Codziennie pili kefir. Po czterech tygodniach zmierzyli im ciśnienie

Kefir to napój powstający w wyniku fermentacji mleka krowiego, koziego lub owczego. Według historyków wywodzi się z Kaukazu, gdzie znany był już przed wiekami. Sama nazwa "kefir" pochodzi od tureckiego słowa "keif", oznaczającego "dobre samopoczucie".

Kefir może zawierać wiele różnych gatunków bakterii i drożdży. Jego dokładny skład zależy m.in. od użytych ziaren kefirowych, rodzaju mleka i warunków fermentacji. Do często występujących mikroorganizmów należą m.in. bakterie z rodzajów Lactobacillus, Lactococcus, Streptococcus i Leuconostoc.

Coraz częściej mówi się o kefirze jako o żywności funkcjonalnej, która może wspierać zdrowie układu krążenia. Wyniki badań dotyczących jego wpływu na ciśnienie nie są jednak jednoznaczne. Naukowcy wskazują kilka mechanizmów, dzięki którym kefir może wpływać na zdrowie naczyń i regulację ciśnienia.

Potencjalne działanie kefiru nie sprowadza się do jednego składnika ani mechanizmu. Znaczenie mogą mieć powstające podczas fermentacji związki bioaktywne, mikroorganizmy obecne w napoju oraz możliwy wpływ na stan zapalny i stres oksydacyjny. Oto co pokazują dotychczasowe badania.

Po pierwsze: w jednym z badań obniżyło się ciśnienie skurczowe

Niektóre badania sugerują, że kefir może pomagać obniżyć przede wszystkim ciśnienie skurczowe, czyli górną wartość widoczną na wyniku pomiaru. Pokazuje ona, z jaką siłą krew naciska na ściany tętnic w momencie skurczu serca. Zbyt wysokie ciśnienie skurczowe zwiększa ryzyko chorób serca i udaru.

W jednym z badań osoby z nadciśnieniem, które przez cztery tygodnie piły codziennie około 250 ml kefiru, miały niższe ciśnienie skurczowe. Nie zaobserwowano natomiast istotnych zmian ciśnienia rozkurczowego, czyli dolnej wartości pomiaru.

U osób pijących kefir zmniejszyły się również masa ciała, BMI i obwód talii. To ważne, ponieważ nadmierna masa ciała sprzyja nadciśnieniu, a jej zmniejszenie może pomagać w kontroli ciśnienia.

Wyniku jednego badania nie można jednak traktować jako dowodu, że kefir obniża ciśnienie u każdego. Analiza kilku badań nie potwierdziła istotnego i powtarzalnego spadku ciśnienia w całej badanej grupie.

Po drugie: może pomagać rozluźniać naczynia krwionośne

Podczas fermentacji kefiru powstają bioaktywne peptydy (niewielkie fragmenty białek), które mogą wpływać na organizm. Zdaniem ekspertów niektóre z nich mogą pomagać rozluźniać naczynia krwionośne, a dzięki temu wspierać regulację ciśnienia.

Mechanizm ten może przypominać (choć w znacznie słabszym stopniu) działanie niektórych leków na nadciśnienie. Chodzi o ograniczenie działania substancji, która zwęża naczynia krwionośne. Gdy naczynia są bardziej rozluźnione, krew może przepływać swobodniej. Nie oznacza to jednak, że kefir działa jak lek lub może zastąpić leczenie nadciśnienia. Jego potencjalny wpływ jest znacznie słabszy i nadal wymaga dalszych badań.

Po trzecie: znaczenie może mieć oś jelita-mózg

Naukowcy coraz częściej zwracają uwagę na związek między nadciśnieniem a zaburzeniami mikrobioty jelitowej. Mikroorganizmy obecne w kefirze mogą wspierać równowagę w jelitach, a to z kolei może wpływać na procesy związane z regulacją ciśnienia.

Znaczenie może mieć tzw. oś jelita-mózg - system komunikacji między układem pokarmowym a układem nerwowym. W badaniu przeprowadzonym na szczurach z nadciśnieniem kefir pomagał obniżyć ciśnienie i poprawiał regulację pracy układu sercowo-naczyniowego.

Naukowcy zaobserwowali m.in. poprawę bariery jelitowej, mniejszy stan zapalny w obszarach mózgu związanych z kontrolą ciśnienia oraz niższy poziom szkodliwych toksyn bakteryjnych we krwi.

Trzeba jednak pamiętać, że były to badania na zwierzętach. Nie wiadomo jeszcze, czy takie same efekty występują u ludzi.

Po czwarte: może wpływać na stan zapalny

Wybrane analizy badawcze sugerują, że regularne spożywanie kefiru może wpływać na procesy zapalne. Jest to istotne, ponieważ przewlekły stan zapalny może sprzyjać uszkodzeniu śródbłonka (wewnętrznej warstwy naczyń krwionośnych) oraz zwiększać sztywność tętnic. Oba te procesy mają znaczenie dla rozwoju nadciśnienia i chorób serca.

Wyniki nie są jednak spójne. Najnowsza analiza badań nie wykazała istotnego obniżenia stężenia białka C-reaktywnego (CRP), jednego z markerów stanu zapalnego. Nie można jeszcze stwierdzić, że kefir ma wyraźne działanie przeciwzapalne u ludzi.

Po piąte: może działać antyoksydacyjnie

Inne prace badawcze wskazują, że kefir może wykazywać działanie antyoksydacyjne. Zawarte w nim związki mogą pomagać ograniczać stres oksydacyjny, który sprzyja uszkodzeniom naczyń i może mieć związek z podwyższonym ciśnieniem. Dzięki temu kefir może pośrednio wspierać zdrowie naczyń krwionośnych.

Trzeba jednak zachować ostrożność, ponieważ wiele danych dotyczących tego mechanizmu pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach. Jego znaczenie u ludzi nie zostało jeszcze dobrze potwierdzone.

Wyniki części badań są obiecujące, jednak nadal nie ma pewności, że kefir rzeczywiście obniża ciśnienie. Badania z udziałem ludzi są nieliczne, często obejmują małe grupy i trwają krótko. Nie wszystkie wykazały też wyraźne korzyści.

Najnowsze analizy nie potwierdziły istotnego i powtarzalnego obniżenia ciśnienia skurczowego ani rozkurczowego u wszystkich osób spożywających kefir. Rozbieżności między wynikami mogą wynikać m.in. z różnic w składzie kefiru, ilości wypijanego napoju, długości badań oraz wieku i stanu zdrowia uczestników.

Potrzebne są więc większe i dłuższe badania, które pozwolą ustalić, czy regularne picie kefiru faktycznie pomaga kontrolować ciśnienie i kto może odnieść z tego największe korzyści. Na razie kefir można traktować jako wartościowy element urozmaiconej diety, ale nie jako sposób leczenia nadciśnienia ani zamiennik leków zaleconych przez lekarza.

Źródła:

1. MDPI, https://www.mdpi.com/2304-8158/10/6/1210
2. Oxford Academic, https://doi.org/10.1093/eurpub/ckac131.228
3. WebMD, https://www.webmd.com/diet/kefir-good-for-you
4. Very Well Health, https://www.verywellhealth.com/is-kefir-good-for-blood-pressure-11986949