Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to schorzenie, którego podstawą są zaburzenia w układzie immunologicznym. Pojawia się ono często z alergiami pokarmowymi, astmą, katarem siennym. Nie można wskazać jednego czynnika, który byłby odpowiedzialny za atopowe zapalenie skóry, więc jego wyleczenie całkowite jest prawie niemożliwe. Stosuje się jedynie leczenie objawowe, które łagodzi uporczywy świąd i zmniejsza dyskomfort i suchość skóry.


Polecane wideo:

1. Atopowe zapalenie skóry - choroby alergiczne

Atopowe zapalenie skóry należy do grupy tzw. chorób atopowych, do których zalicza się także:

2. Atopowego zapalenie skóry - przyczyny

Istnieją trzy główne, współistniejące ze sobą i wpływające na siebie nawzajem, czynniki uznawane za przyczyny atopowego zapalenia skóry:

  • geny "kodujące" odpowiednie predyspozycje do reakcji alergicznych;
  • nieprawidłowo działający układ immunologiczny;
  • czynniki środowiskowe (alergeny).

2.1. Predyspozycje genetyczne

Osoby cierpiące na atopowe zapalenie skóry, bardzo często mają w rodzinie chorych na astmę, katar sienny czy inną formę alergii. Pewne predyspozycje do reakcji alergicznych są więc dziedziczone.

Najnowsze badania mówią, że osoby z atopowym zapaleniem skóry rodzą się z trochę innymi właściwościami skóry niż inni. Są to zaburzenia bariery chroniącej naskórek - nie jest ona naturalnie chroniona tak, jak powinna. Co ciekawe, takie zaburzenie dotyka całej skóry, nie tylko miejsc, gdzie pojawia się wysypka i swędzenie.

Przyczyną zaburzonej ochrony naskórka jest filagryna, a raczej jej nieprawidłowe działanie. Filagryna to białko, które odpowiada za działanie bariery ochronnej naskórka u zdrowych osób. U chorych na atopowe zapalenie skóry występuje mutacja genu odpowiadającego za "zakodowanie" w organizmie filagryny. Taka mutacja zwiększa także ryzyko wystąpienia innych chorób skóry (rybia łuska, inne rodzaje egzemy) i chorób alergicznych (astma oskrzelowa). Zaburzenia produkcji i działania filagryny w organizmie prowadzą do:

  • zmniejszenia naturalnego nawilżenia skóry;
  • poniesienie pH skóry;
  • zaburzeń w warstwie lipidowej naskórka.

2.2. Zaburzenia układu immunologicznego

Atopowe zapalenie skóry to skórna reakcja alergiczna. Pojawia się, kiedy układ immunologiczny uzna, że obecne na skórze lub wewnątrz organizmu substancje zagrażają alergikowi. Wywoływany jest wtedy stan zapalny, mający na celu usunięcie "szkodliwego" czynnika.

U alergików równowaga pomiędzy poszczególnymi składnikami układu immunologicznego jest zachwiana. Działa zbyt dużo limfocytów Th2 i odpowiadających im cytokin, a w niektórych przypadkach pojawia się także zbyt wysoki poziom immunoglobulin (IgE) i eozynocytów. To one są odpowiedzialne za reakcję obronną organizmu w przypadku atopowego zapalenie skóry. Taka reakcja pogarsza jeszcze stan skóry pozbawionej swojej naturalnej bariery ochronnej.

Z drugiej strony, uwarunkowane genetycznie zaburzenia warstwy ochronnej naskórka powodują, że wszelkie możliwe alergeny lub czynniki drażniące z łatwością przenikają w głąb skóry, gdzie łatwtej wywołać reakcję układu immunologicznego i alergiczne zapalenie skóry.

2.3. Przyczyny środowiskowe

Alergeny lub inne czynniki drażniące system immunologiczny alergika, to na przykład:

3. Atopowe zapalenie skóry - objawy

Atopowe zapalenie skóry objawia się przede wszystkim silnym świądem skóry. Ze względu na wykwity skórne jest ona nazywana także egzemą lub świerzbiączką. Łatwo pomylić ją z łuszczycą. Oto czynniki, które mogą sprzyjać podrażnieniu skóry:


  • alergeny i środki drażniące - podrażnienie mechaniczne, nadmierne pocenie się, wietrzny klimat, wełna, detergenty, środki konserwujące, rozpuszczalniki, mydła;
  • alergeny wziewne - sierść zwierząt, pyłki, pleśnie, roztocza kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus);

  • drobnoustroje - dermatofity z gatunku Trichophyton, drożdżaki, Staphylococcus aureus;
  • pokarmy - ryby, skorupiaki, pszenica;
  • inne - czynniki psychiczne, stres.


Ostra faza atopowego zapalenia skóry objawia się wykwitami skórnymi. Są to ogniska rumieniowe - otoczenia odgraniczone od skóry, na których obecne są nadżerki, pęcherzyki oraz drobne grudki. W podostrej fazie atopowego zapalenie skóy widoczne są nie tylko ogniska rumieniowe (bardziej wyraźne w związku ze złuszczaniem naskórka), ale również przeczosy (powstałe na skutek drapania skóry uszkodzenia naskórka - zwykle mają kształt linii). Po zagojeniu się przeczosy znikają całkowicie, na skórze nie pozostają żadne blizny. Przewlekła postać atopowego zapalenie skóry może prowadzić do pojawienia się ognisk lichenizacji, czyli tak zwanego liszajowacenia.

4. Atopowe zapalenie skóry - leczenie

Atopowe zapalenie skóry: czy możliwa jest remisja choroby?

Atopowe zapalenie skóry jest objawem alergii na niektóre pokarmy, kataru siennego oraz astmy. Charakteryzuje się nieprzyjemnym i bardzo nasilonym świądem...

Leczenie jest dopasowywane do konkretnych objawów i nasilenia atopowego zapalenie skóry. Atopii nie da się wyleczyć, można jednak minimalizować jej objawy. Lekarz może przepisać następujące metody leczenia atopowego zapalenie skóry:

  • kremy i maści o działaniu przeciwzapalnym;
  • miejscowe preparaty z lekami przeciwhistaminowymi;
  • leki immunosupresyjne (zmniejszające reakcję alergiczną);
  • antybiotyki przy infekcji skóry;
  • glikokortykosteroidy miejscowe (w ciężkich przypadkach);
  • fototerapia;
  • leki uspokajające i psychoterapia mające na celu obniżenie poziomu stresu (w przypadku, jeśli napięcie psychiczne pogarsza objawy).

Leki mają na celu złagodzenie występującego zapalenia, zmniejszenie obrzęku, a także świądu skóry.

Osoby z atopowym zapaleniem skóry mogą także zmniejszać wysuszenie skóry i swędzenie odpowiednią pielęgnacją:

  • robiąc sobie kąpiele w krochmalu, płatkach owsianych lub specjalnych olejkach zamiast w perfumowanych płynach do kąpieli;
  • wycierając skórę delikatnie ją poklepując, nie trąc;
  • natłuszczając skórę po każdej kąpieli za pomocą wazeliny (w miejscach bardzo podrażnionych o złuszczonej skórze) i tłustego kremu;
  • unikając kosmetyków na spirytusie;
  • używając delikatnych proszków do prania;
  • rezygnując z noszenia wełnianej odzieży;
  • unikając podrażnień, np. od kurzu czy zbyt wysokiej temperatury w pomieszczeniach.

W niektórych przypadkach pewne potrawy lub inne czynniki (np. kurz, pot) nasilają objawy atopii. Każda osoba z atopowym zapaleniem skóry powinna zwrócić szczególną uwagę na to, kiedy pojawiają się u niej objawy i unikać czynnika drażniącego.

4.1. Leczenie zakażeń przy atopowym zapaleniu skóry

Istotną rolę odgrywa zmniejszenie populacji gronkowca złocistego, prowadzące do przerwania "błędnego koła atopowego zapalenie skóry". Gronkowiec stymuluje bowiem wytwarzanie tak zwanych mediatorów zapalenia. Histamina - najważniejszy mediator stanu zapalnego - nasila uczucie świądu, a błędne koło zamyka się. W celu redukcji populacji gronkowca i zmniejszenia świądu skóry należy stosować emolienty zawierające antyseptyki. Preparaty tego typu zmniejszają liczbę bakterii na skórze. Pamiętajmy, że osoby z atopowym zapaleniem skóry nie powinny po kąpieli szorować się ręcznikiem. Trzeba się nim owinąć i lekko przyciskać do skóry miejsce przy miejscu, a potem użyć balsamu nawilżającego lub tłustego kremu. Inne zakażenia bakteryjne należy zwalczać za pomocą antybiotyków w kremie (np. ze steroidami) lub w tabletkach (w cięższych postaciach infekcji). W przypadku infekcji grzybiczej zalecane są maści przeciwgrzybicze.

4.2. Leczenie atopowego zapalenie skóry sterydami

Leki kortykosteroidowe (maści i kremy) to najpopularniejsze specyfiki na atopowe zapalenie skóry. Środki tego typu ułatwiają gojenie skóry, łagodzą świąd, zmniejszają obrzęk i zaczerwienienie, a także redukują ogniska zapalne. Cechuje je wysoka skuteczność w leczeniu egzemy, ale podczas ich stosowania należy uważać – zbyt często i intensywnie stosowane powodują szereg działań niepożądanych (zanik skóry, trądzik posterydowy, zaburzenia hormonalne). Ostatnio preparaty sterydowe zastępuje się specjalnymi maściami przeciwzapalnymi (inhibitorami kalcyneuryny).

4.3. Leki przeciwhistaminowe w leczeniu atopowego zapalenie skóry

Leki przeciwhistaminowe stosuje się zgodnie z zaleceniami lekarza (zwykle na noc). Wykazują działanie uspokajające i pomagają uzyskać spokojny sen. Zmniejszają też uczucie świądu. Czasem pomaga przebywanie na słońcu i naświetlanie promieniami UV. Jeśli stan chorego jest ciężki, lekarz przepisuje mu doustne sterydy, a gdy dojdzie do zakażenia bakteryjnego lub wirusowego - antybiotyki.
 Prócz leczenia farmakologicznego w atopowym zapaleniu skóry niezwykle ważna jest pomoc psychologa - ciągłe swędzenie i zmiany na skórze źle wpływają na psychikę, a stres i brak akceptacji siebie jeszcze potęgują objawy choroby.

4.4. Domowe sposoby leczenia atopowego zapalenie skóry

Aby zapobiec zaostrzeniom atopowego zapalenie skóry, trzeba wyeliminować ze środowiska chorego szkodliwe czynniki. Warto zrezygnować z grubych zasłon i dywanów, bo są siedliskiem roztoczy. Z tego samego powodu trzeba często sprzątać mieszkanie, najlepiej pod nieobecność chorego. Higiena jest też ważna z innego powodu - w czystym domu istnieje mniejsze ryzyko infekcji skóry. Trzeba pamiętać również o wietrzeniu pomieszczeń, bo wysoka temperatura i pot działają drażniąco. Ponadto osoby z chorobami alergicznymi powinny zrezygnować z trzymania w domu zwierząt. Ich sierść powoduje alergię, a złuszczający się naskórek jest pożywką dla roztoczy. Należy też zrezygnować z noszenia odzieży z wełny.

Osoby z atopowym zapaleniem skóry muszą unikać silnych detergentów, które wywołują podrażnienie i zapalenie skóry prowadzące do zniszczenia płaszcza hydrolipidowego skóry. Jeżeli płaszcz hydrolipidowy skóry jest zniszczony dochodzi do zwiększonej utraty wody przez skórę i tym samym do nadmiernego wysuszenia skóry. Sucha skóra łatwo ulega uszkodzeniom. Sprzyja to wnikaniu szkodliwych czynników, które mogą zaostrzyć przebieg atopowego zapalenia skóry - ich ubrania i bieliznę trzeba prać w płatkach mydlanych lub proszkach dla alergików i dwukrotnie płukać. Poza tym na szczególną uwagę zasługuje dieta. Nie u wszystkich z atopowym zapaleniem skóry te same potrawy powodują nasilenie objawów, trzeba więc uważnie obserwować reakcje skóry na różne produkty.

Warto wiedzieć, że atopowym zapaleniem skóry nie można się zarazić, nie musimy się więc obawiać nawet bardzo bliskiego obcowania z chorym domownikiem.

Redakcja abcZdrowie, około miesiąca temu

Bibliografia

  • Kaszuba A. (red.), Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
  • Kurzawa R., Wanat-Krzak M., Widerska Kurzawa A., Atopowe zapalenie skóry, Help-Med s.c., Kraków 2009, ISBN 978-83-927801-3-7
  • Milanowski A. (red.), Pediatria, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-098-6
  • Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
  • Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4154-5
  • Kaszuba A. (red.), Leczenie chorób skóry, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-027-6

Dermatologia

Komentarze (8)
~elizka
~elizka 10 miesięcy temu

Im bardziej naturalne składy kosmetyków, dermokosmetyków i emolientów, tym lepiej dla atopika. Do kąpieli polecam Ziaję med - jeden z tańszych emolientów na rynku, a na głowę bije przereklamowane i drogie oilatum i emolium. Podobnie z emolientami do smarowania. Ja stosuje Dermaveel i od ponad 2 lat nie musiałam smarować się maściami sterydowymi, a przy emolium co kilka tygodni miałam zaostrzenie choroby :/

Odpowiedz
~gorzka czekolada
~gorzka czekolada 11 miesięcy temu

Najlepsza jest kąpiel we własnoręcznie zrobionym krochmalu i co najmniej 2 razy dziennie smarowanie całego ciała np. kremem Dermaveel, który ma przewagę nad emolientami tym, że nie przyzwyczaja skóry do swego działania i rzeczywiście likwiduje świąd. Teraz w zimie wszyscy atopicy przeżywają koszmar, ponieważ własnie o tej porze roku AZS się nasila :/

Odpowiedz
~Iza
~Iza ponad rok temu

Pielęgnacja jest ogromnie ważnym czynnikiem ! Uważam że doskonałym wynalazkiem są kąpiele w krochmalu, płatkach owsianych lub specjalnych olejkach zamiast w perfumowanych płynach do kąpieli. Ja osobiście do kąpieli stosuję oliwkę myjącą lipikaru. Taka pielęgnacja bardzo dobrze robi mojej skórze.

Odpowiedz
~Grażka
~Grażka ponad rok temu

Myślę, że kluczowe przy azs jest obserwowanie:) Czasem jest tak, że dany kosmetyk czy specyfik po prostu 'siądzie'. Super, że teraz coraz więcej można się dowiedzieć o leczeniu azs, jest dużo niedrażniących materiałów:) Sami dla niemowlaczka mamy otulacz bambusowy (z lullalove), tkanina jest wręcz idealna. Jest też taki kocyk łączony bambus-algi, pielęgnuje stany zapalne. A specyfików do prania niedrażniących jest już sporo dostępnych:)

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie
Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie

Atopowe zapalenie skóry: czy możliwa jest remisja choroby?

świądem skóry. Przyczyny choroby są mało znane, mogą mieć podłoże genetyczne. Wiele czynników wywołujących chorobę jest nierozpoznawana, więc leczenie (...) odgrywają emocje i psychika,...

Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie

Przykład atopowego zapalenia skóry

Przykład atopowego zapalenia skóry

Najczęstszymi objawami atopowego zapalenia skóry to zaczerwienienie w miejscu zapalenia oraz nierzadko suchość naskórka.

Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie

Co to jest atopowe zapalenie skóry?

zapalenie skóry, gdyż jest to schorzenie alergiczne (atopowe). Jest to choroba wywołana nieprawidłową reakcją układu immunologicznego na niewielkie (...) czy pokrzywka), co sugeruje,...

Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie

Jak przebiega atopowe zapalenie skóry u dzieci?

Czynniki wywołujące atopowe zapalenie skóry nie są do końca określone. Z pewnością, objawy choroby są związane z alergią pokarmową, katarem siennym (...) na atopię,...

Atopowe zapalenie skóry - choroby, przyczyny, objawy, leczenie

Epidemiologia atopowego zapalenia skóry

Epidemiologia atopowego zapalenia skóry Zespół zmian zapalnych skóry związanych z genetycznie uwarunkowanym defektem bariery skórnej (...) i nadwrażliwością miejscową określany jest...

Cera wrażliwa

Stany zapalne skóry na nogach

Stany zapalne skóry na nogach

Osoba, która cierpi na stan zapalny skóry, szczególnie w postaci atopowej, powinna starać się unikać czynnika, który wywołuje u niej niepożądaną reakcję skórną.