Szczepienia

Szczepionki to fragmenty zarazków lub ich toksyn, które pozorują atak prawdziwych drobnoustrojów chorobotwórczych. Organizm daje się „nabrać” na ten udawany najazd i wytwarza mechanizmy immunologiczne, o których pamięć pozostaje przez lata, a czasem przez całe życie. Kontakt z prawdziwymi mikrobami jest odpierany przez organizm, ponieważ układ odpornościowy już wie, jak się obronić. Szczepienia budują odporność organizmu i nie są niebezpieczne dla zdrowia. Kalendarz szczepień zawiera informacje, na jakie choroby i kiedy należy zaszczepić dziecko.

Obowiązkowe szczepienia ochronne

Dopiero od kilkunastu lat szczepienia masowe pozwalają uniknąć epidemii... »

Szczepienia dzieli się na zalecane i obowiązkowe. Obowiązkowe nie mogą być pominięte. Choroby czyhające na niemowlę są groźne. Noworodek nie ma jeszcze w pełni wyspecjalizowanego układu odpornościowego, dlatego należy pomóc jego organizmowi w obronie przed wirusami i bakteriami. Szczepienia zalecane znajdują się w gestii rodzica. Szczepienia niemowląt powinny być terminowo wykonywane. Dziecko w pierwszym roku życia musi odbyć dziesięć takich obowiązkowych zabiegów.

Kalendarz szczepień niemowląt przewiduje podanie obowiązkowych szczepionek przeciw gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince, różyczce, Poliomyelitis (polio), Haemophilus influenze typu b. Szczepienia dla niemowląt, które należą do obowiązkowych, są bezpłatne. Te zalecane nie są refundowane przez NFZ, mogą jednak uchronić dziecko przed poważnymi chorobami. Kalendarz szczepień ochronnych niemowląt przewiduje szczepienia dodatkowe przeciw pneumokokom, biegunce rotawirusowej, ospie wietrznej, meningokokom oraz grypie.

Kontrowersje wokół szczepień

Stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego nazywa się niedoborem odporności. Jeśli więc pojawią się alarmujące objawy, należy niezwłocznie rozpocząć leczenie. Jest to bardzo ważne, bowiem niewydolność – choć może być zarówno łagodna, jak i przejściowa – w skrajnych przypadkach może też przybrać formę przewlekłego stanu, który będzie bezpośrednio zagrażać zdrowiu i życiu.<br />
<br />
Wyróżnia się zaburzenia odporności pierwotne, czyli związane z mechanizmem doprowadzającym do jej obniżenia, a także wtórne, będące następstwem innego czynnika, np. choroby, stosowanych leków, czynników środowiskowych czy terapeutycznych.<br />
<br />
Zaburzenia pierwotne ujawniają się już w dzieciństwie i dotyczą 1/10000 urodzeń. Są one wrodzonymi, uwarunkowanymi genetycznie defektami układu immunologicznego. Ich przyczyną jest nieprawidłowa produkcja przeciwciał, rzadziej zaburzona odpowiedź komórkowa, fagocytoza oraz niedobory dopełniacza.<br />
<br />
Jakie objawy pojawiające się u dzieci powinny zaniepokoić? Na ten temat powie więcej prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Szczepienia skojarzone

Szczepienia skojarzone są jednym z rodzajów szczepionek przeciw chorobom zakaźnym. Choć spotykamy się z jedną lub dwoma takimi szczepionkami, np. podczas uodparniania na choroby dzieci, ...

Szczepienia obowiązkowe

Jakie czynniki mogą powodować choroby wątroby? Jak się okazuje, są to nie tylko wirusy.<br />
<br />
innymi przyczynami pojawienia się takiej dolegliwości może być również niewłaściwa dieta, która  w konsekwencji doprowadza do podwyższenia poziomu cholesterolu, ale także do choroby tej przyczynia się brak ruchu. Do tego dochodzi także cukrzyca i otyłość. Na skutek wymienionych czynników dochodzi do zaburzeń metabolicznych, a one prowadzą do zmian o charakterze zapalnym. Często takie przyzwyczajenia są lekceważone przez pacjentów, a to prowadzi do takich stanów, jak stłuszczenie wątroby, które wymaga natychmiastowego leczenia i zmiany trybu życia.<br />
<br />
Takie nieprawidłowości prowadzą także do zmian w enzymach wątrobowych. Warto więc co jakiś czas sprawdzać, jaki jest poziom cukru w organizmie, czy cholesterol utrzymuje się na stałym poziomie oraz jak wygląda gospodarka lipidowa.<br />
Największym problemem związanym z chorobami wątroby jest jednak alkohol. To właśnie on uszkadza ten ważny organ, a w konsekwencji może nawet prowadzić do marskości.

Szczepienie WZW typu B

Szczepienie WZW typu B jest szczepieniem obowiązkowym, czyli refundowanym przez NFZ. Szczepionkę przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B podaje się w ciągu pierwszej doby po urodzeniu dziecka.

Szczepienia zalecane

Szczepienie przeciwko HPV

Istnieje wiele typów wirusa HPV (brodawczaka ludzkiego). Większość nie wywołuje raka szyjki macicy . Jednak typy wysokiego ryzyka mogą powodować rozwój nieprawidłowych komórek, prowadzący do ...

Artykuły Szczepienia

Szczepienia niemowląt

Szczepienia dla niemowląt są skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym już od najwcześniejszych lat życia. Często młode mamy zastanawiają się, przeciwko jakim chorobom należałoby zaszczepić ...

Odporność dziecka kształtuje się w łonie matki. Niedobór odporności może pojawić się w okresie dzieciństwa. Są to wszystkie stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego.<br />
<br />
Zaburzenia odporności można podzielić na pierwotne i wtórne (spowodowane przez czynniki, np. choroby, leki, środowisko etc.). Zaburzenia pierwotne są uwarunkowane genetycznie i pojawiają się w wieku niemowlęcym. Choroba polega na zaburzeniu funkcji przeciwciał, dzieli się na defekty z przewagą odpowiedzi humoralnej, komórkowej i złożonej.<br />
<br />
Jak wzmocnić odporność dziecka i uchronić go przed chorobami?

Szczepienia w ciąży

Kobiety ciężarne często zastanawiają się, czy szczepienia w ciąży są bezpieczne. Jak się okazuje, wątpliwości są uzasadnione, gdyż niektóre szczepienia są odradzane przez lekarzy.

Jeśli jest konieczność zaszczepienia ciężarnej, najlepiej zrobić to w II lub III trymestrze, jeżeli natomiast istnieje poważne zagrożenie zdrowia lub życia, można podać szczepienie w każdym okresie ciąży.

Szczepienia obowiązkowe

Kalendarz szczepień jest to zbiór zaleceń specjalistów chorób zakaźnych, ustalany przez Główny Inspektorat Sanitarny. Zatwierdzony jest on przez Ministerstwo Zdrowia i publikowany jako Program ...

Dopiero od kilkunastu lat szczepienia masowe pozwalają uniknąć epidemii wielu chorób i jej śmiertelnych skutków. Obecnie propaguje się tworzenie tzw. odporności „zbiorowiskowej”, wykluczającej zachorowania do 90% na danym terenie.

Szczepienia przed podróżą

Szczepienia dla podróżnych są to szczepienia wykonywane zgodnie z zaleceniami Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych osobom wyjeżdżającym za granicę, zwłaszcza do krajów strefy tropikalnej, w celu ...

Szczepienia noworodków

Nowo narodzone dziecko ma na początku swojego życia odporność swojej matki. Jednak warto pamiętać, że zanika ona już w trakcie pierwszych kilku miesięcy. Dlatego najskuteczniejszą metodą, by ...

Schorzenie, jakim jest wirusowe zapalenie wątroby, znane jest w kilku odmianach. Wirusami pierwotnie hepatotropowymi są te typu A, B, C, D i E. Do grupy wirusów wtórnie hepatotropowych zalicza się natomiast CMV, HSV-1, 2, VZV, wirus Ebstein-Barr. Oba typy prowadzą do uszkodzenia wątroby.<br />
<br />
Jeśli chodzi o epidemie, to obserwuje się zakażanie wirusami typu B oraz C. Objawiają się one ostrym zapaleniem i choć możliwe jest wyleczenie takiego stanu, to część przypadków może także przybrać postać przewlekłą i powodować poważniejsze konsekwencje zdrowotne. Taka sytuacja wymaga natychmiastowego leczenia, celem zahamowania namnażania wirusa. Brak działań może bowiem prowadzić do marskości wątroby czy jej nowotworu. Leki, które stosuje się w takim przypadku, to przeciwwirusowe grupy analogów nukleotydowych oraz Interferon. Dopiero taka połączona terapia daje pożądane rezultaty.<br />
<br />
Jakie leczenie stosuje się w przypadku wirusowego zapalenia wątroby? Jakie powikłania wiążą się z obecnością tej choroby w organizmie? Na ten temat wypowie się profesor Janusz Cianciara, hepatolog.

Szczepienia w okresie rozwojowym

Przez długi okres sądzono, że szczepienia mogą powodować autyzm. Teza została obalona, ale nieprzychylna wieść rozniosła się i głośnym echem zbiera plony. Wiele osób obawia się szczepień, unika ...

Szczepienia skojarzone

Szczepienia skojarzone są jednym z rodzajów szczepionek przeciw chorobom zakaźnym. Choć spotykamy się z jedną lub dwoma takimi szczepionkami, np. podczas uodparniania na choroby dzieci, ...

Szczepienia zalecane

Szczepienia ochronne

Ze szczepieniami spotykamy się już od dziecka. Najpierw powodują one nieprzyjemne odczucia związane z zastrzykiem, później przyzwyczajamy się i traktujemy je jak obowiązek. Czas dowiedzieć się, na ...

Historia szczepień sięga czasów Ludwika Pasteura, który wynalazł pierwszą szczepionkę ochronną przeciwko wściekliźnie. Następnie w 1926 roku powstała szczepionka przeciwko krztuścowi, w 1927 roku przeciwko gruźlicy, a w 1945 na grypę.<br />
<br />
Analizując dzieje wakcynologii, czyli dziedziny medycyny zajmującej się szczepieniami ochronnymi, należy wspomnieć o Edwardzie Jennerze. W 1796 roku zaszczepił małe dziecko materiałem zakaźnym ospy krowianki. Chłopiec chorował na tę dolegliwość, następnie lekarz zaszczepił go ponownie tym samym materiałem. Badacz udowodnił, że szczepionka przeciwko ospie prawdziwej wcale nie musi zawierać substancji, lecz wystarczy szczepienie ospy krowiej, która ma łagodny przebieg i nie jest przyczyną wysokiej śmiertelności.<br />
<br />
Obecnie, szczepienia są najskuteczniejszą metodą obrony przed groźnymi chorobami zakaźnymi. W jaki sposób szczepienie ochronne wpływają na zdrowie?

Szczepienia przeciwko pneumokokom

Szczepienia przeciwko pneumokokom to jedna z metod zapobiegania infekcją, m.in. zapaleniu płuc wywoływanym przez bakterię pneumokokową. Istnieje ponad 80 rodzajów tej bakterii, z czego 23 jest ...

Szkodliwe pneumokoki - obraz mikroskopowy.

Kalendarz szczepień

Szczepienia ochronne odgrywają kluczową rolę w profilaktyce wielu chorób, głównie tych zakaźnych. Na infekcje szczególnie narażone są małe dzieci, których układ odpornościowy nie jest w pełni ...

Wraz z rozpowszechnieniem się szczepień problem chorób zakaźnych znacząco się zmienił. Dzięki nim wiele epidemii zostało zwalczonych. Pokonano np. ospę prawdziwą, a także ograniczono występowanie krztuśca oraz tężca. Do tego wyeliminowano także nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), a prorokuje się, że niebawem choroba ta będzie już całkowicie zażegnana. Słowem, szczepienia całkowicie odmieniły sytuację epidemiologiczną na świecie, z którą wcześniej nie dawano sobie rady.<br />
<br />
Jak działa szczepionka i dlaczego warto się na nią zdecydować? Otóż dzięki antygenowi (zabitych lub żywych osłabionych drobnoustrojów lub ich fragmentów), który wywołuje produkcję swoistych przeciwciał i pozostawia ślad w pamięci immunologicznej, doprowadza ona do uodpornienia czynnego, co pozwala na szybką produkcję przeciwciał w przypadku ponownego zetknięcia z drobnoustrojem.<br />
<br />
Jakie korzyści można zyskać, decydując się na szczepienie? Na to pytanie postara się odpowiedzieć prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Kontrowersje wokół szczepień

Szczepić się czy nie? Takie pytanie często dręczy rodziców i osoby narażone na choroby zakaźne. Szczepienia ochronne są jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania różnym chorobom. Istnieją ...

Grypa to ostra choroba zakaźna. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zachorowalność na tę chorobę wciąż rośnie, a umiera około 500 tysięcy ludzi rocznie. Choroba układu oddechowego najczęściej występuje w okresie jesienno-zimowym i podczas przesileń.<br />
<br />
Grypę wywołują wirusy grupy A, B lub C. Najbardziej niebezpieczny dla człowieka jest wirus A, który odpowiada za powstanie epidemii. Chorobie sprzyja przemęczenie, nieustanny stres oraz niektóre choroby, takie jak: schorzenia układu krążenia, nowotwory, cukrzyca. Osoby, które są najbardziej narażone na zachorowanie to małe dzieci, noworodki oraz ludzie w podeszłym wieku.<br />
<br />
Najlepszym sposobem na grypę są szczepienia. Zawierają one antygeny i elementy wirusów typu A i B, zatem powodują uodpornienie organizmu przeciwko grypie. Szczepienia powinny być stosowane corocznie i sprawdzane przez WHO.<br />
<br />
W Polsce dostępne są szczepionki, które chronią organizm przed najgroźniejszymi typami wirusa grypy, a mianowicie H3N2 i H1N1 oraz wirusem typu B. Niestety, szczepienia ochronne nie są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Rodzaje szczepionek

Szczepienia ochronne są wykorzystywane jako podstawowa metoda biologiczna zwiększająca odporność organizmu w walce z drobnoustrojami. Podanie szczepionki warunkuje pobudzenie układu ...

Prawda o szczepionkach

Szczepionki budzą kontrowersje już od wielu lat. Mają swoich zwolenników i przeciwników. Jedni szczepią siebie i swoją rodzinę regularnie, na przykład na grypę , inni boją się tego robić. Jak jest ...

Czy szczepić się w ciąży?

Kobiety w ciąży rzadko decydują się na szczepionkę przeciw grypie w obawie przed konsekwencjami. Jednak to zachorowanie na grypę w ciąży obarczone jest dużym ryzykiem.

A/H1N1 to odmiana grypy, która może doprowadzić do pandemii. Jest to nowy wirus, więc mało kto jest na niego uodporniony, a do tego bardzo łatwo się on przenosi z osoby na osobę, co w konsekwencji może doprowadzić do zarażenia nawet całego świata.<br />
<br />
Mianem epidemii określa się występowanie w określonym czasie i na określonym terenie przypadków zachorowań, zachowań lub innych zjawisk związanych ze zdrowiem w liczbie istotnie większej niż oczekiwana. Termin ognisko epidemiczne zaś odnosi się do epidemii o niewielkiej liczbie przypadków zachorowań ograniczonej do określonego obszaru i czasu. Przykładem może być ta, które wybuchnęła w 1963 roku we Wrocławiu. Była to wtedy ospa.<br />
<br />
Czym różni się epidemia od pandemii? Otóż ta druga obejmuje rozległe obszary, np. cały kontynent lub nawet świat. Można więc powiedzieć, że jest to epidemia danej choroby zakaźnej, która występuje w tym samym czasie w różnych krajach i na różnych kontynentach. Przykładem może być ta, która została odnotowana w 1918 roku. Grypa „hiszpanka” uśmierciła wtedy 50 milionów ludzi.<br />
<br />
Czy A/H1N1 jest zatem pandemią? Na ten temat wypowie się profesor Andrzej Zieliński, Krajowy Konsultant w dziedzinie Epidemiologii.

Czy szczepić dziecko?

W ostatnich latach w związku z lawinowym wzrostem występowania wśród dzieci chorób autoimmunologicznych, zaczęto zastanawiać się nad przyczynami tego stanu. Wysunięto nawet teorię, że powszechne ...

Szczepienie Hib

Hib – Haemophilus influenzae typu b – to jednokomórkowa bakteria o kształcie pałeczki, mająca otoczkę, która zabezpiecza ją przed przeciwciałami organizmu ludzkiego i pozwala przeżyć w trudnych ...

Szczepienie przeciwko KZM

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu zalecana jest osobom przebywającym na terenach częstego występowania choroby oraz pracującym w lasach. Schemat podawania szczepionki obejmuje 3 dawki i ...

Zdrowie w podróży

Każda podróż wymaga odpowiedniego przygotowania. Aby zadbać o zdrowie w podróży, należy zaopatrzyć się w pewne rzeczy – ważna jest na przykład apteczka podróżna i środki opatrunkowe. W przypadku ...

Choroba lokomocyjna jest spowodowana zaburzeniami błędnika, dlatego najlepszym domowym sposobem zapobiegającym nudnościom w czasie podróży jest obserwacja drogi przez przednią szybę.

Szczepionka przeciwko grypie

Grypa atakuje zwykle w sezonie jesienno-zimowym. Jeszcze zanim się rozpocznie, warto zastanowić, czy w tym roku chcemy się zaszczepić. Szczepionka przeciw grypie działa zwykle rok, gdyż co roku ...

Jedną z najczęściej wymienianych chorób wirusowych na świecie jest grypa. Rocznie umiera na nią od 10 000 do 40000 osób, a w samej Polsce wirus atakuje około 3 milionów ludzi ( z czego  z powodu powikłań przede wszystkim sercowo-płucnych śmiercią kończy się on dla powyżej 1000 osób). Takie statystyki podaje WHO.<br />
Jakie są rodzaje tej choroby?<br />
<br />
W okresie jesienno-zimowym atakuje grypa sezonowa. Jest ona wywołana jest przez wirusa grypy ulegającego corocznym mutacjom. Znana jest także odmiana pandemiczna, która z kolei wywołana jest przez nowy podtyp wirusa grypy, który powstał w wyniku transmisji szczepu wirusa grypy zwierzęcej i ludzkiej. Typ ten zyskał zdolność łatwego przenoszenia się z człowieka na człowieka. Wymienia się także grypę ptasią, jednak ten rodzaj choroby dotyka najczęściej zwierzęta. Przypadki przeniesienia się tego wirusa na człowieka są bardzo rzadkie.<br />
<br />
Jaki związek istnieje pomiędzy grypą sezonową a świńską? Do tego tematu odniesie się profesor Andrzej Zieliński Krajowy Konsultant w dziedzinie Epidemiologii.

Pytania do eksperta

Szczepionka na świnkę

Witam, mam pytanie dotyczące szczepionki na świnkę, otóż wykonane badanie potwierdziło, że przeciwciała IgG Mumps mam na poziomie 6,2, natomiast wynik przeciwciał IgM ujemny. Wnioskuję więc, że świnki nie przechodziłem. Jeśli chciałbym się zaszczepić to mogę przyjąć szczepionkę skojarzoną przeciw różyczce, ospie i śwince - ale co gdybym różyczką bądź też ospę w dzieciństwie przechodził - czy ...

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Szczepionka na wściekliznę a zakaz picia alkoholu

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Czy szczepić się na WZW typu B przed operacją?

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Jakie są przeciwwskazania do szczepień przeciw WZW u dziecka?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Szczepienia przed wyjazdem do krajów tropikalnych

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin