Koagulogram

Wskazaniem do wykonania podstawowych badań oceniających układ krzepnięcia są przede wszystkim:

• powtarzające się krwawienia z nosa;
• krwawienia z dziąseł (np. podczas mycia zębów);
• nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych u kobiet (bardzo obfite miesiączki, krwawienia pozamiesiączkowe);
• tendencja do powstawania siniaków nawet po niewielkim urazie;
• pojawianie się wybroczyn na skórze i błonach śluzowych (np. jamy ustnej);
• krwawienia z przewodu pokarmowego;
• podejrzenie choroby wątroby bądź też potrzeba oceny czynności tego narządu;
• ocena układu krzepnięcia przed planowanym zabiegiem operacyjnym.

Ponadto badania te są wykonywane u osób poddawanych leczeniu przeciwkrzepliwemu (m.in. po operacjach serca i naczyń krwionośnych, z niektórymi zaburzeniami rytmu serca, cierpiących na żylną chorobę zakrzepowo-zatorową).

W większości przypadków lekarz ocenia układ krzepnięcia w oparciu o kilka podstawowych parametrów. Są to:

• PLT: stężenie płytek krwi – oznaczenie wykonywane jest w ramach morfologii krwi;
• PT: czas protrombinowy (wynik jego pomiaru może być także wyrażany przy pomocy tzw. wskaźnika Quicka oraz międzynarodowego współczynnika znormalizowanego – INR);
• INR - podstawowy parametr służący do monitorowania leczenia przeciwkrzepliwego lekami takimi jak acenokumarol czy warfaryna;
• ocena czynności wątroby – czynniki krzepnięcia, od których aktywności zależy wartość PT produkowane są w wątrobie, w chorobach wątroby upośledzone jest ich wytwarzanie, co skutkuje wzrostem wartości powyższych parametrów.

Wskaźnik APTT (czas kaolinowo-kefalinowy) jest wykorzystywany w ocenie efektów leczenia przeciwkrzepliwego heparyną niefrakcjonowaną (ale rzadko stosowanymi podskórnie heparynami drobnocząsteczkowymi) oraz przy ustalaniu przyczyn nadmiernej skłonności do krwawień (tzw. skaz krwotocznych).

W zależności od przyczyny, z powodu której podjęto diagnostykę układu krzepnięcia, wykonywane mogą być również inne oznaczenia: stężenie dimeru D (D-dimeru), fibrynogenu, aktywności czynników krzepnięcia i in. Stężeniepłytek krwi (PLT) u osób dorosłych powinno zawierać się w przedziale 150 – 400 tys./µl (= tys./mm3, = K/µl). Wyniki oznaczeń APTT, PT, wskaźnika Quicka interpretowane powinny być zawsze w oparciu o normy podane przez laboratorium, w którym wykonywane było badanie.

Płytki krwi (PLT)

Zbyt niskie stężenie płytek krwi spowodowana może być, m.in.:

• działaniem leków;
• zakażeniami wirusowymi;
• nowotworami układu krwiotwórczego;
• chorobami autoimmunologicznymi;
• alkoholizmem;

Wzrost tego parametru może świadczyć o:

• chorobach układu krwiotwórczego;
• nowotworach;
• niedoborze żelaza;
• przewlekłych infekcjach;
• alkoholizmie;
• odwodnieniu.

Czas protrombinowy (PT) oraz INR i wskaźnik Quicka

Wartość tych parametrów przekracza górną granicę normy, m. in.:

• u osób leczonych lekami zmniejszającymi krzepliwość krwi (acenokumarolem lub warfaryną) – osiągnięcie wartości wyższych od norm dla osób zdrowych jest celem takiego leczenia;
• u osób cierpiących na poważne choroby wątroby;
• u osób z wrodzonymi niedoborami czynników krzepnięcia krwi.

Czas kaolinowo-kefalinowy (APTT)

Wydłużenie APTT powyżej górnej granicy normy może świadczyć o:

• hemofilii;
• chorobie von Willebranda;
• leczeniu heparyną niefrakcjonowaną.

Obniżone wartości, zarówno APTT, jak i PT (oraz INR i wskaźnika Quicka) obserwowane są u osób ze zwiększoną krzepliwością krwi.

Źródła

1. Zmienność dobowa w układzie hemostazy
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
4. Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3