Antosia i Stefan mają zespół Jouberta. Gdy specjaliści słyszą diagnozę, mówią: "O matko, a co to?"

zAntosia i Stefan mają zespół Jouberta
Źródło zdjęć: © Licencjodawca

Przez trzy lata rodzice szukali przyczyny problemów zdrowotnych Antosi i Stefanka. Kiedy wreszcie poznali diagnozę, zamiast wskazówek usłyszeli, że lekarze nie wiedzą, jak im pomóc. Rodzeństwo choruje na rzadki zespół Jouberta.

  • Rodzice szukali diagnozy przez 3 lata. Antosia i Stefanek zmagali się z opóźnionym rozwojem i problemami ze wzrokiem.
  • Badania wykazały rzadką chorobę genetyczną. Rodzeństwo choruje na nieuleczalny zespół Jouberta.
  • Specjaliści rozłożyli ręce. W Polsce brakowało wiedzy i procedur medycznych dotyczących tego zespołu.
  • W kraju choruje około 30 osób. Rodziny wspierają się nawzajem, a naukowcy z WUM prowadzą pionierskie badania.

Tosię i Stefanka łączy nie tylko pokrewieństwo, ale także choroba. Choć na pierwszy rzut oka nie różnią się od rówieśników, mierzą się z niepełnosprawnością. Oboje chorują na bardzo rzadką i nieuleczalną chorobę genetyczną.

Lata poszukiwań

Pierwsze symptomy pojawiły się bardzo wcześnie.

– Kiedy córka miała trzy miesiące, nie potrafiła wodzić wzrokiem ani skupić spojrzenia. Jej oczka były rozbiegane. Matczyna intuicja podpowiadała mi, żeby pójść z nią do neurologa, ale wmawiano mi, że jest jeszcze mała i ma czas. Wszystko analizowałam. Porównywałam ją z dziećmi znajomych. Niepokoiło mnie, że nie osiąga kolejnych etapów rozwoju tak jak rówieśnicy – wspomina Iga Kosior, mama dzieci.

Podobne trudności występowały u młodszego Stefanka. Oboje zaczęli raczkować dopiero w wieku 2,5 roku, a chodzić – około 3,5 roku (większość dzieci opanowuje samodzielne chodzenie między 10. a 18. miesiącem życia).

Mama próbowała ustalić przyczynę opóźnienia rozwoju ruchowego i problemów ze wzrokiem. Droga do diagnozy okazała się jednak długa.

– Neurolodzy, terapeuci, badania, wizyty w szpitalu... Początkowo nie chciałam słuchać innych, "doświadczonych" rodziców, którzy radzili mi, żebym szukała pomocy poza Lublinem. Wierzyłam, że u nas też są wspaniali specjaliści. Po czasie żałuję. Trzy lata kłucia, badań, odsyłania od lekarza do lekarza, a ja ciągle słyszałam: "Nie wiem, musicie spróbować gdzie indziej". Jeden lekarz zasugerował nawet, że może "taka ich natura" i po prostu rozwijają się z opóźnieniem – relacjonuje pani Iga.

W końcu rodzina trafiła na lekarkę, która pogłębiła diagnostykę. Wcześniej wielu specjalistów twierdziło, że rezonans magnetyczny głowy Antosi nie wykazał nieprawidłowości (później okazało się, że wynik badania został źle opisany). Lekarka zleciła rodzicom badania genetyczne.

– Dr Ilona Jaszczuk z Lublina drążyła temat. To anioł, który towarzyszył nam na całej drodze medycznej. Odkryła wadliwy gen i skierowała nas do Warszawy – mówi mama dzieci.

– Ja i mąż mamy potwierdzony wariant patogenny w genie TMEM67. Jak to określiła pani genetyk: "Łatwiej wygrać w totolotka niż spotkać jego nosiciela". Było tylko 25 proc. ryzyka, że będziemy mieć chore dziecko, i traf chciał, że mamy dwoje – tłumaczy pani Iga.

Antosia i Stefan - dzieci chore na zespół Jouberta.
Antosia i Stefan © Archiwum prywatne

Po kolejnych badaniach w stolicy, w 2022 r., rodzice usłyszeli diagnozę.

– Wywróciła nasz świat do góry nogami. Z jednej strony dobrze wiedzieć, dlaczego dzieci nie rozwijają się prawidłowo, a z drugiej – to choroba tak mało znana, że nikt nie chciał nam pomóc… - przyznaje Iga Kosior.

Bardzo rzadka, nieuleczalna choroba

Okazało się, że Antosia i Stefanek mają zespół Jouberta – bardzo rzadką chorobę genetyczną, która wpływa na rozwój mózgu i może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania różnych narządów.

Istotą zespołu Jouberta jest nieprawidłowy rozwój móżdżku i pnia mózgu. Objawy i ich nasilenie są różne u poszczególnych osób. Mogą obejmować:

  • opóźnienie rozwoju psychoruchowego,
  • obniżone napięcie mięśniowe,
  • problemy z koordynacją ruchów i równowagą,
  • trudności z mową,
  • zaburzenia oddychania,
  • zaburzenia wzroku i słuchu,
  • trudności behawioralne, np. nadpobudliwość.

Dodatkowo chorobie często towarzyszą problemy z nerkami i wątrobą.

– Każdy lekarz, specjalista czy terapeuta, słysząc diagnozę, reagował: "O matko, a co to? Pierwsze słyszę". Musiałam na własną rękę szukać informacji o tej chorobie na zagranicznych stronach medycznych. Polska literatura świeciła wtedy pustkami na ten temat – mówi pani Iga.

Zgłosiła się do Centrum Chorób Rzadkich, gdzie miała nadzieję dowiedzieć się, jak pomóc córce i synowi.

– Spotkało mnie rozczarowanie. Przez dwie godziny odpowiadałam na pytania, opisywałam objawy, badania i życie dzieci. W informacji zwrotnej usłyszałam, że to dla nich zupełnie nieznana choroba i nie wiedzą, co mi powiedzieć. Po sprawdzeniu czterech światowych rejestrów chorób (w 2022 r. – przyp. red.) padło: "Według nich państwa dzieci są jedynymi na świecie z tą chorobą. Proszę przyjść za 7–8 lat. Może wtedy będzie już więcej informacji i będziemy w stanie pomóc" – opowiada.

Po tych słowach pani Iga poczuła niemoc i strach.

– Płakałam przez kilka dni. Nie wiedziałam, co zrobić, a przecież nie mogłam się poddać. Musiałam zawalczyć o dzieci, bo są moim całym światem.

W Polsce choruje około 30 osób

Szukając informacji, pani Iga odkryła grupę rodziców ze Stanów Zjednoczonych, których dzieci także chorują na tę rzadką chorobę.

– Po rozmowach z dwiema mamami dostałam kontakt do Eli. Jest mamą chłopca z zespołem Jouberta i wspaniałą osobą, która zrzeszyła w Polsce rodziców dzieci z tą chorobą. Nasza pierwsza rozmowa trwała dwie godziny. W końcu poczułam, że ktoś mnie rozumie, mówi w "moim" języku i jest w tym ze mną na 100 proc. Tego dnia zyskałam nie tylko wiele informacji na temat choroby, ale także najlepszą przyjaciółkę, siostrę z wyboru – opowiada.

Okazało się również, że regularnie odbywają się zjazdy rodzin dzieci z zespołem Jouberta. To spotkania z lekarzami, specjalistami i terapeutami, którzy prowadzą wykłady i przeprowadzają badania. Rodzice dzielą się podczas nich swoimi doświadczeniami.

Zjazdy rodzin dzieci z zespołem Jouberta.
Zjazdy rodzin dzieci z zespołem Jouberta. © Archiwum prywatne

Lekarze z WUM rozpoczęli program naukowy poświęcony zespołowi Jouberta, by lepiej poznać jego specyfikę. Dr Rosa, ortoptystka, prowadzi pionierskie badania dotyczące widzenia u osób z tym zespołem, a fizjoterapeuci opublikowali kilka prac naukowych poświęconych tej chorobie. Wynikami tych badań zainteresowali się również badacze ze Stanów Zjednoczonych.

– Kilka lat temu byłam matką, która wszystko robiła intuicyjnie. Dziś wiem, że w Polsce jest około 30 osób z tą chorobą. Są to m.in. członkowie naszej "joubertowej rodziny", którzy przyjeżdżają na zjazdy, są w bazie danych na WUM i biorą udział w badaniach – tłumaczy.

W Polsce nie ma dokładnego, oficjalnego rejestru osób z zespołem Jouberta. Szacunkowo może ich być kilkadziesiąt – tak wynika m.in. z obserwacji środowiska skupionego wokół rodzin i specjalistów zajmujących się tą chorobą.

Z kolei MedlinePlus Genetics (amerykańska National Library of Medicine) szacuje, że na świecie zespół Jouberta występuje u 1 na 80–100 tys. noworodków. Autorzy zaznaczają, że ta liczba może być zaniżona, ponieważ część osób nie otrzymuje diagnozy.

Choroba jest nieuleczalna

Nie ma leczenia przyczynowego zespołu Jouberta. Terapia opiera się na łagodzeniu objawów, monitorowaniu stanu zdrowia i wspieraniu rozwoju dzieci.

Choć – jak mówi pani Iga – Antosia i Stefanek dobrze funkcjonują, ich codzienność nie jest łatwa.

– Trudności z mówieniem, problemy z błędnikiem, nerkami i wątrobą to jedne z wielu bolączek. Ale to najradośniejsze i najukochańsze dzieci na świecie. Są lubiane, dobrze się uczą, mają przyjaciół. Są po prostu dla mnie idealne – mówi Iga Kosior.

Tosia i Stefan zmagają się z koślawością stóp i obniżonym napięciem mięśniowym. Mają też problemy ze wzrokiem. Chłopiec prawie nie widzi na jedno oko. Rozwój mowy i przyswajanie wiedzy przebiegają u nich wolniej.

Rodzeństwo ciężko pracuje, by osiągać kolejne etapy rozwoju. Pozostaje pod stałą opieką wielu specjalistów.

– Korzystają z fizjoterapii, terapii SI, logopedii, pomocy pedagogiczno-psychologicznej i osteopatii. Musimy też stale kontrolować stan nerek i wątroby. Tosia przeszła już dwie operacje uszczelniania przewodów moczowych. Ostatnie wyniki badań wątroby też nie są dobre – usunięta torbiel odnowiła się. Całe szczęście Stefanek jeszcze nie zmaga się z tymi problemami – mówi mama.

Pani Iga przyznaje, że rodzina potrzebuje przede wszystkim wsparcia i zrozumienia. Zapytana o przyszłość, odpowiada: – Muszę zrobić wszystko, żeby ta przyszłość nadeszła.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie