Jet lag - definicja, jak walczyć

Zespół nagłej zmiany strefy czasowej (jet lag syndrome) to zespół objawów pojawiający się w trakcie podróży w kierunku równoleżnikowym (wschód-zachód) związany ze zmianą strefy czasowej. Ciężkość zespołu jet lag jest uzależniona od liczby przekraczanych stref czasowych oraz kierunku podróży.

1. Jet lag - definicja

Podróż w kierunku na wschód (a więc w kierunku, który skraca dobę) jest gorzej znoszona od podróży w kierunku zachodnim, który wydłuża dobę (adaptacja do "dłuższego dnia" jest łatwiejsza).

Jet lag wywoływany jest przez zaburzenia homeostazy organizmu występujące podczas podróży. Jet lag przejawia się zaburzeniem procesów fizjologicznych zależnych od rytmu okołodobowego (sen-czuwanie, motoryka przewodu pokarmowego, podstawowa przemiana materii) oraz zależne od zmiany dobowego rytmu wydzielania hormonów, przede wszystkim "hormonu snu" - melatoniny i kortyzolu.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest bezsenność?"

Objawami zespołu jet lag mogą być:

Jet lag często powoduje bezsenność u osób z bardzo poukładanym dniem
Jet lag często powoduje bezsenność u osób z bardzo poukładanym dniem (123rf)

2. Jet lag - jak walczyć

Po kilku dniach, w miarę aklimatyzacji w nowym miejscu objawy jet lag ustępują samoistnie. Pewną ulgę w jet lag może przynieść wypoczynek przed wyjazdem, przyjmowanie dużych ilości bezalkoholowych i bezkofeinowych płynów na pokładzie samolotu, lekkostrawne posiłki przed wylotem i w trakcie transportu oraz jak najszybsze dostosowanie zajęć do warunków czasowych na miejscu.

Zapobieganie zjawisku jet lag polega na przyjęciu krótkodziałającego leku nasennego (np. zaleplon) w trakcie lotu. Sen, będący efektem zastosowania leku, powinien zniwelować odczuwane dolegliwości jet lag w nowej strefie czasowej.

Inny sposobem radzenia sobie z jet lag jest także odpowiednie przyjmowanie melatoniny. Schemat tego wygląda następująco:

  • w przypadku lotów na wschód: 2 dni przed planowanym wylotem 1-6mg melatoniny ok. godziny 19, a następnie przez 4 kolejne dni 1-6 mg 1h przed snem;
  • w przypadku lotów na zachód: 1-6 mg melatoniny 1h przed snem przez 4 dni po przylocie.
6 produktów, których nie warto jeść przed snem
6 produktów, których nie warto jeść przed snem [7 zdjęć]

Przewracasz się w nocy z boku na bok, czujesz się zmęczona, a w zaśnięciu nie pomaga ci nawet liczenie...

zobacz galerię

W zapobieganiu zespołowi jet lag warto pamiętać również o następujących wskazówkach:

  • Przed wylotem przez kilka dni zadbaj o higienę snu. Nie próbuj odwlekać spania tylko po to, by zmęczyć organizm i uniknąć objawów zespołu jet lag.
  • Jeśli będziesz podróżować na wschód, przez kilka dni przed wylotem kładź się spać trochę wcześniej. Jeżeli wybierasz się na zachód, kładź się do łóżka później niż zwykle.
  • W przypadku krótkich wyjazdów staraj się trzymać zwyczajowego planu dnia – jedz i śpij w typowych dla siebie porach. Podczas dłuższych wyjazdów spróbuj dostosować się do pór dnia w miejscu przeznaczenia jeszcze przed podróżą. Wsiadając do samolotu, przestaw zegarek na czas panujący w miejscu, do którego się wybierasz.
  • W czasie lotu postaraj się nie spać w nietypowych dla odwiedzanego miejsca porach.
 Jeśli czekają cię przesiadki, wykorzystaj je na odpoczynek.
  • Jeżeli systematycznie ćwiczysz, nie rezygnuj z treningu po dotarciu na miejsce wycieczki. Pamiętaj jedynie, by nie ćwiczyć wieczorem, ponieważ wysiłek pobudza organizm i może powodować problemy z zaśnięciem.
  • Jeśli czeka cię ważny wyjazd (np. biznesowy) i masz taką możliwość, wybierz się w podróż nieco wcześniej. Dzięki temu będziesz miała więcej czasu na powrót do pełni formy.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Niektóre osoby lepiej niż inne znoszą jet lag. Są to przede wszystkim pracownicy linii lotniczych, którzy mają duże doświadczenie w przekraczaniu stref czasowych. Zespół jet lag lżej znoszą również osoby, którym nie przeszkadzają zmiany w rytmie dnia.

Dla kontrastu, osoby, które ściśle przestrzegają wyznaczonego sobie planu dnia i nie lubią zmian zwykle najciężej przechodzą jet lag. Objawy związane z długotrwałą podróżą są mniejszym problemem także dla osób, które z łatwością zasypiają.

Wiele zależy również od komfortu lotu. Osoby podróżujące w słabych warunkach częściej uskarżają się na nieprzyjemne dolegliwości po przylocie niż pasażerowie, dla których podróż była przyjemna.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Przyczyny bezsenności w podeszłym wieku

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
i bądź na bieżąco!