Jadła go trzy razy dziennie. Dożyła 117 lat

Maria Branyas Morera była najstarszą zweryfikowaną żyjącą osobą na świecie od 17 stycznia 2023 roku do 19 sierpnia 2024 roku. Urodziła się w 1907 roku w San Francisco, a jako dziecko przeniosła się do Hiszpanii. Mieszkała w Katalonii, gdzie średnia długość życia kobiet to około 86 lat, ona przekroczyła ją o ponad trzy dekady. To właśnie ta różnica uczyniła ją dla nauki czymś więcej niż rekordzistką: okazją do sprawdzenia, czy starzenie zawsze musi iść w parze z chorobą.

W pracy opublikowanej w "Cell Reports Medicine" międzynarodowy zespół zastosował podejście multiomics, czyli równoczesną analizę wielu warstw biologii: genomu, epigenomu, metabolizmu, odporności oraz mikrobiomu jelitowego. Większość testów wykonano na krwi pobranej, gdy miała 116 lat i 74 dni, a dane uzupełniały próbki śliny, moczu i kału. Wyniki porównano z dopasowanymi grupami kontrolnymi, aby wyłowić cechy wyróżniające skrajną długowieczność.

Jedno z najbardziej intrygujących odkryć dotyczyło telomerów, czyli "końcówek" chromosomów, które zwykle skracają się wraz z wiekiem. U Marii były one bardzo krótkie, a mimo to pozostawała w dobrej kondycji. Autorzy sugerują, że w takim przypadku telomery mogą działać bardziej jak "zegar" odmierzający czas niż prosty sygnał nadchodzącej choroby. Pojawia się też hipoteza, że skrajne skrócenie telomerów może ograniczać rozwój niebezpiecznych, potencjalnie nowotworowych klonów komórkowych.

Równie ciekawa była genetyka. Badacze nie znaleźli jednego wariantu, który tłumaczyłby wszystko. Co więcej, nie wykryto u niej klasycznego allelu długowieczności FOXO3A. Zamiast tego widać było mozaikę rzadkich wariantów w genach związanych z odpornością, ochroną układu krążenia, funkcjonowaniem neuronów i mitochondriów. Wniosek jest praktyczny: długie życie nie musi opierać się na jednym "genie nieśmiertelności", lecz na współdziałaniu wielu drobnych przewag biologicznych.

Układ odpornościowy Marii także wymykał się stereotypowi "starości = słaba odporność". Wykryto mutacje typowe dla klonalnej hematopoezy (m.in. SF3B1 i TET2), procesu kojarzonego z wyższym ryzykiem nowotworów i chorób sercowo-naczyniowych. Mimo to nie rozwinęła tych schorzeń. Jej profil immunologiczny sugerował odporność wbrew metryce: część szlaków działała w sposób "młody", a populacje komórek odpornościowych nosiły cechy, które mogły wspierać skuteczną obronę.

Kolejna warstwa to metabolizm. Analizy wykazały korzystny profil lipidowy: niskie triglicerydy, niższy poziom frakcji potocznie nazywanej "złym" cholesterolem, wyższy "dobry" cholesterol i jednocześnie mniej markerów stanu zapalnego. Taki zestaw zwykle łączy się z mniejszym ryzykiem miażdżycy i otępienia. Dodatkowo pęcherzyki pozakomórkowe przenosiły białka wspierające transport lipidów, ochronę przed stresem oksydacyjnym oraz mechanizmy obronne.

Co ważne, wzorce metylacji DNA sugerowały, że jej "wiek biologiczny" był wyraźnie młodszy (o ponad 20 lat) od kalendarzowego, a tempo starzenia spowolnione.

Nie mniej ciekawy był mikrobiom jelitowy. U superstulatki stwierdzono wyjątkowo wysoki poziom Bifidobacterium, bakterii kojarzonej z działaniem przeciwzapalnym i zdrowym starzeniem, a zwykle u osób starszych jej ilość spada. Co istotne, Maria Branyas Morera regularnie jadła naturalne jogurty – była to jedna z jej codziennych rutyn, które łączy się z długowiecznością.

Badacze odnotowali, że spożywała około trzech jogurtów dziennie, a zawarte w nich kultury bakterii mogą tworzyć warunki sprzyjające Bifidobacterium. Podkreślili jednak, że to wiarygodne powiązanie, ale bez wieloletnich pomiarów nie da się go uznać za dowód przyczynowy.

Źródło: news-medical.net, Instagram