Żywność wzbogacona

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Każdy z nas chce zdrowo się odżywiać, mieć w swojej kuchni tylko zdrowe produkty. Jednak w dzisiejszych czasach jest to bardzo trudne, ponieważ ciężko jest znaleźć żywność, która nie byłaby wzbogacona różnymi syntetycznymi dodatkami. Obecnie wiele wyrobów spożywczych zawiera w swoim składzie środki chemiczne – konserwanty, barwniki, substancje zapachowe, spulchniacze czy ulepszacze, które, niestety, nie są neutralne dla organizmu człowieka.

Przyczyny wzbogacania żywności

Kiedyś spożywanie posiłków stanowiło rytuał. Dziś wieczny brak czasu, praca, zmęczenie i stres powodują, że jadamy nieregularnie i byle co. Do tego dochodzi jeszcze kawa – spożywana w dużych ilościach, herbata i alkohol, które pozbawiają nas witamin i składników mineralnych. Również jakość żywności, która zajduje się na półkach sklepowych, nie jest zadowalająca. Najczęściej jest wzbogacana technologicznie, przechowywana i transportowana w złych warunkach, przez co traci wiele cennych składników odżywczych – witamin i minerałów, a niestety bardziej jest bogata w konserwanty.

Wszystkie negatywne aspekty związane z żywnością i codzienną dietą doprowadziły do powstania żywności wzbogaconej. Żywność wzbogacona to taka żywność, do której dodano związki chemiczne, stanowiące źródło witamin i składników mineralnych. Żywność taka nie może stanowić zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka. 

Żywność wzbogacona ma zarówno swoich zwolenników, jak i przeciwników. Jedni twierdzą, że taka żywność jest jedyną szansą na zapewnienie nam odpowiedniej ilości witamin i składników mineralnych. Przeciwnicy natomiast twierdzą, że nie da się zastąpić diety naturalnie bogatej w te składniki żywnością wzbogaconą. A jak jest naprawdę?

Rodzaje wzbogaconej żywności

Obecnie normy dotyczące żywności wzbogaconej są mniej restrykcyjne niż kiedyś. Dotyczą tylko niektórych składników, a za treść umieszczoną na opakowaniu odpowiada producent. Można mówić o kilku sposobach wzbogacania żywności.

1. Wzbogaca się żywność poprzez dodawanie składników utraconych podczas produkcji. Na przykład soki wzbogaca się witaminami i beta-karotenem, białą mąkę – kwasem foliowym i witaminami z grupy B, mleko – witaminami A i D.
2. Stosuje się substancje odżywcze niewystępujące naturalnie, np. tłuszcze roślinne wzbogacane są witaminami A i D, a jajka – kwasem omega-3.
3. Zwiększa się ilość substancji odżywczych występujących naturalnie w danym produkcie.

Do wzbogacanych produktów należą:

• soki,
• nektary,
• napoje owocowe i warzywne,
• makarony,
• chleb,
• płatki śniadaniowe,
• musli,
• mleko.

Najczęściej wzbogaca się je takimi substancjami, jak:

• błonnik pokarmowy – ma za zadanie usprawnić pracę jelit, przeciwdziałać zaparciom. Chroni również przed rozwojem nowotworów jelita grubego oraz obniża poziom cholesterolu we krwi;
• witaminy A, C, D, E, z grupy B, beta-karoten – wpływają na zdolności intelektualne, koncentrację, zwalczają wolne rodniki, chronią przed licznymi chorobami, wzmacniają odporność organizmu;
• składniki mineralne – wapń, magnez, żelazo, selen, jod, mangan, potas – są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, chronią przed anemią, chorobami układu krążenia, osteoporozą;  
• lecytyna – wpływa na pracę mózgu, zapobiega rozwojowi miażdżycy;
• wielonienasycone kwasy tłuszczowe – wpływają na prawidłowy rozwój układu nerwowego, przeciwdziałają schorzeniom układu krążenia;
• aminokwasy – usprawniają metabolizm, ułatwiają przyswajanie składników mineralnych, odpowiedzialne są za prawidłową budowę i regenerację tkanek;
• kofeina – jest odpowiedzialna za pracę mózgu, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego.

Żywność wzbogacona ma swoje zalety i wady. Można ją spożywać, ale nie przesadzajmy z jej ilością. Lepiej jednak byłoby, abyśmy urozmaicili swoją dietę w naturalne składniki, które są z pewnością bardziej wartościowe od żywności wzbogaconej.