznych dodatków sól morska jest również znacznie zdrowsza.
Substancje słodzące
Słodziki a zdrowie
Każdy z nas lubi słodycze . Czasem zdarza się, że nadmiernie spożywamy produkty zawierające cukier. Nie każdy wie, że nadmierne spożywanie cukru może sprzyjać rozwojowi wielu chorób ...
Suplementy diety
Czy dzieci powinny przyjmować suplementy diety?
Suplementy diety dla dzieci zyskują na popularności. Rodzice chcą mieć bowiem pewność, że dzieciom nie brakuje składników odżywczych. Czy stosowanie suplementów diety przez dzieci ma sens?
Tłuszcze
Kwas linolenowy
Kwas linolenowy jest coraz popularniejszy. Zanim jednak sięgniesz po suplementy diety z kwasem linolenowym, rozważ spożywanie go wraz z naturalnymi produktami spożywczymi.
Węglowodany
Węglowodany złożone
Węglowodany złożone są źródłem energii dla organizmu ludzkiego. Zbudowane są głównie z glukozy, dlatego ich nadmierne spożycie jest przyczyną otyłości.
Witaminy
Witamina B2
Witamina B2 pełni różne funkcje w organizmie: chroni przed zaćmą, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i odpornościowego. Niedobór ryboflawiny powoduje zajady oraz stany zapalne skóry.
Artykuły Składniki odżywcze
Zdrowe odżywianie polega na dostarczaniu organizmowi niezbędnych składników odżywczych, takich jak wapń, błonnik, kwas foliowy, żelazo, magnez, potas oraz selen. Jakie produkty zawierają te składniki?
Wartości odżywcze kaszy są imponujące, ale nie wszyscy o nich wiedzą. Kasza jęczmienna, kasza gryczana, kasza jaglana, kasza manna, kasza kukurydziana oraz kuskus zawierają cenne składniki ...
Kiełki są źródłem wielu witamin i składników mineralnych. Regulują pracę układów: nerwowego, hormonalnego i krążenia. Łagodzą nawet objawy klimakterium . Cudowne właściwości zdrowotne kiełków ...
Kasza manna to jeden z najstarszych produktów spożywczych. Już nasi przodkowie doceniali kaszę mannę jako rodzaj żywności, która szybko zaspokaja głód. Obecnie niewiele dorosłych osób spożywa ...
Według nowych badań, których wyniki zamieszczono w międzynarodowym magazynie internetowym „PLoS ONE” – warzywa i owoce , które dostarczają największej porcji witamin i składników mineralnych oraz ...
Prawidłowa dieta dostarcza z pożywieniem wszystkich niezbędnych składników odżywczych i odpowiedniej ilości energii. Warto więc wiedzieć, co i w jakich ilościach powinno znaleźć się na naszym ...
Codziennie w mediach możemy spotkać się z informacją, że nie należy spożywać jaj ze względu na dużą zawartość cholesterolu, a tym samym zwiększone ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia - ...
Dieta dla seniora powinna być dostosowana do zmian, jakie zachodzą u człowieka po 65 roku życia. Planując jadłospis dla osób starszych, trzeba wziąć pod uwagę strawność pokarmów, zapotrzebowanie ...
Suplementy diety dla dzieci zyskują na popularności. Rodzice chcą mieć bowiem pewność, że dzieciom nie brakuje składników odżywczych. Czy stosowanie suplementów diety przez dzieci ma sens?
Ciąża jest okresem szczególnie ważnym w życiu kobiety, ale często towarzyszą jej różne dolegliwości. Właściwa dieta przyszłej mamy może złagodzić uciążliwe niedogodności towarzyszące ciąży. ...
Kryzys laktacyjny zdarza się prawie każdej kobiecie karmiącej piersią. Ilość mleka może być produkowana nierównomiernie. Czasami kobieta może zauważać, że ma za mało pokarmu, a czasem za dużo.
Zjadanie owoców aronii, najlepiej codziennie, jest najlepszym rozwiązaniem, by mieć doskonałą figurę, zdrową cerę i zachować bystry umysł. Od dawna znane jest powiedzenie: „pokaż mi co jesz, a ...
Mleko a odchudzanie to kwestia ciągle dyskusyjna. Mleko pijemy od dziecka. Zachęcają nas do tego rodzice, a później kampanie typu „Pij mleko, będziesz wielki”. Niektórzy stosują je jako element ...
Czereśnie i wiśnie to owoce lata. Są one nie tylko aromatyczne, ale i bogate w składniki odżywcze . Czereśnie i wiśnie są doskonałym źródłem witamin i mikroelementów. Niestety, sezon na czereśnie ...
Dieta na ładną cerę nie jest mitem. Poprzez właściwe odżywianie można znacznie poprawić stan skóry. Prawidłowe odżywianie i nawadnianie skóry są niezbędne, by cera była gładka i świeża. Optymalna ...
Zdrowa dieta na zimę powinna dostarczać odpowiednią ilość energii i zwiększać odporność organizmu . W okresie jesienno-zimowym kaloryczne dania cieszą się większą popularnością, ponieważ organizm ...
Zdrowa dieta stanowi podstawę zachowania zdrowia i urody. Właściwy dobór witamin i składników mineralnych jest stosowany w profilaktyce, ale też w leczeniu różnych chorób. Istnieje wiele schorzeń, ...
Badanie biochemiczne krwi obejmuje analizę składników osocza (zasadniczego, płynnego składnika krwi, w którym znajdują się składniki morfologiczne). Osocze transportuje cząsteczki niezbędne ...
Dieta 1500 kcal to skuteczny sposób na odchudzanie i uzyskanie smukłej sylwetki. Tak jak dieta 1000 kcal , zakłada znaczne ograniczenie spożywanych posiłków, jednak w przeciwieństwie do niej nie ...
Wiosna to czas, kiedy do życia powraca nie tylko przyroda. Czapki, szaliki i grube kurtki trafiają do szafy, a ty budzisz się na nowo do życia. Wiosna to czas, kiedy trzeba pozbyć się zbędnych ...
Zdjęcia
Video
Konsultanci działu Żywienie
dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka
