Szczepienia przed podróżą

Szczepienia dla podróżnych są to szczepienia wykonywane zgodnie z zaleceniami Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych osobom wyjeżdżającym za granicę, zwłaszcza do krajów strefy tropikalnej, w celu profilaktyki (zapobiegania) występujących tam endemicznie chorób. W czasie wjazdu do wielu krajów będziemy proszeni o okazanie Międzynarodowej Książeczki Szczepień, tzw. żółtej książeczki, wydawanej w punkcie szczepień, w której warto odnotowywać wszystkie wykonane szczepienia, nie tylko te obowiązkowe.

Jakie szczepienia dla podróżnych?

Aby zaszczepić się odpowiednio, musimy wiedzieć jakie choroby zakaźne występują w kraju, do którego się udajemy, a także jakie mamy dostępne szczepionki. Pamiętajmy, że szczepienia chronią nas przed konkretnymi chorobami, ale nigdy nie dają 100% odporności. I tak dostępna szczepionka na WZW typu B nie uchroni nas przed zakażeniem WZW typ C, a szczepionka na wirusowe zapalenie mózgu nie chroni przed rozwojem krętków Borrelia powodujących boreliozę. Ważne jest także odpowiednio wczesne przeprowadzenie szczepienia.

Obecnie dla podróżnych wyróżnia się dwa rodzaje szczepień: szczepienia obowiązkowe, np. szczepienie przeciwko żółtej gorączce (świadectwo ich przeprowadzenia jest niezbędne przy wjeździe do krajów, które tego wymagają) i szczepienia zalecane, np. przeciw WZW typu A i durowi brzusznemu (nieobowiązkowe, ale w związku z panującą w danym kraju sytuacją epidemiologiczną zaleca się ich wykonanie). Pamiętajmy, że planując podróż, należy uzyskać z wyprzedzeniem informacje, które szczepienia są warunkiem uzyskania wizy do danego kraju. Aby mógł być określony optymalny okres szczepień, należy zgłosić się do punktu szczepień najlepiej 6 do 8 tygodni przed wyjazdem (minimum 4 tygodnie).

W zależności od kraju, do którego podróżujący się udaje, jest wskazane szczepienie przeciwko następującym chorobom zakaźnym:

• wirusowemu zapaleniu wątroby typu A,
• wirusowemu zapaleniu wątroby typu B,
• durowi brzusznemu,
• żółtej gorączce,
• tężcowi,
• błonicy,
• poliomyelitis,
• odrze,
• śwince,
• różyczce,
• grypie,
• wściekliźnie,
• zakażeniom meningokokowym,
• kleszczowemu zapaleniu mózgu,
• japońskiemu zapaleniu mózgu.

Liczba szczepień dla podróżnych wydaje się bardzo obszerna, ale nie należy się nią przerażać. W praktyce nigdy nie potrzebujemy wszystkich szczepień, a większość podróżnych została zaszczepiona przeciwko niektórym chorobom jeszcze w dzieciństwie i teraz wymaga jedynie dawek przypominających.

W związku z mnogością chorób zakaźnych oraz zmieniających się epidemii w różnych częściach świata ważne jest zdobycie aktualnych danych epidemiologicznych. Informacje można uzyskać samemu, np. szukając danych w Internecie, lub skorzystać z fachowej porady.

Do jakich krajów szczepienia przed podróżą są wymagane?

Szczepienia ochronne wykonywane są w stacjach sanitarno-epidemiologicznych i innych wyspecjalizowanych placówkach. Szczepienia przeciw żółtej gorączce wykonują wybrane punkty szczepień zatwierdzone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), zlokalizowane najczęściej w stacjach sanitarno-epidemiologicznych.

Obecnie, jedynym wymaganym przez międzynarodowe przepisy sanitarne szczepieniem obowiązkowym jest szczepienie przeciwko żółtej gorączce. Jest ono wymagane przy wjeździe do niektórych krajów Ameryki Południowej i Afryki, w których ta choroba występuje. Są to: Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi, Demokratyczna Republika Konga, Gabon, Ghana, Gujana Francuska, Kamerun, Liberia, Mali, Niger, Republika Środkowo-Afrykańska, Ruanda, Sierra Leone, Togo, Wybrzeże Kości Słoniowej oraz Wyspa Świętego Tomasza i Wyspa Książęca.

Gdzie można zdobyć informacje o szczepieniach obowiązkowych i zalecanych przed podróżą do danego kraju?

• w Wojewódzkich Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych oraz Klinikach Chorób Tropikalnych w Poznaniu, Warszawie, Gdyni, Wrocławiu. W czasie wizyty można uzyskać wykaz szczepień obowiązkowych (niezbędnych do otrzymania wizy) oraz wykaz szczepień zalecanych. Podane zostaną także porady jak postępować, aby zmniejszyć ryzyko narażenia na kontakt z czynnikiem zakaźnym do minimum.
• Na stronie Światowej Organizacji Zdrowia WHO.
• W ambasadzie danego kraju, do którego zamierzamy się udać w podróż.

Niektóre kraje wymagają więcej szczepień. np. przed udaniem się do Arabii Saudyjskiej na pielgrzymkę do Mekki obowiązkowe jest szczepienie przeciwko meningokokom.

Lekarz Tomasz Szafarowski