Naturalne wsparcie przy cukrzycy? Tak działa kozieradka

Kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum L.) to jednoroczna roślina z rodziny bobowatych, znana i wykorzystywana od tysięcy lat zarówno w kuchni, jak i w medycynie naturalnej. Występuje w rejonach Morza Śródziemnego, na Bliskim Wschodzie oraz na subkontynencie indyjskim, a dziś uprawiana jest m.in. w Polsce - głównie jako roślina paszowa. W różnych częściach świata funkcjonuje pod wieloma nazwami, takimi jak fenegryka, boża trawka czy "greckie siano" (dosłowne tłumaczenie angielskiego fenugreek).

W kuchni pełni rolę przyprawy, zioła lub warzywa i stanowi m.in. składnik mieszanek curry. W medycynie tradycyjnej ceniono ją już w starożytności. Wykorzystywali ją Egipcjanie, Grecy i Rzymianie, a do dziś stanowi ważny element ajurwedy, tradycyjnej medycyny chińskiej oraz ziołolecznictwa zachodniego. Obecnie znajduje zastosowanie także w kosmetyce, co dodatkowo podkreśla jej wszechstronny charakter.

Kozieradka to smaczna i wszechstronna roślina, której przypisuje się wiele korzyści zdrowotnych. Nie wszystkie z nich mają jednak solidne potwierdzenie naukowe. Jednym z najlepiej przebadanych obszarów jest jej potencjalny wpływ na poziom cukru we krwi.

Ostatnie przeprowadzone w tym zakresie badania sugerują, że kozieradka może wspierać osoby z cukrzycą w kontroli glikemii, m.in. dzięki wysokiej zawartości błonnika oraz obecności takich związków, jak 4-hydroksyizoleucyna. To właśnie one zdaniem ekspertów mogą wpływać na wydzielanie insuliny i spowalniać wchłanianie węglowodanów. Wstępne analizy wskazują również na możliwą poprawę wrażliwości na insulinę. Warto jednak podkreślić, że dowody są wciąż dość ograniczone, a suplementy z kozieradką nie dorównują skutecznością lekom stosowanym w leczeniu cukrzycy.

– Najwięcej danych dotyczy potencjalnego wsparcia osób z cukrzycą typu 2 – wyjaśnia dr Hill, specjalista medycyny naturopatycznej, i dodaje: – To właśnie w tym obszarze prowadzi się najwięcej badań.

Podobne wnioski płyną z przeglądów publikowanych w zagranicznych czasopismach naukowych, takich jak "Journal of Ethnopharmacology" czy "Nutrition Research Reviews", które wskazują na umiarkowany, ale obiecujący wpływ kozieradki na regulację poziomu glukozy. Analizy tych badań sugerują m.in. niewielkie obniżenie poziomu glukozy na czczo oraz poprawę parametrów metabolicznych u części badanych. Jednocześnie badacze podkreślają, że potrzebne są dalsze, lepiej opracowane badania, aby jednoznacznie potwierdzić jej skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.

Kozieradka może być wartościowym uzupełnieniem zbilansowanej diety. Jej liście i nasiona od dawna wykorzystywane są w kuchniach Azji Południowo-Wschodniej, Afryki i Bliskiego Wschodu. Pojawiają się zarówno w curry i pieczywie, jak i w herbatach czy deserach. 

– Nasiona są bogate w błonnik i białko. Stanowią też dobre źródło żelaza, magnezu, manganu i wapnia – mówi dr Hill. 

Na uwagę zasługują również liście kozieradki, które, mimo że zawierają mniej białka, są niskokaloryczne i dostarczają cennych witamin, zwłaszcza A i C.

Kozieradce przypisuje się szeroki wachlarz potencjalnych właściwości prozdrowotnych, jednak w wielu przypadkach brakuje wystarczających dowodów naukowych, by jednoznacznie je potwierdzić. Nie jest do końca jasne, czy rzeczywiście zwiększa poziom testosteronu i poprawia funkcje seksualne u mężczyzn, działa przeciwzapalnie, obniża poziom cholesterolu, wspiera trawienie, zmniejsza zgagę czy pomaga w kontroli apetytu.

Jednocześnie w tradycyjnych zastosowaniach i niektórych badaniach wskazuje się, że kozieradka może wspierać gospodarkę lipidową oraz pracę układu pokarmowego - m.in. dzięki wysokiej zawartości błonnika. Przypisuje się jej także potencjalne działanie ochronne na wątrobę oraz właściwości przeciwzapalne i antybakteryjne, choć wiele z tych efektów potwierdzono głównie w badaniach wstępnych.

– Brak dowodów nie oznacza, że kozieradka nie działa. Oznacza po prostu, że jeszcze tego nie wiemy – podkreśla dr Hill. – Możliwe, że ma właściwości, które nie zostały jeszcze opisane w badaniach. Aby jednak lekarze mogli ją rekomendować, potrzebne są bardziej rzetelne dane naukowe i informacje o bezpieczeństwie - dodaje.

Źródła:

1. Cleveland Clinic, https://health.clevelandclinic.org/fenugreek
2. ScienceDirect, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378874116305232
3. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8344183/