Odkryto gen długowieczności? Holendrzy mówią o przełomie

W ramach programu badawczego Leiden Longevity Study holenderscy badacze przeanalizowali 212 rodzin, w których rodzeństwo miało tych samych rodziców i cechowało się ponadprzeciętną długością życia. Dzięki zaawansowanym analizom genomu udało się zidentyfikować cztery regiony w ich DNA, w których mogą znajdować się geny związane z długowiecznością. Dzięki temu naukowcy mogli zawęzić poszukiwania do około 350 genów, zamiast analizować cały genom liczący około 20 tys. genów.

W ten sposób wykryto 12 rzadkich wariantów genetycznych, które mogą wydłużać życie. Szczególną uwagę badaczy zwrócił gen CGAS, kodujący enzym cytoplazmatyczny wrodzonego układu odpornościowego – syntazę cyklicznego GMP-AMP. Odpowiada on za uruchamianie reakcji obronnej, gdy w komórce pojawia się DNA, które nie powinno się tam znaleźć – na przykład w wyniku infekcji wirusowej lub uszkodzenia samej komórki.

Jeden z wykrytych wariantów tego genu został zidentyfikowany u członków dwóch rodzin, które cieszyły się wyjątkowo długim i zdrowym życiem. Osoby te często posiadały tylko jedną aktywną kopię wspomnianego genu, co prowadziło do osłabienia reakcji zapalnej. Taki stan wydaje się wysoce korzystny. Organizm nadal potrafi zwalczać infekcje i naprawiać uszkodzenia, ale nie dochodzi u niego do przewlekłego stanu zapalnego, który jest uznawany za jedną z głównych przyczyn rozwoju chorób przewlekłych i przyspieszonego starzenia się.

Holendrzy podkreślają też, że efekt działania genu CGAS nie zawsze jest taki sam. Całkowite wyciszenie jego aktywności może zwiększać podatność na infekcje i nowotwory, natomiast nadmierna aktywność prowadzi do wspomnianego już przewlekłego stanu zapalnego.

Aby potwierdzić swoje odkrycia, naukowcy planują przeprowadzić eksperymenty na rybach z rodzaju karpieńcowatych. Są to najkrócej żyjące kręgowce, a ich naturalny cykl życia trwa zaledwie od trzech do dziewięciu miesięcy. Dzięki temu możliwe będzie szybkie sprawdzenie, czy wprowadzenie mutacji w genie CGAS rzeczywiście wydłuża życie i poprawia zdrowie w skali całego organizmu.

Badania te będą prowadzone we współpracy z Instytutem Maxa Plancka w Kolonii. Jednocześnie w ramach programu Leiden Longevity Study kontynuowane będą poszukiwania innych czynników genetycznych sprzyjających długowieczności.