Cofa stłuszczenie wątroby. Może zatrzymać marskość i raka

Stłuszczenie wątroby polega na nadmiernym odkładaniu tłuszczu w komórkach wątroby. Może być związane z alkoholem, ale bardzo często rozwija się na tle metabolicznym, w przebiegu nadwagi, otyłości brzusznej, insulinooporności, cukrzycy typu 2 czy zaburzeń lipidowych.

Choroba długo bywa bezobjawowa i często jest wykrywana przypadkowo, np. w USG lub badaniach krwi. Nieleczona może przejść w zapalenie, włóknienie i – u części osób – prowadzić do marskości oraz groźnych powikłań.

Z tego powodu podstawą postępowania pozostaje trwała zmiana stylu życia, co dla wielu osób pozostaje największym wyzwaniem. Podkreślał to prof. dr hab. n. med. Michał Grąt, chirurg, transplantolog, z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. - Najtrudniejsze lekarstwo to namówienie pacjenta na zmianę stylu życia – stwierdził w rozmowie z WP abcZdrowie.

Zobacz także: Nowy objaw stłuszczenia wątroby. Lekarz wskazuje, jak "cofnąć" chorobę

W procesie leczenia stłuszczenia nie ma jednego, cudownego środka, jednak są skuteczne metody, potwierdzone przez lekarzy i naukowców.

Najsilniejsze dowody naukowe dotyczą redukcji masy ciała, ograniczenia nadmiaru kalorii oraz zmniejszenia spożycia cukrów prostych, szczególnie tych ukrytych w słodzonych napojach i produktach wysokoprzetworzonych. Równie ważna jest regularna aktywność fizyczna, która poprawia wrażliwość na insulinę i wspiera metabolizm tłuszczów. Nie bez znaczenia jest też codzienny jadłospis.

W praktyce klinicznej jako jeden z najlepiej przebadanych modeli żywienia wskazywana jest dieta śródziemnomorska. Opiera się ona na warzywach i owocach, pełnoziarnistych produktach zbożowych, roślinach strączkowych, orzechach i oliwie z oliwek, przy regularnym spożyciu ryb oraz ograniczeniu czerwonego i przetworzonego mięsa, słodyczy i żywności typu fast food.

- Dieta śródziemnomorska, cechująca się ograniczeniem cukrów prostych, tłuszczów nasyconych, przetworzonych produktów mięsnych, bogata zaś w warzywa, nasiona, orzechy oraz tłuszcze nienasycone ma najsilniejsze dowody kliniczne korzystnego działania odwracającego zarówno stłuszczenie, zwłóknienie, jak i zapalenie wątroby, jednocześnie będąc dietą bardzo korzystną kardiometabolicznie - tłumaczy w opublikowanym na Instagramie wpisie endokrynolog dr n. med. Szymon Suwała.

Eksperci wskazują na kilka grup produktów, które przyczyniają się do zdrowia wątroby i zahamowania procesów stłuszczeniowych.

Ryby i kwasy omega-3

Wśród produktów szczególnie cenionych w profilaktyce i wspomaganiu leczenia stłuszczenia wątroby często wymienia się tłuste ryby morskie (np. łosoś, makrela, sardynki, śledź). Są one źródłem kwasów omega-3 (EPA i DHA), którym przypisuje się działanie przeciwzapalne. W badaniach oceniano wpływ omega-3 na enzymy wątrobowe oraz profil lipidowy u osób z chorobą stłuszczeniową.

Efekty co prawda zależą od dawki, czasu stosowania i kontekstu dietetycznego, ale w wielu zaleceniach ryby pozostają ważnym elementem "diety dla wątroby".

Zobacz także: Objaw niewydolności wątroby. "Zapach, którego nie da się zapomnieć"

Z punktu widzenia praktyki żywieniowej znaczenie ma nie tylko to, co jest dodawane do jadłospisu, ale również to, co jest z niego usuwane. Ograniczenie produktów wysoko przetworzonych, smażonych oraz słodkich przekąsek zwykle idzie w parze z poprawą wyników metabolicznych.

W zamian rekomenduje się większy udział warzyw (najlepiej w każdym posiłku), częstsze wybieranie produktów pełnoziarnistych oraz włączanie do diety orzechów i nasion w kontrolowanych porcjach. Takie zmiany sprzyjają lepszej podaży błonnika, który pomaga regulować gospodarkę węglowodanową i lipidową.

"W badaniach wykazano, że osoby spożywające duże ilości owoców i warzyw mają mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia chorób serca i cukrzycy typu 2, czyli czynników ryzyka NAFLD. Jedzenie warzyw i owoców (a zwłaszcza warzyw) jest też pomocne w utrzymaniu prawidłowej masy ciała" - czytamy w publikacji "Żywienie w chorobie stłuszczeniowej wątroby" Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej.

Ostropest plamisty (Silybum marianum) to roślina od lat kojarzona ze wsparciem wątroby, głównie ze względu na sylimarynę – kompleks związków roślinnych o właściwościach antyoksydacyjnych.

W badaniach analizowano jej potencjalny wpływ na komórki wątrobowe, stres oksydacyjny i wybrane parametry laboratoryjne (np. ALT i AST). Część prac sugerowała poprawę tych wskaźników u osób z podwyższonymi enzymami wątrobowymi. "W kilku badaniach klinicznych obserwowano poprawę funkcji wątroby oraz biomarkerów jej uszkodzenia po suplementacji sylimaryną w różnych chorobach wątroby" - czytamy w publikacji "Efficacy of silymarin in patients with non-alcoholic fatty liver disease — the Siliver trial: a study protocol for a randomized controlled clinical trial"

Jednak wyniki nie są w pełni jednoznaczne, a jakość dowodów bywa oceniana jako umiarkowana. Podkreśla się również, że sylimaryna ma ograniczoną biodostępność, a wchłanianie zależy m.in. od postaci preparatu i sposobu przyjmowania.

Warto zaznaczyć, że ostropest nie "neutralizuje" skutków regularnego alkoholu ani nie zastępuje diety i redukcji masy ciała. Przy chorobach przewlekłych oraz stałym przyjmowaniu leków zalecana jest konsultacja suplementacji z lekarzem lub farmaceutą.

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby jest dziś najczęściej rozpoznawanym przewlekłym schorzeniem tego narządu i może dotyczyć nawet niemal co drugiej osoby w krajach wysoko rozwiniętych. Jak możemy się dowiedzieć z publikacji NCEŻ, szczególnie często występuje u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi, stwierdza się ją u ok. 40 proc. osób z zespołem metabolicznym lub nadciśnieniem tętniczym, u blisko połowy pacjentów z dyslipidemią, u ponad 70 proc. chorych na cukrzycę typu 2 oraz nawet u 90 proc. osób z otyłością olbrzymią. Zdarza się również u osób z prawidłową masą ciała, ale znacznie rzadziej – u ok. 7 proc. przypadków.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źrodło:

• WP abcZdrowie
• Pacjent.gov.pl