Doustna antykoncepcja

spis treści
rozwiń

Jaki skład ma tabletka antykoncepcyjna? Zawiera ona syntetyczne hormony, które blokują uwalnianie hormonów naturalnych odpowiedzialnych za dojrzewanie komórek jajowych i owulację. Tabletki antykoncepcyjne można podzielić na jednoskładnikowe oraz dwuskładnikowe. Tabletki:

  • jednoskładnikowe – zawierają one hormony zwane gestagenami
  • dwuskładnikowe – oprócz gestagenu, występuje tu również hormon estrogenowy

1. Gestageny i tabletki jednoskładnikowe

Gestageny to syntetyczne pochodne progesteronu – naturalnego hormonu odpowiedzialnego za przygotowanie organizmu kobiety do ciąży.

Zobacz film: "Osobowość seksualna"

Progesteron (zwany także luteiną) i jego pochodne – gestageny wykazują działanie:

  • przygotowujące środowisko w błonie śluzowej macicy do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej (tzw. implantacja),
  • stymulujące gruczoły mleczne do produkcji mleka (przy współudziale hormonu prolaktyny),
  • zatrzymujące wodę w organizmie (prowadząc do obrzęków)
  • hamujące skurcze macicy,
  • zagęszczające śluz w szyjce macicy (zapobiegając wniknięciu plemników do dróg rodnych kobiety).

Działanie antykoncepcyjne preparatów zawierających gestageny wiąże się ze zmianą gęstości śluzu szyjki macicy oraz hamowaniem owulacji. Preparaty monoskładnikowe zawierające jedynie gestageny są mniej skuteczne od dwuskładnikowych. Jeżeli jednak dojdzie do zapłodnienia komórki jajowej, gestageny powodują znaczne utrudnienie w zagnieżdżeniu się zarodka, nie dopuszczając do ciąży. Przykłady gestagenów: etysteron, medroksyprogesteron, noretysteron, noretynodrel, etynodiol, lynesterol, norgestrel, lewonorgestrel, gestoden.

2. Estrogeny i tabletki dwuskładnikowe

Estrogeny stosowane w doustnej antykoncepcji stanowią grupę syntetycznych pochodnych estradiolu, naturalnego hormonu.

Substancje te:

  • powodują rozrost błony śluzowej macicy (przygotowując ją do przyjęcia zarodka – implantacji),
  • zwiększają pobudliwość mięśni gładkich macicy,
  • pobudzają gruczoły szyjki macicy do wydzielania śluzu.

Mechanizm działania antykoncepcyjnego estrogenów zawartych w preparatach dwuskładnikowych polega na zahamowaniu dojrzewania pęcherzyków Graafa i powstawaniu komórek jajowych. Tabletki dwuskładnikowe łączą w sobie właściwości gestagenów i estrogenów. Estrogenem stosowanym w doustnych środkach antykoncepcyjnych jest etynylestradiol.

3. Skuteczność doustnej antykoncepcji

Żadna ze stosowanych współcześnie metod zapobiegających ciąży nie zapewnia 100% skuteczności. W latach 30. ubiegłego wieku, amerykański genetyk, Raymond Pearl opracował wskaźnik oceniający skuteczność metod antykoncepcyjnych. Wskaźnik Pearla odpowiada ilości kobiet, które zaszły w ciążę spośród 100 kobiet stosujących daną metodę zapobiegania ciąży przez okres jednego roku. Bez stosowania antykoncepcji, wskaźnik Pearla wynosi 85. Niższa wartość wskaźnika wskazuje na bardziej skuteczną metodę. Przy skrupulatnym przestrzeganiu wszystkich zaleceń dotyczących stosowania tabletek jednoskładnikowych, wskaźnik Pearla wynosi 0,5. Dla tabletek dwuskładnikowych, wskaźnik ten przyjmuje wartości od 0,1 do 1.

4. Działania niepożądane tabletek antykoncepcyjnych

Źródłem syntetycznych gestagenów jest męski (tzw. androgenny) hormon płciowy – testosteron. W procesie syntezy tych środków nie jest możliwa całkowita eliminacja działania androgennego ich prekursora. Stąd pojawiają się liczne działania niepożądane gestagenów:

Działania uboczne estrogenów wynikają głównie z ich wpływu na gospodarkę wodno-mineralną organizmu (zatrzymują jony sodu i wodę). Poza tym, mogą wystąpić:

5. Korzystny wpływ niektórych działań ubocznych pigułek antykoncepcyjnych

6. Pigułki antykoncepcyjne w Polsce i na świecie

Statystyki dowodzą, że najmłodsze kobiety przyjmujące tabletki antykoncepcyjne to Holenderki, Niemki i Dunki (średnia wieku 17 lat). Najpóźniej decydują się na przyjęcie pigułki Ukrainki i Turczynki (średnia wieku 23 lata). Średnia wielu Polek rozpoczynających stosowanie doustnej antykoncepcji to 22 lata.

Badania wskazują, że kobiety, które nie stosują żadnej antykoncepcji, deklarują chęć przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych w przyszłości. Najczęstszymi powodami niezabezpieczania się przed niepożądaną ciążą młodych Polek są:

  • obawy zdrowotne (działania uboczne doustnych preparatów antykoncepcyjnych),
  • regularność i przestrzeganie reżimu stosowania (i związana z tym uciążliwość),
  • wysokie koszty stosowania pigułek,
  • późny wiek pierwszej wizyty u ginekologa,
  • brak lub niedostateczna wiedza.

Z badań wynika również, że ok. 40% młodych Polek przyjmowało w przeszłości doustne środki antykoncepcyjne, z czego prawie 30% stosuje nadal tę metodę, a 15% kobiet przerwało tę formę antykoncepcji.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!